شناسایی عوامل اثرگذار و بازدارنده جهت نهادینه کردن مدیریت کیفیت جامع در مدارس سما استان هرمزگان

نویسندگان

    سیما سلمانی بستانوئی گروه علمی حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.
    کلثوم نامی * گروه علمی حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی ، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. nami2025@iau.ac.ir
    مهدی باقری گروه مدیریت، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامي، بندرعباس، ايران.

کلمات کلیدی:

مدیریت کیفیت جامع (TQM), مدارس سما, عوامل بازدارنده, مدل SAMA-PEM, تعالی آموزشی, استان هرمزگان

چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی عوامل اثرگذار و بازدارنده در نهادینه‌سازی مدیریت کیفیت جامع (TQM) در مدارس سما استان هرمزگان و ارائه یک الگوی بومی برای تعالی آموزشی انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی (تحلیل مضمون) انجام شد. جامعه آماری شامل اعضای هیئت علمی، مدیران مدارس سما، معاونان و کارشناسان آموزشی استان هرمزگان بود که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. فرآیند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت ۲۱ نفر در پژوهش مشارکت کردند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بود که بر اساس پروتکل ۱۱ سؤالی تدوین شد. داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و برای اطمینان از اعتبار داده‌ها از روش‌هایی نظیر بازبینی مشارکت‌کنندگان و بازبینی همکاران استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد که در بخش عوامل اثرگذار، ۱۰۱ کد باز استخراج شد که در قالب ۷ مقوله هسته‌ای شامل «رهبری و مدیریت راهبردی کیفیت»، «فرهنگ سازمانی و سرمایه انسانی»، «نظام انگیزشی و مدیریت عملکرد»، «مدیریت منابع و زیرساخت‌ها»، «فرایندها و استانداردها»، «مشارکت و شبکه‌سازی» و «حمایت‌های نهادی و محیطی» سازماندهی شدند. در مقابل، در بخش عوامل بازدارنده، ۹۴ کد باز شناسایی گردید که مهم‌ترین موانع شامل بی‌ثباتی مدیریتی، مقاومت در برابر تغییر، تمرکزگرایی ساختاری، بروکراسی اداری، محدودیت منابع مالی، فرسودگی تجهیزات، ضعف نظام انگیزشی، کنکورمحوری و تعارض میان سودآوری کوتاه‌مدت و سرمایه‌گذاری بلندمدت در کیفیت بود. تحلیل نهایی به طراحی «مدل پنج‌ضلعی تعالی‌محور سما (SAMA-PEM)» منجر شد که ابعاد کلیدی نهادینه‌سازی کیفیت را تبیین می‌کند. نتایج پژوهش نشان داد که نهادینه‌سازی مدیریت کیفیت جامع در مدارس سما صرفاً یک اقدام فنی یا اداری نیست، بلکه مستلزم تحول فرهنگی، رهبری راهبردی، توانمندسازی منابع انسانی و اصلاح ساختارهای سنتی مدیریتی است. موفقیت این فرآیند در گرو ایجاد ثبات مدیریتی، توسعه فرهنگ کیفیت، تقویت زیرساخت‌های فناورانه، مشارکت فعال ذی‌نفعان و کاهش تمرکزگرایی اداری می‌باشد. مدل ارائه‌شده می‌تواند به عنوان نقشه راهی بومی و علمی برای ارتقای کیفیت آموزشی و دستیابی به تعالی پایدار در مدارس سما و سایر مراکز آموزشی مشابه مورد استفاده قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abbas, A., & Kumari, K. (2021). Total Quality Management (TQM) in Educational Institutions: A Global Philosophy. Journal of Quality Assurance in Education, 29(2), 145-160.

Ahad, A., Langove, S. A., Kakar, A., Sohail, U., & Rubab, U. E. (2025). Quality Management in Education: Enhancing Student Outcomes through Total Quality Management (TQM) and ISO 21001 Frameworks. Inverge Journal of Social Sciences, 4(2), 156-164. https://doi.org/10.63544/ijss.v4i2.149

Alawag, A., Alaloul, W., Liew, M., Musarat, M., Baarimah, A., Saad, S., & Ammad, S. (2023). Critical Success Factors Influencing Total Quality Management in Industrialized Building System: A Case of Malaysian Construction Industry. Ain Shams Engineering Journal, 14(2), 101877. https://doi.org/10.1016/j.asej.2022.101877

Bukhari, S. T., Rafiq-uz-Zaman, M., & Bano, S. (2025). Analysing the Impact of Education Policies and Their Implementation on the School Education System in Punjab, Pakistan. Inverge Journal of Social Sciences, 4(1), 98-110. https://doi.org/10.63544/ijss.v4i1.136

Deshmukh, A. S., Dighe, P. R., & Shelke, S. J. (2023). Total Quality Management (TQM): A Need of Industry for Quality Product. International Journal of Pharmacy and Chemistry, 9(2), 21-27. https://doi.org/10.11648/j.ijpc.20230902.12

Dyusheeva, N. K., Choguldurov, M. D., Kutanova, R. A., Kadyrkulov, K. K., & Asanbaev, M. Z. (2025). The Evolution of Modern Trends in Education Quality Management. Journal of Ecohumanism, 4(1), 4308-4315. https://doi.org/10.62754/joe.v4i1.6314

Emadi, A., Rakhshandeh Abarghouei, M., Moradi, M., & Rousta Farsi, M. (2025). Total Quality Management in School. Journal of Psychology and Educational Sciences Studies, 8(88), 1-10.

Gunawan, I., Hariana, M., Omanudin, O., & Wiyatno, T. N. (2024). Penerapan Total Quality Management Pada Dunia Pendidikan Dalam Meningkatkan Kinerja Tenaga Kependidikan. Journal on Education, 6(4), 22381-22386. https://doi.org/10.31004/joe.v6i4.6405

Houston, D. (2008). Rethinking Quality in Education: The Complexity of Definition and Measurement. Quality Assurance in Education.

Istivan, M. (2021). Deming's 14 Points and the PDCA Cycle in Classroom-Level Quality Management. Journal of Pedagogical Research.

Jabeen, S., & Ganaie, S. A. (2019). Total Quality Management in Academic Perspective: An Overview. Library Philosophy and Practice, 1-12.

Kafetzopoulos, D., Gotzamani, K., & Skalkos, D. (2019). The Relationship between EFQM Enablers and Business Performance: The Mediating Role of Innovation. Journal of Manufacturing Technology Management, 30, 684-706. https://doi.org/10.1108/JMTM-06-2018-0166

Kashanizadeh, A. (2024). Total Quality Management and Its Impact on Organizational Performance. First National Congress on Sustainable Development and Social Responsibilities: Challenges and Solutions, Shiraz.

Kordzadze, M., Kalandadze, E., Dvali, I., Kordzadze, E., & Kikodze, N. (2024). Providing Accessibility of Quality Education in War-Affected Areas: Case of the Georgian Village Avlevi. European Journal of Education and Pedagogy. https://doi.org/10.24018/ejedu.2024.5.6.887

Kriem, A. M. A., & Alnsur, B. H. H. (2024). The Challenges and Obstacles of Implementing Quality and Development Programs at Jordanian Business Companies: Field Study. International Journal of Professional Business Review, 9(1), e04156. https://doi.org/10.26668/businessreview/2024.v9i1.4156

Kumala, N. S., & Widyarti, M. T. H. (2020). The Effect of Implementing Total Quality Management on Financial Performance with a Performance Measurement System as a Moderating Variable at CV Mutiara Abadi Semarang. Actual Journal of Applied Business Financial Accounting, 3(1), 1-16. https://doi.org/10.32497/akunbisnis.v3i1.1965

Malik, M. S., & Chaudhry, M. A. (2022). How Quality Management Practices Lead Innovation in Higher Education: Evidence from Pakistan. International Journal of Management Research and Emerging Sciences, 12(3), 45-61. https://doi.org/10.56536/ijmres.v12i3.225

Masoudi, E., & Shahin, A. (2025). The Impact of TQM on Quality Performance: The Mediating Role of Supply Chain Integration in Manufacturing SMEs. The TQM Journal, 1-21. https://doi.org/10.1108/TQM-02-2025-0069

Mukhopadhyay, M. (2020). Total Quality Management in Education (Vol. 12). International Journal Productivity and Quality Management. https://doi.org/10.4135/9789353885977

Niaz Azari, K., Taghvaei Yazdi, M., & Niaz Azari, M. (2022). Theories of Organization and Management in the Third Millennium (5th ed.). Mehr al-Nabi.

Pabendon, T., Mahfudnurnajamuddin, M., & Serang, S. (2023). The Effect of Implementing Total Quality Management (TQM) on Production Efficiency in the Food Industry in Indonesia: A Literature Review. Management Studies and Entrepreneurship Journal, 4(3), 3234-3241.

Permana, A., Purba, H. H., & Rizkiyah, N. D. (2021). A Systematic Literature Review of Total Quality Management (TQM) Implementation in the Organization. International Journal of Production Management and Engineering, 9(1), 25-36. https://doi.org/10.4995/ijpme.2021.13765

Peyghan, S., & Aghadavood, S. R. (2020). Investigating the Effects of Total Quality Management on Organizational Performance. National Conference on Improvement and Reconstruction of Organizations and Businesses,

Saadat, M. (2024). Presenting a Service Quality Management Model for Various Governmental Organizations Considering the Factors Affecting It. Twentieth National Conference on Economics, Management, and Accounting, Shirvan.

Sahraei, R., Shahrakipour, H., & Saber Gorgani, A. (2024). Designing a Model for the Establishment of Total Quality Management in the Central Organization of Islamic Azad University. Strategic Management Research, 30(93), 151-180.

Sasi, R. (2024). Total Quality Management and Its Impact in Higher Education. EPRA International Journal of Multidisciplinary Research, 10, 604-608. https://doi.org/10.36713/epra19177

Susan. (2024). Building Learning Organizations through Software and Hardware Components of TQM. Systems Research and Behavioral Science.

Taraza, E., Anastasiadou, S., & Masouras, A. (2023). Malcolm Baldrige National Quality Award (MBNQA) Quality Tool in Education: A Systematic Literature Review. Proceedings of the 18th European Conference on Innovation and Entrepreneurship, ECIE 2023,

Wismayanti, V., Isjoni, I., & Azhar, A. (2025). Impact of Total Quality Management toward Education Quality at Vocational School. Al-Ishlah: Jurnal Pendidikan, 17(2). https://doi.org/10.35445/alishlah.v17i2.4701

Yirga, S. A., & Beshir, M. A. (2025). The Effect of Total Quality Management Practices on Innovation: Evidence from Selected Agricultural Technical and Vocational Education Training Colleges in Ethiopia. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 14(21), 1-26. https://doi.org/10.1186/s13731-024-00460-x

دانلودها

چاپ شده

1406-06-01

ارسال

1404-11-07

بازنگری

1405-02-08

پذیرش

1405-02-15

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

سلمانی بستانوئی س. .، نامی ک.، و باقری م. . (1406). شناسایی عوامل اثرگذار و بازدارنده جهت نهادینه کردن مدیریت کیفیت جامع در مدارس سما استان هرمزگان. یادگیری هوشمند و تحول مدیریت، 1-30. https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/view/266

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.