بررسی عوامل و مؤلفه‌های برنامه‌ریزی درسی تلفیقی حضوری–مجازی در مدارس ابتدایی استان قم
کلمات کلیدی:
برنامه ریزی درسی, برنامه ریزی درسی تلفیقی, برنامه ریزی درسی مجازی, برنامه ریزی درسی حضوری, مدارس ابتداییچکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین عوامل، مؤلفه‌ها و شاخص‌های تشکیل‌دهنده برنامه‌ریزی درسی تلفیقی حضوری–مجازی متناسب با الزامات آموزشی دوره ابتدایی در استان قم انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت داده‌ها کیفی و از نظر روش اجرا مبتنی بر تحلیل مضمون با رویکرد استرلینگ بود. مشارکت‌کنندگان پژوهش را صاحب‌نظران و خبرگان حوزه برنامه‌ریزی درسی در دانشگاه‌ها و آموزش‌وپرورش تشکیل دادند که 16 نفر از آنان با نمونه‌گیری آگاهانه و هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته 30 تا 60 دقیقه‌ای، بر اساس پروتکل مصاحبه تدوین‌شده با توجه به اهداف پژوهش و ادبیات نظری، گردآوری شدند. برای اعتبارسنجی داده‌های کیفی از سه روش کثرت‌گرایی استفاده شد و داده‌ها با کدگذاری نظری مبتنی بر تحلیل مضمون و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. تحلیل مضمون داده‌ها به شناسایی سه عامل، 10 مؤلفه و 69 مضمون/شاخص پایه منجر شد. عامل «هدایت یادگیری کودک‌محور در نظام تلفیقی» شامل جهت‌گیری‌های یادگیری و چارچوب‌سازی محتوای برنامه درسی و در مجموع 16 مضمون پایه بود. عامل «توانمندسازی معلم ابتدایی در طراحی و هدایت برنامه‌ریزی درسی تلفیقی» چهار مؤلفه تنوع و تلفیق راهبردهای یاددهی–یادگیری، گروه‌بندی انعطاف‌پذیر یادگیرندگان، تحول نقش معلم و ارزشیابی یادگیری را با مجموع 31 مضمون پایه دربر گرفت. عامل «سازماندهی محیط‌ها و منابع برنامه‌ریزی درسی تلفیقی» نیز شامل تلفیق هدفمند منابع آموزشی، طراحی فعالیت‌های یادگیری، انعطاف‌پذیری زمان آموزش و بهره‌گیری انعطاف‌پذیر از فضاهای حضوری و مجازی با مجموع 22 مضمون پایه بود. یافته‌ها نشان می‌دهد برنامه‌ریزی درسی تلفیقی مؤثر در دوره ابتدایی مستلزم تلفیق هم‌زمان سیاست‌گذاری و طراحی محتوای کودک‌محور، توانمندسازی حرفه‌ای معلمان و سازماندهی انعطاف‌پذیر منابع، فعالیت‌ها، زمان و فضاهای یادگیری است؛ بنابراین، اجرای موفق این رویکرد نباید به افزودن ابزارهای مجازی به آموزش حضوری محدود شود، بلکه نیازمند بازطراحی منسجم عناصر برنامه درسی متناسب با ویژگی‌های رشدی دانش‌آموزان ابتدایی است.
دانلودها
مراجع
Alrasheedy, B. B., Alhamedi Alshammari, A. S. M. G. K., & Alrashdi, H. M. (2025). The Effect of Blended Learning on Enhancing Motivation for Academic Achievement in Students in the Faculties of Humanity Sciences at Hail University. Acta Psychologica, 255, 104955.
Apaza-Vila, E. Y., Ordoñez-Roiro, B. E., Caceres-Chilingano, S. E., Torres-Ramirez, J. H., Rojas-Senador, C. D., & Pérez-Alvarez, D. K. (2025). Comparison of Student Satisfaction between Virtual and Face-to-Face Classes in Dental Students at a Peruvian University, 2024. Educación Médica, 26, 101110.
Boelens, R., De Wever, B., & Voet, M. (2025). Four Key Challenges to the Design of Blended Learning: A Systematic Review. Educational Research Review, 42, 100590. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2024.100590
Eggers, J. H., Oostdam, R., Voogt, J., & Zijlstra Bonne, J. H. (2025). Retention Effects of Instruction in Self-Regulation Strategies in Blended Learning Environments. Studies in Educational Evaluation, 87, 101527.
European, C. (2025). Key Competences for Lifelong Learning.
Faraji, Z., Hosseini, S. M., & Shirbagi, N. (2025). Transforming Educational Supervision toward Modernization: A Qualitative Study on Integrating Face-to-Face and Virtual Methods. Technology and Scholarship in Education, 4(1), 61-84.
Fullan, M., Quinn, J., & McEachen, J. (2026). Deep Learning in a Digital Age: Educational Transformation for the Future. Corwin Press.
Khoshkab, S. (2025). A Meta-Synthesis of a Comprehensive Internship Curriculum Framework Based on Blended Learning in the Teacher Education System. Educational Innovations, 24(1), 91-128.
Kirschner, P. A., & Hendrick, C. (2025). How Learning Happens: Seminal Works in Educational Psychology. Routledge.
Li, I., Ruan, Y., Hong, Y., Chen, Z., Wu, A., Lin, C., Ou, W., & Liang, Y. (2025). The Effectiveness of Blended Learning in Nursing and Medical Education: An Umbrella Review. Nurse Education in Practice, 86, 104421.
Mikailou, G. (2025). Examining Teachers' Attitudes toward the Quality of Virtual Education and Its Hidden Consequences. Scientific Journal of Education and Learning Research, 22(1), 61-74.
Oecd. (2025). Future of Education and Skills 2030: Learning Compass.
Oecd. (2026). Shaping the Future of Learning: Blended Pathways in Primary Education.
Opsal, A., Fossum, M., Elf, M., Undheim, M., & Johannessen, T. (2025). Student Nurses' Satisfaction and Confidence: Blended Learning Skills Training on Satellite Campuses. Teaching and Learning in Nursing, 20, e705-e712.
Rahman, S. M., Sorna, U. S., Sarker, M. F. H., Aafreen, S., Niaz Ahmed Khan, S., & Islam, Y. M. (2026). Blended Learning across Bhutanese Higher Education: A Regional Comparison Using Kruskal-Wallis Analysis. Social Sciences & Humanities Open, 13, 102419.
Sabouri, K., Ahmadi, P., Samadi, P., & Ghoreishi Khorasgani, M. S. (2025). Identifying Curriculum Components Based on Blended Education in Primary School. Teaching Research, 13(2), 28-55.
Sarafraz, N., Mollaeifard, H., & Shakia, E. (2025). Examining Faculty Members' Views and Experiences regarding the Application of Augmented Reality and Virtual Reality in Dental Education. Journal of the School of Dentistry, 49(2), 185-197.
Shapiyeva, A., Baigissova, K., Altybayeva, G., Daineko, Y., Nurakhmetova, S., & Abdramanova, G. (2025). Using Blended Learning and AI in Teaching Physics in Higher Education Institutions. Procedia Computer Science, 272, 439-444.
Unesco. (2025). Reimagining Primary Education in the Digital Era.
Wang, X., Niu, J., Fang, B., Han, G., & He, J. (2025). Empowering Teachers' Professional Development with LLMs: An Empirical Study of Developing Teachers' Competency for Instructional Design in Blended Learning. Teaching and Teacher Education, 165, 105091.
Zou, J., & Jiang, S. (2025). Adaptive Instructional Designs in Blended Learning to Enhance Student Engagement and Self-Regulation. Computers and Education Open, 9, 100299.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
