چالشها و راهبردهای ادراکشده از نظام رتبهبندی معلمان ابتدایی؛ یک مطالعه کیفی
کلمات کلیدی:
نظام رتبهبندی معلمان, کیفیت تدریس, معلمان ابتدایی, تحلیل مضمون, هویت حرفهای, ارزشیابی آموزشیچکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی چالشها، پیامدها و راهبردهای ادراکشده معلمان ابتدایی در مواجهه با نظام رتبهبندی و تأثیر آن بر کیفیت تدریس انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکتکنندگان شامل معلمان و مدیران مدارس ابتدایی بودند که بهصورت هدفمند و آگاهانه انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری شد و فرایند نمونهگیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت که در نهایت 28 نفر در پژوهش مشارکت کردند. تحلیل دادهها با استفاده از کدگذاری باز، سازماندهنده و فراگیر انجام شد و برای اعتباربخشی یافتهها از معیارهای مقبولیت پژوهش کیفی بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که نظام رتبهبندی معلمان با سه دسته چالش عمده شامل چالشهای ساختاری و اجرایی، تنشهای روانی–عاطفی و چالشهای ارتباطی–اجتماعی همراه است. یافتهها حاکی از آن بود که این نظام با افزایش بار اداری، ابهام در معیارهای ارزیابی و کاهش اعتماد حرفهای، موجب فرسودگی شغلی، اضطراب و تضعیف هویت حرفهای معلمان شده است. همچنین، نتایج نشان داد که نظام رتبهبندی بر کیفیت تدریس اثر منفی گذاشته و موجب استانداردسازی افراطی تدریس، کاهش خلاقیت آموزشی، تضعیف تعامل معلم–دانشآموز و انحراف در فرایند ارزشیابی و بازخورد شده است. در برابر این شرایط، معلمان راهبردهایی از جمله رفتارهای نمایشی، کنشهای حفاظتی و مقاومتهای فردی و جمعی را برای حفظ کیفیت تدریس و کاهش فشارهای نظام اتخاذ کردهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که نظام رتبهبندی معلمان، بهجای تقویت کیفیت آموزش، در عمل موجب تغییر جهت کنشهای حرفهای معلمان از آموزش اصیل به سمت مستندسازی، نمایش عملکرد و انطباق با شاخصهای اداری شده است. این نظام علاوه بر تأثیر منفی بر کیفیت تدریس، روابط حرفهای، سلامت روان و هویت شغلی معلمان را نیز با چالش مواجه کرده است. بنابراین، بازنگری در سازوکارهای ارزیابی، کاهش فشارهای اداری و حرکت بهسوی رویکردهای توسعهمحور و حمایتی برای بهبود اثربخشی نظام رتبهبندی ضروری به نظر میرسد.
دانلودها
مراجع
Abdollahi, B., & Safari, A. (2016). Examining Major Barriers to Teachers' Professional Development. Educational Innovations, 15(2), 99-134.
Ahmadi, S., Tahmasbzadeh, D., & Ramezani, A. (2023). Designing a Paradigmatic Model for Teacher Ranking Using a Grounded Theory Approach. Teacher Education Policy Studies, 6(1), 41-53.
Akbarpour Zanglani, M. B., & Beitollahi, S. (2020). Examining the Relationship of Teacher Ranking with Psychological Empowerment and Job Motivation among Teachers in the Education Department of Poldasht County. National Conference on Curriculum Studies in the Third Millennium, Kerman.
Azizi Torab, Z., Mohajeran, B., & Hasani, M. (2022). Designing a Quality Improvement Model for the Teacher Ranking System. Research in Educational Systems, 16(57).
Azizi Torab, Z., Mohajeran, B., & Hasani, M. (2023). Identifying the Challenges and Strengths of the Teacher Ranking System and Presenting a Model for Improving Its Quality. Educational and Scholastic studies, 12(3), 401-424.
Ball, S. J., & Olmedo, A. (2013). Care of the self, resistance and subjectivity under neoliberal governmentalities. Critical Studies in Education, 54(1), 85-96.
Beauchamp, C., & Thomas, L. (2019). Understanding teacher identity: An overview of issues in the literature. Cambridge Journal of Education, 49(3), 367-382.
Beijaard, D., Meijer, P. C., & Verloop, N. (2022). Teacher identity revisited. Teaching and Teacher Education, 111, 103622.
Chalmers, D., & Gardiner, D. (2015). An evaluation framework for identifying the effectiveness and impact of academic teacher development programmes. Studies in Educational Evaluation, 46, 81-91.
Chiu, T. K., Chai, C. S., Williams, P. J., & Lin, T. J. (2021). Teacher Professional Development on Self-Determination Theory-Based Design Thinking in STEM Education. Educational Technology & Society, 24(4), 153-165.
Day, C., & Gu, Q. (2022). Teachers, resilience and accountability. Educational Review, 74(2), 233-250.
Elliott, K. (2015). Teacher performance appraisal: More about performance or development? Australian Journal of Teacher Education, 40(9), 102-116.
Flores, M. A., & Oliveira, A. L. (2024). Teacher professionalism in times of performativity: Between accountability and meaning. Teaching and Teacher Education, 125, 104013.
Jafari Lotfali, M., & Soleimanpour Omran, M. (2023). Examining the Role of Ranking in Elementary Teachers' Job Satisfaction. Quarterly Journal of New Advances in Educational Management, 4(4), 74-89.
Jennings, P. A., Brown, J. L., & Frank, J. L. (2024). Impacts of teacher effectiveness on students' social and emotional development. Educational Psychologist, 59(1), 1-18.
Jennings, P. A., Doyle, S., Oh, Y., Rasheed, D., Frank, J. L., & Brown, J. L. (2024). Teacher well-being, classroom quality, and student outcomes in elementary school. Teaching and Teacher Education, 135, 104338.
Liu, Y., & Hallinger, P. (2022). Teacher evaluation, trust, and professional learning communities: A cross-national perspective. Educational Management Administration & Leadership, 50(4), 712-730.
Martin, A. J., Ginns, P., & Papworth, B. (2022). Motivation and engagement: Enhancing students' confidence and persistence. Educational Psychology, 42(4), 481-499.
Marzano, R. J. (2007). The Art and Science of Teaching: A Comprehensive Framework for Effective Instruction. ASCD.
Molaei, Z., & Yari Haj Ataloo, J. (2022). The Role of Teacher Ranking in Improving Teachers' Work Engagement in Secondary Schools of Maragheh County. New Research Approaches in Management and Accounting, 6(20), 1604-1616.
Namdari, M., & Paknazar, M. (2021). Teacher Education Structure in East Asian Countries with Emphasis on Teacher Competency Assessment and Ranking Systems. Teacher Education Policy Studies, 4(2), 11-35.
Oecd. (2025). Teacher Evaluation and Appraisal: Policy Lessons and Unintended Effects on Teaching Quality.
Omar, R., Rashid, R. A., Mohamad, A., & Yusof, N. (2017). A Review of Challenges for Professional Development of Malaysian Teachers. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 7(7), 809-815.
Rafiei, Z. (2024). Examining the Effectiveness of the Ranking System in Increasing Teachers' Motivation and Creating Professional Competence. Eighteenth International Conference on Management and Humanities Research in Iran, Tehran.
Shahbazi Ahmadi, B. (2023). Teacher Ranking: From Challenges to Opportunities. Fifth National Conference on Professional Research in Psychology and Counseling from the Teacher's Perspective,
Wilkins, C. (2024). Teacher evaluation, accountability and the reshaping of teaching practice. Journal of Education Policy, 39(1), 1-19.
Zhang, W., Yin, H., & Zhang, M. (2022). Teacher evaluation reforms and professional pressure: Evidence from centralized education systems. Asia Pacific Education Review, 23(3), 431-446.