ارائه مدل رگرسیونی چندمتغیره پیشرفت تحصیلی در آموزش حسابداری: تحلیل نقش تمایزیافته هوش هیجانی و انگیزه تحصیلی
کلمات کلیدی:
پیشرفت تحصیلی, هوش هیجانی, انگیزه تحصیلی, مدل رگرسیونی چندمتغیره, آموزش حسابداریچکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی نقش پیشبینیکنندگی هوش هیجانی، انگیزه تحصیلی و متغیرهای پیشزمینهای در پیشرفت تحصیلی دانشجویان کارشناسی ارشد حسابداری و ارائه یک مدل رگرسیونی چندمتغیره برای تبیین سهم متمایز هر عامل بود. این پژوهش با رویکرد توصیفی-همبستگی انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان کارشناسی ارشد حسابداری دانشگاه شهید باهنر کرمان در سالهای 1399 تا 1403 بود که از میان 211 نفر، تعداد 134 نفر بهصورت تصادفی انتخاب شدند. دادهها از طریق پرسشنامه استاندارد اقتباسشده از Byrne و Flood گردآوری شد و متغیرهای هوش هیجانی، انگیزه تحصیلی و پیشرفت تحصیلی مورد سنجش قرار گرفتند. روایی پرسشنامه از طریق نظر متخصصان و پایایی آن با آلفای کرونباخ 0.90 تأیید شد. برای تحلیل دادهها از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی ساده و چندگانه استفاده شد و پیشفرضهای آماری شامل نرمال بودن، استقلال خطاها و همگنی واریانسها نیز بررسی و تأیید گردید. نتایج نشان داد بین هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (r=0.186, p<0.05). همچنین انگیزه تحصیلی و انتظارات دانشجویان با پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و قویتری داشتند (r=0.467, p<0.001). تحلیل رگرسیون نشان داد که هوش هیجانی بهتنهایی 3.4 درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین میکند، در حالیکه انگیزه تحصیلی حدود 21.8 درصد از واریانس را توضیح داد. مدل کلی متغیرهای پیشزمینهای نیز توانست 23.5 درصد از تغییرات پیشرفت تحصیلی را پیشبینی کند. تمامی مدلهای رگرسیونی از نظر آماری معنادار بودند و پیشفرضهای لازم برای اعتبار مدلها برقرار بود. یافتههای پژوهش نشان دادند که متغیرهای روانشناختی، بهویژه انگیزه تحصیلی، نقش تعیینکنندهای در موفقیت تحصیلی دانشجویان حسابداری دارند. در مقایسه با هوش هیجانی، انگیزه تحصیلی قدرت پیشبینیکنندگی بیشتری در تبیین عملکرد آموزشی داشت. بنابراین، طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر تقویت انگیزه درونی، توسعه مهارتهای هیجانی و حمایت روانشناختی میتواند موجب ارتقای عملکرد تحصیلی دانشجویان شود. مدل ارائهشده چارچوبی کاربردی برای پیشبینی موفقیت تحصیلی در رشتههای تخصصی و تحلیلی مانند حسابداری فراهم میسازد.
دانلودها
مراجع
Abdo-Salloum, A. M., & Al-Mousawi, H. Y. (2025). Accounting students' technology readiness, perceptions, and digital competence toward artificial intelligence adoption in accounting curricula. Journal of Accounting Education, 70, 100951. https://doi.org/10.1016/j.jaccedu.2025.100951
Arias, J., Soto-Carballo, J. G., & Pino-Juste, M. R. (2022). Emotional intelligence and academic motivation in primary school students. Psicologia: Reflexão e Crítica, 35, 14.
Behrdar, F. (2023, 1402 2023-03-21). The effectiveness of emotional intelligence training on increasing academic achievement motivation of sixth grade students. Tehran.
Chang, Y. C., & Tsai, Y. T. (2022). The Effect of University Students' Emotional Intelligence, Learning Motivation and Self-Efficacy on Their Academic Achievement in Online English Courses. Frontiers in psychology, 13, 818929. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.818929
Dixon, K. (2025). Accounting for higher education: Calculative practices in curricular administration. Critical Perspectives on Accounting, 102(11), 102805-102830. https://doi.org/10.1016/j.cpa.2025.102805
Emami Khotbesara, Z., Mahdian, H., & Bakhshipour, A. (2024). Comparing the Effectiveness of Academic Buoyancy and Psychological Capital Training on Academic Procrastination in Female High School Students [Research Article]. Iranian Journal of Educational Sociology, 7(3), 149-160. https://doi.org/10.61838/kman.ijes.7.3.18
Gharehbaghi Tavabeh, M., & Shahamat, N. (2022, 1401 2022-03-21). The effectiveness of emotional intelligence training on academic motivation and social anxiety of students of Islamic Azad University, Marvdasht branch. Tehran.
Hasani Nia Rajehouni, K., Meshkatbighighi, M., & Aslani Poshtehani, M. (2020, 1399 2020-03-20). Investigating the relationship between emotional intelligence and spiritual intelligence with academic achievement motivation of male junior high school students in Rahmatabad and Blukat region. Ardabil.
Haseli Songhori, M., & Salamti, K. (2024). The Linkage Between University Students’ Academic Engagement and Academic Support: The Mediating Role of Psychological Capital [Research Article]. Iranian Journal of Educational Sociology, 7(2), 72-84. https://doi.org/10.61838/kman.ijes.7.2.10
Hesampour, F., & Rezaei, A. M. (2023). Predicting Students' Academic Flourishing based on the Moral Intelligence: The Mediating Role of Academic Motivation, Academic Emotions, Academic Procrastination and Academic Burnout [Research]. Quarterly Journal of Child Mental Health, 10(2), 83-103. https://doi.org/10.61186/jcmh.10.2.7
Hussein, K. (2021). The relationship between emotional intelligence and academic motivation of pre-university students using the mediating role of mental health. Management and Educational Perspective, 3(2), 77-98. https://doi.org/10.22034/jmep.2021.294708.1060
Kakavand, M., & Rezaei, A. (2021). The Effect of Emotional Inteligence Dimentions on the Educational Achievement at Agricultural Students of Razi University, Iran. Journal of Agricultural Education Administration Research, 13(56), 73-90. https://doi.org/10.22092/jaear.2021.354360.1822
Naghavi, N., & Rezaei, A. M. (2022, 1401 2022-03-21). The effect of emotional intelligence training on academic activity, achievement motivation and academic achievement of female high school students in Borujerd.
Nguyen, L. A., Dellaportas, S., & Phan, D. H. T. (2025). Unpacking elitism: a comprehensive review of accounting ethics education research (1970-2023). Journal of Accounting Literature. https://doi.org/10.1108/JAL-11-2024-0326
Nieto Carracedo, A., Gómez-Iñiguez, C., Tamayo, L. A., & Igartua Perosanz, J. J. (2024). Emotional Intelligence and Academic Achievement Relationship: Emotional Well-Being, Motivation, and Learning Strategies as Mediating Factors. Psicología educativa, 30(2), 67-74. https://doi.org/10.5093/psed2024a7
Sabour Esmaeili, N., Momtaz Eslami, V., Haji Arbabi, F., & Moniri, M. (2023). The mediating role of achievement motivation in the relationship between emotional intelligence and academic performance among female technical and vocational high school students. Journal of Explorations in Management, 2(1).
Salehi Shablizi, M., Haji Yakhchali, A., Shahini Yilagh, M., & Maktabi, G. (2024). The effect and comparison of emotional intelligence and academic motivation training on academic engagement and academic performance of male students at Farhangian University of Khuzestan Province. Quarterly Journal of Experimental and Cognitive Psychology, 1(2), 24-34. http://193.36.85.187:9110/index.php/ecp/article/view/134
Suhartono, E., & Purwantoro, P. (2024). Model adoption blended learning: A student-centric evaluation in accounting education. Assets: Jurnal Akuntansi Dan Pendidikan, 13(1), 79-96. https://doi.org/10.25273/jap.v13i2.19413
Zamani, L., & Barzouyan Shirvan, S. (2024). The application of intelligent education in professional and vocational skills in accounting. Fourth National Conference on Educational Technology: "Intelligent Education; Opportunities, Challenges, and Achievements",
