طراحی شبکه مضامین بکارگیری هوش مصنوعی در جهت ارتقاء خلاقیت کارکنان در صنعت بانکداری
کلمات کلیدی:
هوش مصنوعی, خلاقیت کارکنان, خلاقیت سازمانی, صنعت بانکداریچکیده
هدف پژوهش حاضر طراحی شبکه مضامین بکارگیری هوش مصنوعی با هدف تبیین سازوکارهای ارتقاء خلاقیت کارکنان در صنعت بانکداری و ارائه یک مدل مفهومی یکپارچه در این حوزه است. این پژوهش با رویکرد کیفی و ماهیتی کاربردی–توصیفی انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با 14 نفر از خبرگان دانشگاهی و مدیران ارشد بانکی که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند گردآوری گردید. فرآیند جمعآوری دادهها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل دادهها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد و کدگذاری دادهها با بهرهگیری از نرمافزار Atlas.ti صورت گرفت. به منظور افزایش اعتبار نتایج، روش توافق سه کدگذار به کار گرفته شد. در نهایت، مضامین پایه استخراج و در قالب مضامین سازماندهنده و فراگیر سازماندهی شد تا شبکه مضامین و مدل مفهومی نهایی شکل گیرد. نتایج تحلیل کیفی نشان داد که خلاقیت کارکنان در بستر بکارگیری هوش مصنوعی تحت تأثیر چهار دسته اصلی عوامل قرار دارد: ابعاد مدل بکارگیری هوش مصنوعی، چالشها و موانع پیادهسازی، پیامدهای سازمانی و استراتژیهای مواجهه با چالشها. یافتهها نشان داد که هوش مصنوعی با بهبود تحلیل دادهها، تسهیل تصمیمگیری هوشمند، ارتقاء امنیت و توسعه تعاملات مشتری، زمینه بروز رفتارهای خلاقانه کارکنان را فراهم میکند. همچنین توسعه زیرساختهای فناورانه، آموزش مهارتهای دیجیتال، تقویت فرهنگ سازمانی نوآور و مدیریت دانش هوشمند نقش معناداری در افزایش نوآوری، بهرهوری و رقابتپذیری بانکها ایفا میکند. پژوهش حاضر نشان داد که هوش مصنوعی صرفاً یک ابزار فناورانه نیست، بلکه بهعنوان یک محرک راهبردی میتواند از طریق همافزایی میان فناوری، منابع انسانی و ساختارهای سازمانی، خلاقیت کارکنان را تقویت کرده و مسیر تحول نوآورانه و مزیت رقابتی پایدار در صنعت بانکداری را فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Afshar Ramandi, M., Farzin Rezaei, M., & Rezaei, M. (2022). Predicting and optimizing the liquidity needs of ATM branches using artificial intelligence. Knowledge of Investment Quarterly, 11(42), 455-479. http://www.jik-ifea.ir/article_19358.html?lang=en
Ali, O., Murray, P. A., Momin, M., Dwivedi, Y. K., & Malik, T. (2024). The effects of artificial intelligence applications in educational settings: Challenges and strategies. Technological Forecasting and Social Change, 199. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.123076
Alwali, J., & Alwali, W. (2025). Linking AI-driven HRM and emotional intelligence to leadership effectiveness and employee performance. Leadership & Organization Development Journal, 1-21. https://doi.org/10.1108/LODJ-05-2025-0358
Andayesh, S. (2025). The mediating role of creativity in the relationship between artificial intelligence and librarians' innovative work behavior. Library and Information Organization Studies. https://doi.org/10.30484/nastinfo.2025.3769.2329
Gyau, E. B., Appiah, M., Gyamfi, B. A., Achie, T., & Naeem, M. A. (2024). Transforming banking: Examining the role of AI technology innovation in boosting banks financial performance. International Review of Financial Analysis, 96, 103700-103700. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2024.103700
Kalateh Aghamohammadi, A., & Sharifi, S. M. (2022). Examining the position of artificial intelligence in human resources from the perspective of AI's role in job elimination (Case study: News anchoring). Future Studies of Media Knowledge, 3(29), 36-64. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1994242/
Khan, A., Tao, M., & Li, C. (2022). Knowledge absorption capacity's efficacy to enhance innovation performance through big data analytics and digital platform capability. Journal of Innovation & Knowledge, 7(3), 100201-100201. https://doi.org/10.1016/j.jik.2022.100201
Lo, J. T. Y., & Kam, C. (2021). Innovation performance indicators for Architecture, engineering and construction organization. Sustainability, 13(16), 9038-9038. https://doi.org/10.3390/su13169038
Manser Payne, E. H., Peltier, J., & Barger, V. A. (2021). Enhancing the value co-creation process: artificial intelligence and mobile banking service platforms. Journal of Research in Interactive Marketing, 15(1), 68-85. https://doi.org/10.1108/JRIM-10-2020-0214
Marvat, A. B., & Nazari Zadeh, A. (2022). Scenarios for Iranian FinTech and Banking Industry Start-ups in the Horizon of 2031 using Cross-Impact Analysis. Management Improvement, 16(3), 1-32. https://www.sid.ir/paper/1050248/en
Moharrak, M., & Mogaji, E. (2025). Generative AI in banking: empirical insights on integration, challenges and opportunities in a regulated industry. International Journal of Bank Marketing, 43(4), 871-896. https://doi.org/10.1108/IJBM-08-2024-0490
Norzelan, N. A., Mohamed, I. S., & Mohamad, M. (2024). Technology acceptance of artificial intelligence (AI) among heads of finance and accounting units in the shared service industry. Technological Forecasting and Social Change, 198, 123022-123022. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.123022
Pallathadka, H., Ramirez-Asis, E. H., Loli-Poma, T. P., Kaliyaperumal, K., Ventayen, R. J. M., & Naved, M. (2023). Applications of artificial intelligence in business management, e-commerce and finance. Materials Today: Proceedings, 80, 2610-2613. https://doi.org/10.1016/j.matpr.2021.06.419
Rahimi Kalvar, H., & Akbari Arbatan, G. (2023). An exploration of the challenges and opportunities of artificial intelligence on entrepreneurship development and the growth of start-up businesses. Information Management Science and Technology, 9(4), 205-232. https://doi.org/10.22091/stim.2023.9411.1952
Richards, S. (2023). McKinsey & Company: People and organizational performance strategic analysis. https://digitalcommons.unl.edu/honorstheses/606/
Wang, Y., Tian, Q., Li, X., & Xiao, X. (2022). Different roles, different strokes: How to leverage two types of digital platform capabilities to fuel service innovation. Journal of Business Research, 144, 1121-1128. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.02.038
Zhang, Z., Jin, J., Li, S., & Zhang, Y. (2023). Digital transformation of incumbent firms from the perspective of portfolios of innovation. Technology in Society, 72, 102149-102149. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2022.102149
