پیش‌بینی رهبری معنوی بر اساس متغیرهای رفتاری در میان مدیران سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور
کلمات کلیدی:
رهبری معنوی, متغیرهای رفتاری, مدیران, نظام مهندسیچکیده
هدف پژوهش حاضر، طراحی و تبیین مدل پیش‌بینی رهبری معنوی بر اساس متغیرهای رفتاری در میان مدیران سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور و شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های اصلی مؤثر بر آن بود. پژوهش حاضر از نظر رویکرد، کیفی و از نوع تحلیل مضمون بود. جامعه آماری شامل خبرگان، اساتید مدیریت دولتی و مدیران سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور بود که 15 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و تحلیل داده‌ها بر اساس روش شش‌مرحله‌ای کلارک و براون انجام گرفت. در فرآیند تحلیل، ابتدا 358 کد اولیه استخراج شد که پس از پالایش به 98 کد نهایی کاهش یافت. سپس مضامین سازمان‌دهنده و فراگیر شناسایی و طبقه‌بندی شدند. برای بررسی روایی از روش سه‌سویه‌سازی و معیارهای چهارسطحی اعتبار استفاده شد و پایایی پژوهش نیز با استفاده از روش هولستی برابر با 0.91 به دست آمد که نشان‌دهنده پایایی مطلوب ابزار تحلیل بود. نتایج تحلیل مضمون نشان داد که از میان 98 کد نهایی، 24 مضمون سازمان‌دهنده و 6 مضمون فراگیر استخراج شد. مضامین فراگیر شامل «رهبری معنوی متعالی»، «رهبری حکیمانه»، «یکپارچگی درون‌فردی رهبر»، «بنیاد معنوی سازمان و رهبری»، «فرآیندهای تصمیم‌گیری معنوی و آموزشی» و «کنشگری اجتماعی و نتایج رفتاری» بودند. یافته‌ها نشان داد که مؤلفه‌هایی همچون چشم‌انداز و معنابخشی، عشق و نوع‌دوستی، همکاری و کار تیمی، الهام‌بخشی معنوی، تاب‌آوری، مهارت‌های ذهن‌آگاهی، رفتار فضیلت‌محور، صداقت، عدالت‌مداری، مدیریت مشارکتی، ارتباطات سازمانی، رشد آموزشی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی از مهم‌ترین متغیرهای رفتاری پیش‌بینی‌کننده رهبری معنوی در مدیران نظام مهندسی ساختمان محسوب می‌شوند. همچنین نتایج نشان داد که رهبری معنوی دارای ماهیتی چندبعدی بوده و علاوه بر ویژگی‌های فردی رهبر، به ساختار و فرهنگ سازمانی نیز وابسته است. بر اساس نتایج پژوهش، رهبری معنوی در میان مدیران سازمان نظام مهندسی ساختمان مفهومی چندوجهی و فراتر از مدیریت اجرایی صرف است که ابعاد اخلاقی، معنوی، رفتاری و اجتماعی را در بر می‌گیرد. مدیرانی که از ویژگی‌هایی نظیر خردورزی، عدالت‌مداری، معنابخشی، تعهد اخلاقی، تعامل انسانی و تصمیم‌گیری مبتنی بر ارزش‌ها برخوردارند، توانایی بیشتری در ایجاد محیطی الهام‌بخش، اخلاق‌محور و مشارکتی دارند. ازاین‌رو، توجه به شاخص‌های رفتاری و معنوی در انتخاب، آموزش و ارزیابی مدیران می‌تواند به ارتقای عملکرد سازمانی و بهبود فرهنگ حرفه‌ای در سازمان نظام مهندسی ساختمان منجر شود.
دانلودها
مراجع
Aboobaker, N., & Zakkariya, K. A. (2023). Nurturing the Soul at Work: Unveiling the Impact of Spiritual Leadership, Interpersonal Justice and Voice Behavior on Employee Intention to Stay. International Journal of Ethics and Systems. https://doi.org/10.1108/ijoes-01-2023-0013
Al Eid, N. A., Arnout, B. A., & Almoied, A. A. (2020). Leader's Spiritual Intelligence and Religiousness: Skills, Factors Affecting, and Their Effects on Performance: A Qualitative Study by Grounded Theory. Journal of Public Affairs, e2129.
Azzuhri, M., Huang, M., & Irawanto, D. (2024). Reinventing Spiritual Leadership from an Indonesian Perspective. International Journal of Cross Cultural Management, 24, 289-308. https://doi.org/10.1177/14705958241245245
Başer, G., & Ehtiyar, R. (2019). The Understanding of Workplace Spirituality among a Group of Human Resource Managers: Meaning, Influencing Factors and Practices. Journal of Qualitative Research in Education, 7(2), 668-687. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.9m
Baskar, B. (2023). Mediating Effect of Workplace Spirituality on Emotional Intelligence, Organization Culture and Dimensions of Employee Job Attitude Vellore Institute of Technology, Centre of Business School].
Bishop, J. R., & Schol, I. (2022). Becoming a Spiritual Leader. Lewis Center for Church Leadership.
Chaturvedi, V., Singhi, R., Bansal, S., Aggarwal, D., & Ramachandran, A. (2025). Identifying Critical Factors for Developing Spirituality-Based Leadership in Health Sector: An Interpretive Structure Modelling Approach with MICMAC Analysis. Journal of Health Management, 27, 317-332. https://doi.org/10.1177/09720634251332781
Chavoshi, Z., Navehebrahim, A., Abdollahi, B., & Zinabedi, H. (2024). Analyzing the Native Characteristics of Positive-Oriented Leadership for Managers and Department Heads of Public Universities in Tehran. Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education, 30(4), 103-121. https://doi.org/10.61838/kman.irphe.30.4.6
Egunjobi, J. (2025). Spiritual Intelligence.
Fathi Livari, R. (2018). Designing and Explaining an Ethical Leadership Model in Organizations: The Case of East Azerbaijan Broadcasting Center Aras International Campus].
Fry, L. W., Latham, J. R., Clinebell, S. K., & Krahnke, K. (2017). Spiritual Leadership as a Model for Performance Excellence: A Study of Baldrige Award Recipients. Journal of Management, Spirituality & Religion, 14(1), 22-47. https://doi.org/10.1080/14766086.2016.1202130
Guha, S. (2025). A Framework to Assess Leadership Quality of Construction Leaders. Journal of Construction Engineering and Management, 151(6).
Heyler, S. G., Armenakis, A. A., Walker, A. G., & Collier, D. Y. (2016). A Qualitative Study Investigating the Ethical Decision Making Process: A Proposed Model. The Leadership Quarterly.
Imanzadeh, M., Asadi, M., Moharamzadeh, M., & Azizian Kohan, N. (2020). Designing a Spiritual Leadership Model for Developing Employees' Work Engagement in the General Departments of Sports and Youth in Northwestern Iran. Organizational Behavior Management Studies in Sport(27), 11-20.
Khannan, S. K. K. (2019). Role of Emotional Intelligence on Workplace Spirituality of Managers in Automobile Industry with Reference to Kancheepuram District Vels University, Management Studies].
Khorakian, A., Taghvaei, M., Rahimnia, F., & Mortazavi, S. (2019). Conceptualization and Validation of the Components and Characteristics of Spiritual Leadership in Universities of Northeastern Iran. Public Management Research(44), 34-54.
Kim Quy, H. T., Tran, M. D., & Dinh, T. M. (2023). How Transformational Leadership, Workplace Spirituality and Resilience Enhance the Service Recovery Performance of FLEs: A Theoretical Integration of COR Theory and SDT. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 10(4), 644-662. https://doi.org/10.1108/JOEPP-11-2022-0346
Mack, C., Udechukwu, I., & Mujtaba, B. G. (2017). Workplace Spirituality and Transformational Leadership. In J. Zhao, P. Ordonez de Pablos, & R. D. Tennyson (Eds.), Social Issues in the Workplace (pp. 339-354). IGI Global.
Mehraban, M., Amirkhani, A., & Abolqasemi, A. (2019). Identification of Spiritual Leadership Factors and Indicators in Secondary Schools. Iranian Journal of Educational Sociology, 2(1), 82-91.
Milliman, J., Czaplewski, A. J., & Ferguson, J. (2023). Workplace Spirituality and Employee Work Attitudes: An Exploratory Empirical Assessment. Journal of Organizational Change Management, 16(4), 426-447.
Oh, J., & Wang, J. (2020). Spiritual Leadership: Current Status and Agenda for Future Research and Practice. Journal of Management, Spirituality and Religion, 17(3), 223-248. https://doi.org/10.1080/14766086.2020.1728568
Oh, J., & Wang, J. (2020). Spiritual Leadership: Current Status and Agenda for Future Research and Practice. Journal of Management, Spirituality & Religion. https://doi.org/10.1080/14766086.2020.1728568
Pawar, B. S. (2014). Leadership Spiritual Behaviors toward Subordinates: An Empirical Examination of the Effects of a Leader's Individual Spirituality and Organizational Spirituality. Journal of Business Ethics, 122(3), 439-452. https://doi.org/10.1007/s10551-013-1772-5
Piwowar-Sulej, K., & Iqbal, Q. (2024). A Systematic Literature Review on Spiritual Leadership: Antecedents, Mechanism, Moderators and Outcomes. Journal of Organizational Change Management. https://doi.org/10.1108/jocm-11-2023-0483
Pohling, R., Bzdok, D., Eigenstetter, M., Stumpf, S., & Strobel, A. (2016). What Is Ethical Competence? The Role of Empathy, Personal Values, and the Five-Factor Model of Personality in Ethical Decision-Making. Journal of Business Ethics, 1-26.
Ramezani, M. (2022). Identifying and Prioritizing the Antecedents and Consequences of Managers' Spiritual Leadership Style: A Study in the Prisons Organization and Security and Corrective Measures of Chabahar County Master's thesis in Business Administration, Marketing].
Saadatfar, A. (2023). Ranking the Branches of Bank Saderat in Ilam Province Based on Behavioral Variables Payame Noor University of Malayer].
Sadat Sajjadi, Z. (2016). The Role of Spiritual Intelligence in Transformational Leadership.
Samiei Zafarghandi, M., Yousefi, E., & Taleb, Z. (2022). Explaining the Dimensions and Components of the Spiritual Leadership Model: A Case Study of Farhangian University of Isfahan. Political Sociology of Iran(26), 818-829.
Sharma, A. (2022). Role of Spiritual Intelligence in Preventing Burnout amongst Managers School of Management, Pandit Deendayal Petroleum University].
Williams, W. A., Brandon, R. S., Hayek, M., Haden, S. P., & Atinc, G. (2017). Servant Leadership and Followership Creativity. Leadership and Organization Development Journal, 38(2), 178-193. https://doi.org/10.1108/lodj-02-2015-0019
Zhang, Y., & Yang, F. (2020). How and When Spiritual Leadership Enhances Employee Innovative Behavior. Personnel Review. https://doi.org/10.1108/pr-07-2019-0346
Ziaei, M. S., Nargesiyan, A., & Aybaghi, S. (2023). The Role of Spiritual Leadership in Empowering Employees of the University of Tehran. Public Administration, 1(1).
Zsolnai, L., & Illes, K. (2017). Spiritually Inspired Creativity in Business. International Journal of Social Economics, 44(2), 195-205. https://doi.org/10.1108/ijse-06-2015-0172
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
