یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 3 شهریور ماه 1404 1404 06 01 Identification and Ranking of Criteria Affecting the Evaluation of the Work and Technology Curriculum in Lower Secondary Education Using Multi-Criteria Decision-Making Methods شناخت و رتبه‌بندی معیارهای تأثیرگذار بر ارزشیابی برنامه درسی درس «کار و فناوری» دوره اول متوسطه با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره 1 27 FA مریم امیدوار دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی درسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، عزت اله نادری گروه علوم تربیتی و روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مریم سیف نراقی گروه علوم تربیتی و روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404 02 07 <p>This study aimed to identify and prioritize the criteria and subcriteria affecting the evaluation of the Work and Technology curriculum in lower secondary education. This applied study employed a descriptive-survey design. Criteria were initially identified through a review of documentary and library sources, semi-structured expert interviews, and expert judgments. Fifteen nationally distinguished school principals and teachers as well as curriculum specialists were selected through purposive and snowball sampling. The identified components were also validated using the perspectives of principals, teachers, curriculum specialists, and graduates. Data were collected using a researcher-developed questionnaire and pairwise-comparison questionnaires. Four main criteria and 33 subcriteria were identified. The data were analyzed using the Analytic Hierarchy Process (AHP), pairwise comparisons, Expert Choice, and Excel. A consistency ratio below 0.10 was considered evidence of acceptable consistency in expert judgments. AHP results indicated that curriculum content was the most influential criterion, with a weight of 0.596, followed by curriculum objectives (0.160), teaching methods (0.154), and evaluation methods (0.089). The consistency ratio for the main criteria was 0.002. In the final ranking of the 33 subcriteria, content related to real-life affairs ranked first with a global weight of 0.125, followed by modular content incorporating safety and health considerations (0.118), high-quality and evidence-based scientific and practical materials (0.094), alignment of content with students’ characteristics (0.086), and appropriate content design and quality (0.047). The final consistency ratio was 0.01, confirming acceptable consistency of the pairwise comparisons. The findings demonstrate that effective evaluation of the Work and Technology curriculum depends primarily on the quality, practical relevance, and appropriateness of curriculum content. Curriculum revision should therefore prioritize real-life applicability, professional and technical competency development, innovative teaching approaches, and interactive and technology-based assessment practices.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه‌بندی معیارها و زیرمعیارهای مؤثر بر ارزشیابی برنامه درسی درس «کار و فناوری» در دوره اول متوسطه انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها توصیفی-پیمایشی بود. در مرحله شناسایی معیارها، مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و نظر خبرگان مورد استفاده قرار گرفت. 15 نفر از مدیران و دبیران ممتاز کشوری و متخصصان برنامه درسی با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. همچنین، برای اعتبارسنجی مؤلفه‌ها از دیدگاه مدیران، دبیران، متخصصان برنامه درسی و دانش‌آموختگان استفاده شد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه محقق‌ساخته و پرسشنامه مقایسات زوجی بود. چهار معیار اصلی و 33 زیرمعیار شناسایی شدند. داده‌ها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی، مقایسات زوجی و نرم‌افزارهای Expert Choice و Excel تحلیل شدند و نرخ ناسازگاری کمتر از 0.10 به‌عنوان معیار پذیرش سازگاری قضاوت‌ها در نظر گرفته شد. تحلیل سلسله‌مراتبی نشان داد که «محتوای برنامه درسی» با وزن 0.596 مهم‌ترین معیار بود و پس از آن «اهداف برنامه درسی» با وزن 0.160، «روش‌های تدریس» با وزن 0.154 و «شیوه‌های ارزشیابی» با وزن 0.089 قرار گرفتند؛ نرخ ناسازگاری مقایسات اصلی 0.002 بود. در رتبه‌بندی نهایی زیرمعیارها، «محتوای مرتبط با امور زندگی» با وزن 0.125 رتبه نخست، «پودمانی بودن محتوا با تأکید بر نکات ایمنی و بهداشتی» با وزن 0.118 رتبه دوم، «منابع علمی و عملی باکیفیت و مستند» با وزن 0.094 رتبه سوم، «تناسب محتوا با ویژگی‌های دانش‌آموزان» با وزن 0.086 رتبه چهارم و «طراحی و کیفیت مطلوب محتوا» با وزن 0.047 رتبه پنجم را کسب کردند. نرخ ناسازگاری رتبه‌بندی نهایی 0.01 بود که بیانگر سازگاری قابل قبول قضاوت‌های زوجی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اثربخشی ارزشیابی برنامه درسی کار و فناوری بیش از هر عامل دیگری به کیفیت، کاربردی بودن و تناسب محتوای برنامه درسی با زندگی واقعی و ویژگی‌های دانش‌آموزان وابسته است؛ بنابراین، بازنگری این برنامه باید بر محتوای کاربردی، توسعه شایستگی‌های حرفه‌ای و فنی، روش‌های تدریس نوآورانه و ارزشیابی‌های تعاملی و فناورانه متمرکز شود.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/431/322