شناسایی عوامل پیشایندی و پسایندی تأثیر هوش مصنوعی بر توسعه منابع انسانی
کلمات کلیدی:
هوش مصنوعی, توسعه منابع انسانی, دلفی فازی, مدیریت منابع انسانی, تحول دیجیتال, عوامل پیشایندی, عوامل پسایندیچکیده
هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویتبندی عوامل پیشایندی و پسایندی تأثیر هوش مصنوعی بر توسعه منابع انسانی با استفاده از رویکرد کیفی و دلفی فازی بود. پژوهش حاضر از نظر هدف توسعهای، از نظر ماهیت توصیفی ـ اکتشافی و از نظر نوع دادهها کیفی بود. جامعه پژوهش شامل مدیران بیمارستانها، کارشناسان حوزه انفورماتیک و فناوری اطلاعات و اساتید دانشگاه در رشتههای مرتبط با منابع انسانی بود که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای استقرایی تحلیل شدند. پس از استخراج عوامل اولیه، پرسشنامه دلفی فازی طراحی و در سه دور میان 11 نفر از خبرگان توزیع شد. برای تحلیل دادهها از اعداد فازی مثلثی، میانگین فازی، روش غیرفازیسازی و ضریب کندال استفاده شد. نتایج تحلیل دلفی فازی نشان داد که «زیرساخت و یکپارچهسازی فناوری» با عدد قطعی فازی 4.969 مهمترین عامل پیشایندی تأثیر هوش مصنوعی بر توسعه منابع انسانی است. همچنین «عوامل انسانی و آمادگی سازمانی» با عدد قطعی 4.965 و «نحوه سازماندهی و عوامل فرایندی» با عدد قطعی 4.114 در رتبههای بعدی قرار گرفتند. ضریب کندال از 0.38 در دور اول به 0.64 در دور سوم افزایش یافت که بیانگر بهبود سطح توافق خبرگان و دستیابی به اجماع قابل قبول بود. یافتهها همچنین نشان داد که هوش مصنوعی موجب بهبود تصمیمگیری، ارتقای بهرهوری، توسعه مهارتها، بهینهسازی فرایندهای منابع انسانی و شخصیسازی آموزش کارکنان میشود. نتایج پژوهش نشان داد که موفقیت هوش مصنوعی در توسعه منابع انسانی وابسته به وجود زیرساختهای فناورانه، آمادگی انسانی، فرهنگ سازمانی مناسب و هماهنگی میان فناوری و مدیریت منابع انسانی است. همچنین، هوش مصنوعی میتواند با بهبود فرایندهای مدیریتی و توسعه قابلیتهای کارکنان، نقش مؤثری در تحول و چابکی سازمان ایفا کند؛ با این حال، توجه به ملاحظات اخلاقی، شفافیت و اعتماد سازمانی برای بهرهبرداری پایدار از این فناوری ضروری است.
دانلودها
مراجع
Ali Mohammadi, M. (2025). The Impact of Artificial Intelligence on Recruitment Processes and Smart Human Resource Attraction in Improving Organizational Performance Eleventh International Conference on Management, Accounting, Banking, and Economics of Iran, Mashhad.
Bidel, T., Goli, F., Tanha, Z., & Moshtagh, H. (2025). Application of Artificial Intelligence in Human Resource Performance Management. https://ensani.ir/fa/article/download/632131
Memar, M. (2025). Ethics in Artificial Intelligence (AI Ethics) and Data Privacy in Human Resources (HR Data Privacy).
Mirkhani, K. (2025). Digital Transformation in Human Resources: The Key Role of Artificial Intelligence and Gartner Solutions.
Moghadam, A., Zarei, A., & Sadr Jahanian, M. (2025). Applications and Challenges of Artificial Intelligence in Human Resource Management Systems. 2nd International Conference on Management, Industrial Engineering, and Economics,
Rismayadi, B. (2024). Opportunities and Challenges for Using Artificial Intelligence Technology in Human Resource Management. Journal of Data Science, 2(01), 32-40. https://doi.org/10.58471/jds.v2i01.4273
Sadeghi, H., Asgari, V., & Elahiari, N. (2025). The Role of Human Resource Management and Artificial Intelligence in Agile and Resilient Supply Chains (Case Study: Hospitality Industry of Isfahan City). Third National Conference on the Modern Management Student Branch in the Age of Artificial Intelligence, Tehran.
Santoso, I. B. (2024). Legal Regulations for Anticipating Artificial Intelligence-Based Workers Through Institutional Transformation of Job Training and the Human Resources Revolution. Devotion Journal of Research and Community Service, 5(6), 672-681. https://doi.org/10.59188/devotion.v5i6.743
Sharifi, A. R., Pashayi Samar, M., & Talashan, M. (2025). The Role of Artificial Intelligence in Transforming Human Resource Management. 1st International Conference on Management and Technology Engineering,
Shehadeh, H. K., & Abu Al-Haija, K. M. R. (2024). The Impact of Human Resource Management Practices on Achieving Institutional Excellence: A Case Study in the Ministry of Education/Jordan. In: Musleh Al-Sartawi, A.M.A., Aydiner, A.S., Kanan, M. (eds) Business Analytical Capabilities and Artificial Intelligence-enabled Analytics: Applications and Challenges in the Digital Era. https://doi.org/10.1007/978-3-031-57242-5_17
Shenbhagavadivu, T., Poduval, K., & Vinitha, V. (2024). Artificial Intelligence in Human Resource: The Key to Successful Recruiting and Performance Management. Shodhkosh Journal of Visual and Performing Arts, 5(6). https://doi.org/10.29121/shodhkosh.v5.i3.2024.1351
Shin, H. H., Choi, S., & Kim, H. (2025). Artificial Intelligence (AI) in Human Resource Management (HRM): A driver of organizational dehumanization and negative employee reactions. International Journal of Hospitality Management, 131, 104230. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2025.104230
Subrahmanyam, S. (2025). Role of Artificial Intelligence in Re-Inventing Human Resource Management (HRM) 2.0. In (pp. 243-264). https://doi.org/10.4018/979-8-3693-8679-8.ch012
Tak, M. (2025). Artificial Intelligence in Human Resources: Strategic Transformation in Talent Acquisition and Management.
Temjanovski, R., Loku, A., & Bezovski, Z. (2025). Transforming Human Resource Management in Healthcare: The Role of Artificial Intelligence and Industry 5.0. Journal of Economics, 10(1), 54-71.
Udayanan, R. A., & Bargavi, N. (2024). Determinants influencing the adoption of artificial intelligence in driving effective human resource management. J Inf Educ Res. https://doi.org/10.5278/jier.v4i2.828
Varkiani Pour, N., & Sarhadi, S. B. (2024). The impact of strategic human resource management and artificial intelligence on determining supply chain agility and supply chain resilience.
Yamin, B. M., Almuteri, S. D., Bogari, K. J., & Ashi, A. K. (2024). The Influence of Strategic Human Resource Management and Artificial Intelligence in Determining Supply Chain Agility and Supply Chain Resilience. Sustainability, 16(7), 2688. https://doi.org/10.3390/su16072688
Yazdani, H. R., & Hakiminia, M. (2024). Identifying Challenges and Opportunities for the Implementation of Artificial Intelligence in Human Resource Management: A Meta-Synthesis Approach. Journal of Sustainable Human Resources, 6(10). https://doi.org/10.2478/czoto-2024-0026
Zhu, Y. (2024). Research on the Influence of Artificial Intelligence Technology in Enterprise Human Resource Management on Employee Performance. Frontiers in Business Economics and Management, 15(3), 116-119. https://doi.org/10.54097/gghb5k57
