مدیریت یادگیری الکترونیکی در نظام آموزش و پرورش ایران
کلمات کلیدی:
مدیریت یادگیری الکترونیکی, آموزش و پرورش, نظریه داده‌بنیاد, مدل‌سازی معادلات ساختاری, یادگیری الکترونیکی, مدیریت آموزشیچکیده
پژوهش حاضر با هدف ارائه و اعتبارسنجی مدل مدیریت یادگیری الکترونیکی در نظام آموزش و پرورش ایران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، آمیخته اکتشافی متوالی با توالی کیفی–کمی بود. در بخش کیفی، از روش نظریه داده‌بنیاد استفاده شد و 17 نفر از خبرگان مدیریت آموزش و پرورش و یادگیری الکترونیکی به روش نمونه‌گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری مورد مصاحبه نیمه‌ساختاریافته قرار گرفتند. داده‌های کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. در بخش کمی، 401 نفر از مدیران مدارس آموزش و پرورش ایران مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسشنامه پژوهشگرساخته مبتنی بر یافته‌های بخش کیفی بود. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS 4 تحلیل شدند. نتایج مدل ساختاری نشان داد شرایط علّی اثر مثبت و معنی‌داری بر پدیده محوری داشتند (β=0.681، t=22.90، p<0.001). شرایط زمینه‌ای بر راهبردها اثر مثبت و معنی‌دار داشتند (β=0.112، t=2.03، p=0.042) و اثر عوامل مداخله‌گر بر راهبردها نیز معنی‌دار بود (β=0.509، t=9.38، p<0.001). همچنین، پدیده محوری اثر معنی‌داری بر راهبردها داشت (β=0.133، t=2.16، p=0.031) و راهبردها به‌طور معنی‌داری پیامدها را پیش‌بینی کردند (β=0.566، t=14.22، p<0.001). شاخص SRMR برابر با 0.076 بود و برازش کلی مدل را تأیید کرد. مقدار R² برای پدیده محوری 0.464 و برای پیامدها 0.320 به دست آمد. اثرات غیرمستقیم راهبردها بر بازآرایی الگوی تعامل، تحولات فناورانه، پیامدهای روانی، دگرگونی بار کاری معلمان و تحولات آموزشی و یادگیری نیز همگی معنی‌دار بودند. مدل ارائه‌شده نشان داد که مدیریت یادگیری الکترونیکی در نظام آموزش و پرورش ایران فرایندی چندبعدی است که از تعامل شرایط علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر با پدیده محوری و راهبردهای مدیریتی شکل می‌گیرد و به مجموعه‌ای از پیامدهای آموزشی، فناورانه، تعاملی، روانی و حرفه‌ای منجر می‌شود. استقرار اثربخش این مدل مستلزم توسعه زیرساخت‌ها، استانداردسازی فرایندها، توانمندسازی مدیران و معلمان، تقویت تعامل و پشتیبانی و پایش مستمر کیفیت آموزش الکترونیکی است.
دانلودها
مراجع
Amini, K., Nouri Ghanli, M., & Atashin-Sadaf, A. (2026). Optimizing Education: Teaching Methods and Students' Preferences for E-Learning. Jundishapur Journal of Educational Development, 17(3), 45-58.
Malek Hosseini, H., & Moghimi, H. R. (2025). Skills development and performance improvement with emphasis on the four-component model in e-learning environments. Journal of Trends and Achievements in Learning Technology, 2(5), 5-38. https://jlt.iaet.ir/article_728578.html
Maqbool, M. A., Asif, M., Imran, M., Bibi, S., & Almusharraf, N. (2024). Emerging E-Learning Trends: A Study of Faculty Perceptions and Impact of Collaborative Techniques Using Fuzzy Interface System. Social Sciences & Humanities Open, 10, 101035. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2024.101035
Masoomifard, M., Shayestehfar, A., Alipour, V., & Nouri, Z. (2025). An Investigation into the Effect of In-Service Training of Problem-Solving Skills with Two Approaches: E-Learning and Blended Learning on the Development of Creativity of Educational Managers in Schools in Ray City. Sociology of Education, 11(3), 1-12. https://doi.org/10.61838/Soe.11.3.4
Mohammadi, M., & Taghipour, K. A. U. D. H. (2024). Challenges of education in the e-learning management system under the conditions of the Covid-19 virus (from the perspective of Tabriz University professors). Higher Education Letter, 17(68), 71-86. https://search.ebscohost.com
Mohebbi, M. N., & Jafari, N. (2024). Investigating the Impact of E-Learning-Based Education on Students' Learning Performance. National Conference on Humanities with a New Approach,
Mousizadeh Ahaghi, M. (2025). Analyzing the effect of e-learning and virtual education environments on the development of learners' cognitive, metacognitive, and self-regulation skills. Sixth International Conference on Educational Sciences, Counseling, Psychology, and Social Sciences,
Narenji Sani, F., Pourkarimi, J., & Hejazi, S. (2025). Identifying the components of evaluating the e-learning system at the University of Tehran. Educational Technology, 18(5).
Nazemi, M. (2025). The Effect of Educational Managers' Digital Skills on Effective E-Learning Management. Twenty-Seventh National Conference on Psychology, Educational Sciences, and Social Sciences,
Nourollahi, M. (2024). Investigating the Impact of E-Learning Maturity on the Academic Performance of Upper Secondary School Students in Meshginshahr County. Journal of Educational Research, 21(3), 45-62.
Oulamine, A., El Gareh, F., Hattabou, & Elmenssouri, A. (2025). The evolution of e-learning and its challenges in higher education: A theoretical review. African Scientific Journal, 3(28), 174-196. http://africanscientificjournal.com
Pathak, S., & Jain, V. (2025). Transformation of Quality Education through E-Learning for Sustainable Development. In Transforming Vocational Education and Training Using AI (pp. 211-248). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-8252-3.ch009
Pei-Chen, S., & Hsing Kenny, C. (2025). The design of instructional multimedia in e-learning: A media richness theory-based approach. http://i-learn.uitm.edu.my/resources/journal/j3.pdf. https://www.researchgate.net/publication/222414548
Puniatmaja, G. A., Parwati, N. N., Tegeh, I. M., & Sudatha, I. G. W. (2024). The Effect of E-Learning and Students' Digital Literacy Towards Their Learning Outcomes. Pegem Journal of Education and Instruction, 14(1), 348-356. https://doi.org/10.47750/pegegog.14.01.39
Qazi, M. A., Sharif, M. A., & Akhlaq, A. (2024). Barriers and facilitators to adoption of e-learning in higher education institutions of Pakistan during COVID-19: perspectives from an emerging economy. Journal of Science and Technology Policy Management, 15(1), 31-52. https://doi.org/10.1108/JSTPM-01-2022-0002
Salimi, M., Taleb, Z., & Masoudi Nadushan, A. (2024). Evaluation of Factors Affecting Learning Agility in E-Learning. Educational Innovations, 23(2), 117-147. https://doi.org/10.22034/jei.2024.389586.2599
Sara, M. F. K., Irfan, D., & Maksum, H. (2024). Development of Moodle-Based E-Learning Media in Workshop and Entrepreneurship Learning. JTP-Jurnal Teknologi Pendidikan, 26(2), 689-699. https://doi.org/10.21009/jtp.v26i2.47877
Sarfarazi, S., Payam, B. A., Nosrati, E., & Nosrati, E. (2025). The Role of Teachers' Digital Literacy in Improving the Quality of E-Learning in Smart Schools. Second National Conference on Humanities with a New Approach and First International Research Conference of Modern Educators, Astara.
Tahat, Z. Y., Habes, M., Hailat, K. M., Al Jwaniat, M. I., Safori, A., & Kamarudin, S. (2024). Attitudes of Students towards Press Coverage of E-Learning: An Empirical Study. In Business Analytical Capabilities and Artificial Intelligence-Enabled Analytics: Applications and Challenges in the Digital Era, Volume 1 (pp. 251-263). Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-031-56015-6_20
Triyanto, T., Kholifah, N., Nurtanto, M., Nur, H. R., Saputro, I. N., Istanti, H. N., & Gadi, A. C. Z. (2024). Student E-Learning Effectiveness Based on Pedagogy, Evaluation and Technology Dimensions (PET-D): Empirical Studies in Higher Education in the COVID-19 Epidemic. Multidisciplinary Science Journal, 6(12), 2024245. https://doi.org/10.31893/multiscience.2024245
Tsai, Y. N., Chen, M. N., & Fang, C. C. (2024). The Study on the Acceptance and Learning Effectiveness of Using E-Learning for Students in Fine Art and Design Colleges. IEEE Access, 12, 42055-42067. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2024.3379145
Voulgari, I., Komis, V., & Sampson, D. G. (2024). Leveraging AI in E-Learning: Personalized Learning and Adaptive Assessment Through Cognitive Neuropsychology—A Systematic Analysis. Electronics, 13(18), 3762.
Wagino, W., Maksum, H., Purwanto, W., Simatupang, W., Lapisa, R., & Indrawan, E. (2024). Enhancing Learning Outcomes and Student Engagement: Integrating E-Learning Innovations into Problem-Based Higher Education. International Journal of Interactive Mobile Technologies, 18(10). https://doi.org/10.3991/ijim.v18i10.47649
Wahas, Y. M., & Syed, A. J. (2024). E-assessment challenges during e-learning in higher education: A case study. Education and Information Technologies, 29, 14431-14450. https://doi.org/10.1007/s10639-023-12421-0
Zare, M., Nili, M. R., Ali Abadi, K., Zarei Zavarki, E., & Asgari, M. (2024). The effectiveness of a blended e-learning design model on academic performance of Farhangian University students. Educational and Instructional Studies(40), 126-136. https://pma.cfu.ac.ir/article_3895.html?lang=en
Zarifsanaiey, N., Farrokhi, M. R., Karimian, Z., Hoseini, S., Chahartangi, F., & Shahraki, H. R. (2024). Lesson learned from assessing teachers’ and students’ perspectives regarding the quality of e-learning in medical education during the pandemic: a mixed-methods study. BMC Medical Education, 24(1), 171. https://link.springer.com/article/10.1186/s12909-024-05160-4
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
