طراحی مدل رهبری دیجیتال برای مدیران منابع انسانی (داده بنیاد پارادایمی)
کلمات کلیدی:
رهبری, رهبری دیجیتال, مدیران منابع انسانچکیده
هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی مدل رهبری دیجیتال برای مدیران منابع انسانی در شرکتهای دانشبنیان و هایتک با استفاده از رویکرد دادهبنیاد پارادایمی بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از حیث دادهها کیفی و از نظر روش، مبتنی بر نظریه دادهبنیاد سیستمی (پارادایمی) بود. جامعه آماری شامل خبرگان حوزه مدیریت فناوری، تحول دیجیتال و مدیریت منابع انسانی بود که دارای سوابق علمی و اجرایی مرتبط بودند. نمونهگیری بهصورت هدفمند نظری انجام شد و 15 خبره تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری شد و تحلیل دادهها با استفاده از مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر مبنای رویکرد اشتراوس و کوربین انجام گرفت. برای مدیریت و تحلیل دادههای کیفی از نرمافزار MAXQDA 2020 استفاده شد. همچنین اعتبار الگو از طریق اجماع سهسویه، بررسی اعضا، مشاهده بلندمدت و ارزیابی خبرگان تأیید شد. نتایج تحلیل دادهها منجر به شناسایی 5 بعد، 24 مؤلفه و 83 شاخص برای مدل رهبری دیجیتال شد. در بعد علی، مؤلفههای سرمایه انسانی، سرمایه ارزشی دیجیتال، اقتصاد دیجیتال و تحول دیجیتال شناسایی شدند. در بعد زمینهای، فرهنگ دیجیتال، حکمرانی دیجیتال، مدیریت تغییر و سبکهای رهبری قرار گرفتند. بعد مداخلهگر شامل ارتباطات دیجیتال، سواد دیجیتال، آیندهنگری، مهارتهای نرم و شاخصهای عملکردی بود. در بخش راهبردها، مؤلفههایی نظیر نقشه راه دیجیتال، مدیریت استعداد، داناییمحوری، شایستهسالاری، شفافیت سازمانی و چشمانداز سیستمی استخراج شد. همچنین پیامدهای مدل شامل کامیابی سازمانی، سازمان هوشمند، پایداری سازمانی، تجربه ذینفعان و بازگشت سرمایه بود. یافتهها نشان داد که رهبری دیجیتال میتواند موجب ارتقای بهرهوری، بهبود تعاملات سازمانی، افزایش رضایت کارکنان و توسعه نوآوری در سازمانهای دانشبنیان شود. مدل طراحیشده نشان داد که رهبری دیجیتال در مدیریت منابع انسانی نیازمند تلفیق مهارتهای فناورانه، شایستگیهای رهبری و فرهنگ سازمانی دیجیتال است. توسعه سواد دیجیتال، آیندهنگری راهبردی، حکمرانی دادهمحور و مدیریت استعدادهای دیجیتال از مهمترین الزامات موفقیت سازمانها در عصر تحول دیجیتال محسوب میشوند. بهکارگیری این مدل میتواند به شرکتهای دانشبنیان در ارتقای چابکی، نوآوری و پایداری سازمانی کمک کند.
دانلودها
مراجع
Abdoljabbari, A., & Asghari, H. (2023). Prioritizing Digital Transformation Leadership Competencies in the Banking Sector Using a Fuzzy Approach. Tenth International Conference on Interdisciplinary Research in Management, Accounting and Economics in Iran,
Ahmadi, M., Ardalan, M., Ghanbari, S., & Afzali, A. (2023). The Role of Digital Leadership in Intelligent Decision-Making with the Mediating Role of Teamability. Research in Educational Systems, 17(60).
Alawiah, E., & Tukiran, M. (2024). Digital Leadership and Digital Transformation: Systematic Literature Review. International Journal of Social and Management Studies, 5(3).
Chatterjee, S., Chaudhuri, R., Vrontis, D., & Giovando, G. (2023). Digital workplace and organization performance: Moderating role of digital leadership capability. Journal of innovation and knowledge, 8(1).
Duan, J., Wang, X., Liu, Y., & Han, L. (2024). Linking paternalistic leadership to employee creativity: A meaning-based perspective. Leadership and Organization Development Journal, 45(2), 283-303. https://doi.org/10.1108/LODJ-11-2021-0497
Erhan, T., Uzunbacak, H. H., & Aydin, E. (2022). From conventional to digital leadership: Exploring digitalization of leadership and innovative work behavior. Management Research Review, 45(11), 1524-1543. https://doi.org/10.1108/MRR-05-2021-0338
Esmaeilian, H., Ahmadzadeh, S., & Bakhshandeh, M. (2026). Predicting Digital Entrepreneurship Development Based on Entrepreneurial Leadership: Testing a Conceptual Model in Knowledge-Based Companies. Journal of Entrepreneurship Research, 4(3).
Gledson, B., Zulu, S. L., Saad, A. M., & Ponton, H. (2024). Digital leadership framework to support firm-level digital transformations for Construction 4.0. Construction Innovation, 24(1), 341-364. https://doi.org/10.1108/CI-12-2022-0328
Jackson, N. C., & Dunn-Jensen, L. M. (2021). Leadership succession planning for today's digital transformation economy: Key factors to build for competency and innovation. Business Horizons. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2020.11.008
Jalali, P., Salimi, M., Ninavaei, M., & Iranezhad, P. (2024). Validation of the Digital Transformation Leadership Model in Education at Alborz University of Medical Sciences. Human Resource Excellence Quarterly, 5(2).
Jameson, J., Rumyantseva, N., Cai, M., Markowski, M., Essex, R., & McNay, I. (2022). A systematic review and framework for digital leadership research maturity in Higher Education. Computers and Education Open, 3, 100115-100115. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2022.100115
Kurnia Rahayu, S., Budiarti, I., Waluya Firdaus, D., & Onegina, V. (2023). Digitalization and informal MSME: Digital financial inclusion for MSME development in the formal economy. Journal of Eastern European and Central Asian research, 10(1), 9-19. https://doi.org/10.15549/jeecar.v10i1.1056
Majouni, H., & Rahimi, H. (2024). Examining the Relationship between Digital Leadership and Creative Performance through the Mediating Role of Teachers' Psychological Empowerment. Research in Educational Systems, 18(64).
Mollazehi, M., Salajegheh, S. H., Ahmadieh, S., Firouzabadi, A., & Jalali Jovaran, R. (2021). Designing and Validating a Digital Leadership Model in the National Education System: A Case Study of Education in Sistan and Baluchestan Province. Strategic Management Research, 27(81).
Peng, Y., Alias, B., Mansor, A., & Ismail, M. (2024). Charting the evolving landscape of digital leadership in education: A systematic literature review. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 8(8).
Rahmati Karahrudi, S., Shams, G., Shami Zanjani, M., & Abolghasemi, M. (2021). Presenting a Framework for Explaining Digital Leaders' Competencies Using the Meta-Synthesis Method. Human Resource Management Research Quarterly of Imam Hussein Comprehensive University, 13(1).
Senadjki, A., Au Yong, H. N., Ganapathy, T., & Ogbeibu, S. (2024). Unlocking the potential: The impact of digital leadership on firms' performance through digital transformation. Journal of Business and Socioeconomic Development, 4(2), 161-177. https://doi.org/10.1108/JBSED-06-2023-0050
Seyed Javadin, R., Amin, F., Rastegar, A., & Raoufi, S. (2020). Development of an Organizational Socialization Model in the Iranian Banking System. Transformation Management Research Journal, 12(23).
Susilowati, Y. T. (2025). Optimizing Protocol Performance in the Digital Era: A Study of the Integration of Digital Leadership, Change Management, and Personal Competence in the Protocol Scope. Proceeding of the International Conference on Economics and Business, 3(2), 59-76. https://doi.org/10.55606/iceb.v3i2.448
Tigre, F. B., Curado, C., & Henriques, P. L. (2023). Digital Leadership: A Bibliometric Analysis. Journal of Leadership and Organizational Studies, 30(1), 40-70. https://doi.org/10.1177/15480518221123132
Wang, B., Schlagwein, D., Cecez-Kecmanovic, D., & Cahalane, M. C. (2020). Beyond the factory paradigm: Digital nomadism and the digital futures of knowledge work post-COVID-19. Journal of the Association for Information Systems, 21(6), 1379-1401. https://doi.org/10.17705/1jais.00641
Zarei, R., & Pashazadeh, Y. (2025). The Role of Digital Leadership in Digital Transformation. Proceedings of the First National Conference on Dynamic Management and Knowledge-Based Economy,
