طراحی و اعتبارسنجی الگوی پارادایمی حکمرانی سبز در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران
کلمات کلیدی:
مدیریت, حکمرانی سبز, وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشکیچکیده
هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی یک الگوی پارادایمی بومی و جامع برای تبیین حکمرانی سبز در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی و در دو مرحله کیفی و کمی انجام شد. در مرحله کیفی، از نظریه داده‌بنیاد با رویکرد نظام‌مند استراوس و کوربین استفاده شد و 25 نفر از خبرگان نظام سلامت با روش نمونه‌گیری هدفمند گلوله‌برفی انتخاب شدند؛ اشباع نظری در مصاحبه بیستم حاصل شد. داده‌های مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و الگوی پارادایمی پژوهش تدوین شد. در مرحله کمی، جامعه آماری شامل 7095 نفر از مدیران، معاونان و کارکنان دانشگاه‌های علوم پزشکی خراسان شمالی بود که از میان آنان 365 نفر با روش تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری و مدل با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی در SPSS و SmartPLS اعتبارسنجی شد. نتایج مدل ساختاری نشان داد عوامل علّی اثر مثبت و معناداری بر حکمرانی سبز داشتند (β=0.840, t=60.803, p<0.001). حکمرانی سبز (β=0.276, t=4.697)، عوامل زمینه‌ای (β=0.268, t=4.010) و عوامل مداخله‌گر (β=0.231, t=4.606) تأثیر معناداری بر راهبردها داشتند (همگی p<0.001). راهبردهای حکمرانی سبز نیز پیامدها را به‌طور معناداری پیش‌بینی کردند (β=0.583, t=17.577, p<0.001). تمام اثرات غیرمستقیم نیز معنادار بودند. ضرایب تعیین برای حکمرانی سبز، راهبردها و پیامدها به‌ترتیب 0.706، 0.398 و 0.339 به دست آمد و شاخص GOF برابر 0.481 بود. الگوی اعتبارسنجی‌شده نشان می‌دهد استقرار حکمرانی سبز در نظام سلامت مستلزم تقویت هم‌زمان پیش‌ران‌های علّی و زمینه‌ای، مدیریت عوامل مداخله‌گر و به‌کارگیری راهبردهای یکپارچه در حوزه سیاست‌گذاری، فرهنگ، فناوری، پایش، همکاری بین‌بخشی و سرمایه‌گذاری سبز است. نقش میانجی راهبردها نشان می‌دهد تبدیل ظرفیت‌های ساختاری و سیاستی به پیامدهای سلامت، اقتصادی، زیست‌محیطی و سازمانی وابسته به اجرای مؤثر راهبردهای سبز است.
دانلودها
مراجع
An, J., He, G., Ge, S., & Wu, S. (2025). The Impact of Government Green Subsidies on Corporate Green Innovation. Finance Research Letters, 71, 106378. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.106378
Cao, Z., Lu, J., & Sun, R. (2025). Digital Government and Corporate Green Innovation: Evidence from Internet+ Government Services in China. International Review of Economics & Finance, 104552. https://doi.org/10.1016/j.iref.2025.104552
Carmona, M., Sieh, L., & de Magalhães, C. (2023). Integrated green governance: Linking urban planning and ecosystem management. Urban Studies, 60(4), 645-663.
Kazempour, T. (2024). Green Industrial Policy: A Strategy for Realizing Green Industry. Natural Resources Governance, 1(2), 115-133.
Li, Z., Miao, S., & Xu, L. (2024). Digital transformation and environmental, social, and governance greenwashing: Evidence from China. Journal of Environmental Management, 365, 121460. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2024.121460
Ling, P. S., Chin, C. H., Yi, J., & Wong, W. P. M. (2024). Green consumption behaviour among generation Z college students in China: the moderating role of government support. Young Consumers, 25(4), 507-527. https://doi.org/10.1108/YC-01-2022-1443
Meng, X., & Shaikh, G. M. (2023). Evaluating Environmental, Social, and Governance Criteria and Green Finance Investment Strategies Using Fuzzy AHP and Fuzzy WASPAS. Sustainability, 15(8), 6786. https://doi.org/10.3390/su15086786
Moghaddamnia, H. (2024). The relationship between spirituality and green governance among disabled veterans of the Sacred Defense in Semnan Province. Second National Conference on New Studies in Economics, Management, and Accounting in Iran, Tehran, Iran.
Mousavi, S. M. H., & Razavidoust, G. (2024). Strategies for human green governance in individual life from the perspective of the Quran and narrations. International Conference on Management, Economics, and Humanities,
Osanlou, N., & Esmaili Khatibani, M. H. (2025). Investigating the Impact of Environmental, Social and Corporate Governance on Green Innovation of Companies Listed on the Tehran Stock Exchange, Considering the Mediating Role of Financial Constraints and Environmental Awareness of Managers. Strategic Management Accounting, 2(3), 1-24. https://doi.org/10.22034/smajournal.2025.544479.1132
Raḥmānī, A., Ṣafarī, M., & Reżā'ī, P. (2023). Analysis of Barriers to the Establishment of Green Governance in Iranian Metropolitan Municipalities. Quarterly Journal of Urban Management Studies, 15(58), 125-145.
Rezaeizadeh, M., Abedi Jafari, H., & Nazem Bakaei, M. (2024). Comparing green governance among managers in the national administrative system with Imam Khomeini's self-management. Daneshvar-e Raftar: Management and Progress, 2, 241-270.
Roozbeh, Z., Modahhian, S., & Nikpour, A. (2023). Proposal for a Green Governance Model with a Sustainable Development Approach (Case Study: Kerman University of Medical Sciences). Management and Perspectives in Education, 5(3), 70-99. https://www.jmep.ir/article_176924.html
Sakuntala, H. C., Cahyaningtyas, F., & Fitriyani, Y. (2025). The Effect of Good Corporate Governance, Corporate Social Responsibility and Green Innovation on the Financial Performance of the Petroleum Sub-Sector. IJBAMS: International Journal of Business Accounting Management Social Science, 1(1), 53-63.
Salihi, A. A., Ibrahim, H., & Baharudin, D. M. (2024). Environmental governance as a driver of green innovation capacity and firm value creation. Innovation and Green Development, 3(2), 100110. https://doi.org/10.1016/j.igd.2023.100110
Sukkari, L. (2025). Governance for a Greener Future: The Interplay of Internal Control, Environmental Accounting, and Auditing. In Technological Horizons (pp. 79-90). Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/978-1-83662-364-920251004
Wang, S., & Zhang, H. (2024). Green Entrepreneurship Success in the Age of Generative Artificial Intelligence: The Interplay of Technology Adoption, Knowledge Management, and Government Support. Technology in Society, 79, 102744. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2024.102744
Wang, W., & Xiao, D. (2025). Marketization of data elements and enterprise green governance performance: A quasi-natural experiment based on data trading platforms. Managerial and Decision Economics, 46(3), 1686-1700. https://doi.org/10.1002/mde.4471
Zhao, S., Lu, F., & Sun, L. (2025). An empirical investigation into the driving effects of green transformation policies and media governance on high-quality development in tourism enterprises. Finance Research Letters, 76, 106775. https://doi.org/10.1016/j.frl.2025.106775
Zou, X., Min, J., Meng, S., Dai, W., & Li, X. (2025). Can Digital Governance Stimulate Green Development? Evidence from the Program of Pilot Cities regarding Information for Public Well-Being in China. Frontiers in Public Health. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.123456
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
