شناخت و رتبه‌بندی معیارهای تأثیرگذار بر ارزشیابی برنامه درسی درس «کار و فناوری» دوره اول متوسطه با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره
کلمات کلیدی:
ارزشیابی برنامه درسی, درس «کاروفناوری», دوره اول متوسطه, روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیارهچکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه‌بندی معیارها و زیرمعیارهای مؤثر بر ارزشیابی برنامه درسی درس «کار و فناوری» در دوره اول متوسطه انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها توصیفی-پیمایشی بود. در مرحله شناسایی معیارها، مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و نظر خبرگان مورد استفاده قرار گرفت. 15 نفر از مدیران و دبیران ممتاز کشوری و متخصصان برنامه درسی با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. همچنین، برای اعتبارسنجی مؤلفه‌ها از دیدگاه مدیران، دبیران، متخصصان برنامه درسی و دانش‌آموختگان استفاده شد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه محقق‌ساخته و پرسشنامه مقایسات زوجی بود. چهار معیار اصلی و 33 زیرمعیار شناسایی شدند. داده‌ها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی، مقایسات زوجی و نرم‌افزارهای Expert Choice و Excel تحلیل شدند و نرخ ناسازگاری کمتر از 0.10 به‌عنوان معیار پذیرش سازگاری قضاوت‌ها در نظر گرفته شد. تحلیل سلسله‌مراتبی نشان داد که «محتوای برنامه درسی» با وزن 0.596 مهم‌ترین معیار بود و پس از آن «اهداف برنامه درسی» با وزن 0.160، «روش‌های تدریس» با وزن 0.154 و «شیوه‌های ارزشیابی» با وزن 0.089 قرار گرفتند؛ نرخ ناسازگاری مقایسات اصلی 0.002 بود. در رتبه‌بندی نهایی زیرمعیارها، «محتوای مرتبط با امور زندگی» با وزن 0.125 رتبه نخست، «پودمانی بودن محتوا با تأکید بر نکات ایمنی و بهداشتی» با وزن 0.118 رتبه دوم، «منابع علمی و عملی باکیفیت و مستند» با وزن 0.094 رتبه سوم، «تناسب محتوا با ویژگی‌های دانش‌آموزان» با وزن 0.086 رتبه چهارم و «طراحی و کیفیت مطلوب محتوا» با وزن 0.047 رتبه پنجم را کسب کردند. نرخ ناسازگاری رتبه‌بندی نهایی 0.01 بود که بیانگر سازگاری قابل قبول قضاوت‌های زوجی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اثربخشی ارزشیابی برنامه درسی کار و فناوری بیش از هر عامل دیگری به کیفیت، کاربردی بودن و تناسب محتوای برنامه درسی با زندگی واقعی و ویژگی‌های دانش‌آموزان وابسته است؛ بنابراین، بازنگری این برنامه باید بر محتوای کاربردی، توسعه شایستگی‌های حرفه‌ای و فنی، روش‌های تدریس نوآورانه و ارزشیابی‌های تعاملی و فناورانه متمرکز شود.
دانلودها
مراجع
Abaspour, A., Gholipour, M., & Abaspour, S. (2023). Investigating the Amount of Attention to the Moral Competences of the National Curriculum of the Islamic Republic of Iran in the Social Studies Textbooks of the First Secondary School. 6(2), 35-44. https://www.sid.ir/paper/1865622/en
Aini, S., Setiawan, D., & Siman, S. (2019). Evaluation of Authentic Assessment Implementation in Public Elementary School 101775 Sampali, Deli Serdang Regency Academic Year 2019/2020. Budapest International Research and Critics in Linguistics and Education (Birle) Journal, 2(4), 586-593. https://bircu-journal.com/index.php/birle/article/view/647
Dilekçi, A., & Karatay, H. (2023). The Effects of the 21st Century Skills Curriculum on the Development of Students’ Creative Thinking Skills. Thinking Skills and Creativity, 47(1), 101229. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2022.101229
Faraji, A., Kian, M., Ababasi, E., & Dehshiri, A. H. (2021). Explain and Prioritize the Elements of the Experimental Science Curriculum Based on Fostering Creativity in Elementary School. 14(1), 43-52. http://edcbmj.ir/article-1-2271-en.html
Hosseini, S. M. H. (2024). Evaluation of Tenth-Grade Educational Packages of Four Selected Fields of the Technical and Professional Branch.
Hutahaean, B. (2014). Development of a Multidimensional Curriculum Evaluation Curriculum Model for Competency-Based Curriculum. Education Horizon, 15(58), 21-54. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17354986.1399.15.58.6.6
Jamoliddinovich, U. B. (2022). Fundamentals of Education Quality in Higher Education. International Journal of Social Science & Interdisciplinary Research, 11(01), 149-151. https://gejournal.net/index.php/IJSSIR/article/view/107
Kontochristopoulos, G. (2022). Report on Identifying Research Needs for Climate Change Mitigation Technology Options. https://home.cern/cern-publishes-its-environment-report-2021-2022/
Luo, H., Li, A., & Hua, H. (2026). Education as an Upstream Social Security Intervention: Constructing a Competency-Based Talent Development Framework in Health Economics. Frontiers in Public Health, 14(1), 1782959. https://doi.org/10.3389/fpubh.2026.1782959
Mohammad Shafi, M., Neyestani, M. R., Jafari, S. E. M., & Taghvaei, V. (2021). The Quality Improvement Indicators of the Curriculum at the Technical and Vocational Higher Education. International Journal of Instruction, 14(1), 65-84. https://doi.org/10.29333/IJI.2021.1415A
Mottaghi, N. R., & Talkhabi, M. (2019). Comparative Study of Iran and the UK National Curriculum Based on the Principles of Mind, Brain and Education. Journal of Curriculum and Teaching, 8(1), 46-57. https://doi.org/10.5430/jct.v8n1p46
Naderi, E., Omidvar, M., & Seif Naraghi, M. (2024). Evaluation of Suitability of "Work and Technology" Curriculum in the First Year of High School from the Point of View of Principals, Teachers, Graduates and Curriculum Planners. Journal of Educational Psychology Skills, 15(3), 1-12. https://sanad.iau.ir/en/Journal/psyedu/Article/1185229
Naveedy, A. (2026). Evaluation of the Electronics Curriculum in Secondary Education. Educational Research, 18(52), e3819. https://doi.org/10.22034/erj.2026.3819
Sabih, T. (2025). The Intricacies of the Representation of the Local and Target Cultures in Language Teaching. Acuity: Journal of English Language Pedagogy, Literature and Culture, 10(1), 171-190. https://doi.org/10.35974/acuity.v10i1.3110
Simanjuntak, M. B., Lumingkewas, M. S., & Sutrisno, S. (2022). Applied Missiology of Education for Sunday School Children. International Journal of Education and Literature, 1(2), 16-18. https://doi.org/10.55606/ijel.v1i2.18
Tuju, R. S., Rumbekwan, G., Sinaga, D. C., Ellss, V., & Mandacan, Y. (2022). Curriculum Evaluation Model in Development Higher Education Curriculum. Budapest International Research and Critics Institute-Journal (BIRCI-Journal), 5(1), 2025-2032. https://doi.org/10.33258/birci.v5i1.3803
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
