طراحی و اعتبارسنجی مدل فرایند تفکر طراحی در برنامه‌درسی آموزش عالی ایران

نویسندگان

    سیده مرضیه ری شهری زاده گروه علوم تربیتی، واحد میمه، دانشگاه آزاد اسلامی، میمه، ایران
    فرزانه واصفیان * گروه علوم تربیتی، واحد میمه، دانشگاه آزاد اسلامی، میمه، ایران Farzaneh.vasefian@iau.ac.ir
    نفیسه رفیعی استادیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه پیام نور،تهران ،ایران

کلمات کلیدی:

طراحی, اعتبارسنجی, مدل‌فرایندی, تفکرطراحی, برنامه‌درسی, آموزش‌عالی

چکیده

هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی یک مدل پارادایمی از فرایند تفکر طراحی در برنامه‌درسی آموزش عالی ایران بود. این مطالعه با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد؛ در بخش کیفی از نظریه داده‌بنیاد اشتراوس و کوربین با نمونه‌گیری نظری هدفمند (17 نفر تا اشباع نظری) و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته استفاده شد و داده‌ها از طریق کدگذاری باز، محوری و گزینشی با نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند؛ در بخش کمی، پرسشنامه محقق‌ساخته 49 گویه‌ای بر اساس یافته‌های کیفی طراحی و در میان 110 نفر از خبرگان آموزش عالی با نمونه‌گیری طبقه‌ای-نسبی توزیع شد و داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (SmartPLS3) تحلیل گردید. نتایج نشان داد که مدل استخراج‌شده شامل 15 مؤلفه اصلی با بارهای عاملی معنادار است و تمامی مسیرهای مدل در سطح اطمینان 95 درصد تأیید شدند؛ شرایط علی به‌طور معنادار بر مقوله محوری اثر داشت (β=0.321)، شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر بر راهبردها اثرگذار بودند (β=0.487 و β=0.754)، و راهبردها و مقوله محوری نیز به‌طور معنادار پیامدها را پیش‌بینی کردند (β=0.415 و β=0.896)، همچنین شاخص‌های برازش (GOF≈0.72) و روایی و پایایی سازه‌ها در سطح مطلوب قرار داشتند. مدل ارائه‌شده از اعتبار تجربی و برازش قوی برخوردار بوده و می‌تواند به‌عنوان چارچوبی بومی و کاربردی برای بازطراحی برنامه‌های درسی آموزش عالی مبتنی بر تفکر طراحی مورد استفاده برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abolhassani, Z., Dehghani, M., Javadipour, M., Salehi, K., & Mohammadhassani, N. (2026). The Effect of Applying Design Thinking in the Work and Technology Curriculum on Students' Habits of Mind. Journal of Educational Sciences, 40(4), 31-46.

Achdiat, M. (2025). Integrating Design Thinking into Entrepreneurship Education: A Learning Framework for Vocational High School Students. Al-Ishlah: Jurnal Pendidikan, 17(1), 1102-1111. https://doi.org/10.35445/alishlah.v17i1.5986

Alvarado, L. F. (2025). Design Thinking as an Active Teaching Methodology in Higher Education: A Systematic Review. Frontiers in Education, 10(2), 123-140. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1462938

Annala, J. (2023). What Knowledge Counts-Boundaries of Knowledge in Cross-Institutional Curricula in Higher Education. Higher Education, 85(6), 1299-1315. https://doi.org/10.1007/s10734-022-00891-z

Balakrishnan, B. (2021). Exploring the Impact of Design Thinking Tool Among Design Undergraduates: A Study on Creative Skills and Motivation to Think Creatively. International Journal of Technology and Design Education. https://doi.org/10.1007/s10798-021-09652-y

Calavia, M. B., Blanco, T., Casas, R., & Dieste, B. (2023). Making Design Thinking for Education Sustainable: Training Preservice Teachers to Address Practice Challenges. Thinking Skills and Creativity, 47, 101199. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2022.101199

Guaman-Quintanilla, S., Chiluiza, K., Everaert, P., & Valcke, M. (2020). Mapping Impact of Design Thinking in Teamwork, Problem-Solving and Creativity Proceedings of the Design Society: DESIGN Conference,

Guaman-Quintanilla, S., Everaert, P., Chiluiza, K., & Valcke, M. (2023). Impact of Design Thinking in Higher Education: A Multi-Actor Perspective on Problem Solving and Creativity. International Journal of Technology and Design Education, 33(1), 217-240. https://doi.org/10.1007/s10798-021-09724-z

Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to Use and How to Report the Results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24. https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203

Hattie, J., & Timperley, H. (2023). The Power of Feedback and Its Integration Into Innovative Educational Designs. Review of Educational Research, 93(2), 235-260. https://doi.org/10.3102/00346543231165534

Hayati, N. R., Ependi, M., Putra, R. A., & Wildan, M. (2024). Design Thinking: An Analysis in Business Education. Komitmen: Jurnal Ilmiah Manajemen. https://doi.org/10.15575/jim.v5i1.33389

Henseler, J., & Sarstedt, M. (2013). Goodness-of-Fit Indices for Partial Least Squares Path Modeling. Computational Statistics, 28(2), 565-580. https://doi.org/10.1007/s00180-012-0317-1

Hernández-Torrano, D., & Ibrayeva, L. (2020). Creativity and Education: A Bibliometric Mapping of the Research Literature (1975-2019). Thinking Skills and Creativity, 35, 100625. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2019.100625

Hews, R., Beligatamulla, G., & McNamara, J. (2023). Creative Confidence and Thinking Skills for Lawyers: Making Sense of Design Thinking Pedagogy in Legal Education. Thinking Skills and Creativity, 101352. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2023.101352

Johansson-Sköldberg, U., Woodilla, J., & Çetinkaya, M. (2013). Design Thinking: Past, Present and Possible Futures. Creativity and Innovation Management, 22(2), 121-146. https://doi.org/10.1111/caim.12023

Lake, D. (2024). Innovation and Future-Oriented Research in Higher Education. Journal of Educational Development, 45(2), 123-140.

Lake, D., Guo, W., Chen, E., & McLaughlin, J. (2024). Design Thinking in Higher Education: Opportunities and Challenges for Decolonized Learning. Teaching and Learning Inquiry, 12. https://doi.org/10.20343/teachlearninqu.12.4

Liedtka, J., & Bahr, K. J. (2019). Assessing Design Thinking's Impact: Report on the Development of a New Instrument (Darden Working Paper Series, Issue.

Luka, I. (2019). Design Thinking in Pedagogy: Frameworks and Uses. European Journal of Education, 54(4), 499-512. https://doi.org/10.1111/ejed.12367

Marope, M., Griffin, P., & Gallagher, C. (2017). Future Competences and the Future of Curriculum.

McLaughlin, J. E., Chen, E., Lake, D., Guo, W., Skywark, E. R., Chernik, A., & Liu, T. (2022). Design Thinking Teaching and Learning in Higher Education: Experiences Across Four Universities. PLoS One, 17(3), e0265902. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0265902

Noweski, C., Scheer, A., Büttner, N., von Thienen, J., Erdmann, J., & Meinel, C. (2012). Towards a Paradigm Shift in Education Practice: Developing Twenty-First Century Skills with Design Thinking. In H. Plattner, C. Meinel, & L. Leifer (Eds.), Design Thinking Research: Measuring Performance in Context (pp. 71-94). Springer Berlin Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-642-31991-4_5

Pande, M., & Bharathi, S. V. (2020). Theoretical Foundations of Design Thinking-A Constructivism Learning Approach to Design Thinking. Thinking Skills and Creativity, 36, 100637. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2020.100637

Patel, Z. V. (2024). Design Thinking: A Creative Teaching Practice. International Journal for Multidisciplinary Research. https://doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i05.24644

Ribeiro, D. (2024). Design Thinking: Thinking About Problem-Solving Based on a Transformative Experience

Scheer, A., Noweski, C., & Meinel, C. (2012). Transforming Constructivist Learning Into Action: Design Thinking in Education. Design and Technology Education: An International Journal, 17(3). https://doi.org/10.21606/drs.2012.122

Schott, T., & Sedaghat, M. (2014). Innovation Embedded in Entrepreneurs' Networks and National Educational Systems. Small Business Economics, 43, 463-476. https://doi.org/10.1007/s11187-014-9546-8

Schunk, D. H., & DiBenedetto, M. K. (2023). Motivation and Social-Emotional Learning in Education: The Role of Self-Efficacy and Goal-Setting. Educational psychology review, 35(3), 845-865.

Setyosari, P., Kuswandi, D., & Ulfa, S. (2023). Creative Problem Solving Process Instructional Design in the Context of Blended Learning in Higher Education. Electronic Journal of e-Learning, 21(2), 80-97. https://doi.org/10.34190/ejel.21.2.2653

Shabangu, N., & Madundo, N. A. (2024). Aligning Higher Education Curricula with Labour Market Needs. In Proceedings of the Focus Conference (TFC 2024). Atlantis Highlights in Social Sciences, Education and Humanities. https://doi.org/10.2991/978-94-6463-630-7_5

Strauss, A., Corbin, J., & Afshar, E. (2011). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Nashr-e Ney.

Thiba, O. N., Razwinani, M., & Motaung, K. S. (2025). The Inclusion of Design Thinking as a Tool for Entrepreneurship at the Durban University of Technology. African Journal of Integrated Marketing Studies. https://doi.org/10.51415/ajims.v7i1.1631

Tsai, M. F. (2021). Exploration of Students' Integrative Skills Developed in the Design Thinking of a Psychology Course. Thinking Skills and Creativity, 41, 100893. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2021.100893

Wan, G., & Gut, D. M. (2011). Bringing Schools into the 21st Century (Vol. 13). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-0268-4

دانلودها

چاپ شده

1405-02-01

ارسال

1404-10-21

بازنگری

1405-01-17

پذیرش

1405-01-26

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

ری شهری زاده س. م.، واصفیان ف.، و رفیعی ن. (1405). طراحی و اعتبارسنجی مدل فرایند تفکر طراحی در برنامه‌درسی آموزش عالی ایران. یادگیری هوشمند و تحول مدیریت، 1-26. https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/view/184

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.