ارائه مدل زنجیره تأمین پایدار در صنعت پوشاک
کلمات کلیدی:
زنجیره تأمین پایدار, صنعت پوشاک, داده بنیاد, توسعه پایدارچکیده
هدف این پژوهش ارائه یک مدل جامع و بومی برای استقرار زنجیره تأمین پایدار در صنعت پوشاک ایران با شناسایی عوامل علّی، زمینهای، راهبردی، مداخلهگر و پیامدی و تبیین روابط نظاممند میان این عوامل به منظور دستیابی به مزیت رقابتی پایدار است. این پژوهش از نوع کاربردی–توسعهای و دارای رویکرد کیفی مبتنی بر نظریه دادهبنیاد است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با 10 نفر از خبرگان دانشگاهی و صنعتی صنعت پوشاک گردآوری شدند و نمونهگیری به روش هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار MAXQDA نسخه 2020 و از طریق سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد که منجر به استخراج 1295 کد اولیه، 38 مقوله فرعی و 7 مضمون اصلی گردید. برای اعتبارسنجی و اجماع نهایی در خصوص مؤلفههای مدل، از روش دلفی فازی با استفاده از اعداد فازی مثلثی و روش غیرفازیسازی Centre of Area (COA) استفاده شد و آستانه پذیرش 0.7 در نظر گرفته شد. نتایج تحلیل کیفی نشان داد که مدل زنجیره تأمین پایدار صنعت پوشاک از شش بُعد اصلی شامل شرایط علّی، شرایط زمینهای، پدیده محوری، راهبردها، شرایط مداخلهگر و پیامدها تشکیل شده است. در بُعد شرایط علّی، عواملی مانند شفافیت در روابط تأمینکنندگان، ارزیابی مستمر منابع تأمین و کاهش بروکراسی نقش تعیینکنندهای در شکلگیری زنجیره تأمین پایدار دارند. شرایط زمینهای شامل یکپارچگی ساختار سازمانی، بهروزرسانی مقررات و اعتبار سازمانی، زمینه لازم برای اجرای موفق پایداری را فراهم میکند. پدیده محوری پژوهش، زنجیره تأمین پایدار با ویژگیهایی نظیر شبکه توزیع قوی، همکاری بین اعضا و انعطافپذیری تصمیمگیری است. راهبردهای کلیدی شامل توانمندسازی منابع انسانی، آموزش، نوآوری و افزایش تعهد سازمانی هستند. شرایط مداخلهگر مانند نوسانات اقتصادی، تصمیمات دولتی و تغییرات بازار، بر میزان اثربخشی اجرای راهبردها تأثیرگذارند. پیامدهای اجرای مدل شامل افزایش ظرفیت تولید، بهبود پاسخگویی به نیازهای مشتریان، افزایش سهم بازار، ایجاد ارزش برای مشتری و دستیابی به مزیت رقابتی پایدار است. نتایج دلفی فازی نشان داد که تمامی 38 مؤلفه مدل دارای میانگین غیرفازی بالاتر از آستانه 0.7 بوده و مورد تأیید خبرگان قرار گرفتند که بیانگر اعتبار و اهمیت بالای مؤلفههای شناساییشده است. نتایج پژوهش نشان داد که تحقق زنجیره تأمین پایدار در صنعت پوشاک نیازمند رویکردی جامع و سیستمی است که بهطور همزمان عوامل سازمانی، انسانی، ساختاری و محیطی را در نظر گیرد. پایداری نهتنها به عنوان یک هدف زیستمحیطی و اجتماعی، بلکه به عنوان یک راهبرد کلیدی برای افزایش مزیت رقابتی و بهبود عملکرد سازمانی مطرح میشود. مدل ارائهشده چارچوبی نظاممند برای مدیران و سیاستگذاران فراهم میکند تا از طریق تقویت قابلیتهای سازمانی، بهبود روابط زنجیره تأمین و مدیریت مؤثر شرایط محیطی، مسیر حرکت به سوی پایداری را تسهیل نمایند.
دانلودها
مراجع
Afrashte, S., Mansouri Gharra, A., Emami Ghareh Hajlou, M., Valipour, P., Habibi, R., Haji Hashemi, A., & Habibi, T. (2023). A Review of Sustainability and Development Factors in Iran's Textile and Clothing Industry.
Bajomo, M., Ogheyemi, A., & Zhang, W. (2022). A systems dynamics approach to the management of material procurement for engineering procurement and construction industry. International Journal of Production Economics, 244, 108390. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2021.108390
Barzegar, H., Hassanpour, H. A., Aliyari, S., Ghaffari Touran, H., & Hassannezhad, J. (2022). Analysis of Supply Chain Disruptions in the Clothing Supply of Operational Forces in a Military-Disciplinary Organization Using Structural Equation Modeling. Andisheh-e- Amad (Journal of Logistics Thought), 21(81), 45-69. https://www.sid.ir/paper/1036814/fa
Enayati Shiraz, M. A., Heydariyeh, S. A., & Afshar Kazemi, M. A. (2022). Designing a Model of Supply Chain Strategies with a System Dynamics Approach in the Wood and Paper Industry. Industrial Management Studies (Journal of Industrial Management Studies), 20(64), 153-182. https://www.sid.ir/paper/1031612/fa
Farahani, A., Kazemi, M., Safania, A. M., & Ghasemi, H. (2023). Factors Affecting the Competitiveness of Iranian Sportswear Brands for Entering International Markets. Strategic Studies on Youth and Sports, 22(60), 487-508. https://faslname.msy.gov.ir/article_595.html
Farhadi, F., Fathi, M. R., Seyedaei Golsefidi, S. A., & Mohammad Yousefi Vardanjani, F. (2023). Identification and Ranking of Components for Creating Sustainable Development in the Clothing Industry of Shahr-e Kord. Journal of Textile Science and Technology, 12(3), 55-73. https://www.jtst.ir/article_181568.html?lang=fa
Forrester, J. W. (2021). System dynamics: A personal history. System Dynamics Review, 37(1), 6-22. https://doi.org/10.1002/sdr.1747
Ghadafi, M. R., Hendry, L. C., & Stevenson, M. (2023). Supply chain traceability: A review of the benefits and its relationship with supply chain resilience. Production Planning & Control, 34(11), 1114-1134. https://doi.org/10.1080/09537287.2021.1983661
Ghufran, M., Ahmad Khan, K. I., Thaheem, M. J., Nasir, A. R., & Ullah, F. (2021). Adoption of sustainable supply chain management for performance improvement in the construction industry: A system dynamic approach. The article belongs to the special issue architectural and construction technologies for industry 4.0, 1(2), 161-182. https://doi.org/10.3390/architecture1020012
Hassanpour, H. A., Aliyari, S., Barzegar, H., & Zarei, M. (2023). Modeling Supply Source Disruptions in the Clothing Supply Chain and Analyzing Improvement Solutions with a System Dynamics Approach. Systems Engineering and Productivity, 3(3), 33-62. https://systems.eyc.ac.ir/article_711489.html?lang=fa
Joshi, S. (2022). A review on sustainable supply chain network design: Dimensions, paradigms, concepts, framework and future directions. Sustainable Operations and Computers, 3(1), 136-148. https://doi.org/10.1016/j.susoc.2022.01.001
Khalili, S. M., Pooya, A., Kazemi, M., & Fakoor Saghih, A. M. (2022). Designing a Sustainable and Resilient Gasoline Supply Chain Network under Disruption Uncertainty (Case Study: Gasoline Supply Chain Network of Razavi Khorasan Province). Industrial Management (Journal of Industrial Management), 14(1), 27-79. https://www.sid.ir/paper/1032850/fa
Khan, N., Ishizaka, A., & Genovese, A. (2021). A framework for evaluating the supply chain performance of apparel manufacturing organizations. International Journal of Supply and Operations Management, 8(2), 134-168. https://www.sid.ir/en/VEWSSID/J_pdf/54003020210203.pdf
Khan, S. A. R., Yu, Z., Golpira, H., Sharif, A., & Mardani, A. (2021). A state-of-the-art review and meta-analysis on sustainable supply chain management: Future research directions. Journal of Cleaner Production, 278, 123357. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.123357
Kim, S., Park, J., & Lee, H. (2022). Sustainable supply chain management in the textile industry: Trends and future directions. Journal of Cleaner Production, 334, 130066. https://www.researchgate.net/publication/369586237_Sustainable_Supply_Chain_in_the_Textile_Industry
Mansouri, H. (2022). Investigating the Impact of Supply Chain Management on the Performance of the Distribution Industry. Modern Researches in Entrepreneurship Management and Business Development, 1(21), 379-399. https://civilica.com/doc/1761958/
Nkonyane, S. B., & Ama, N. O. (2025). The Effects of Organisational Culture on Sustainable Supply Chain Management Performance: Case of South African Automotive Industries' Supply Chain. African Journal of E-commerce, Logistics and Transport Studies, 2(1), 5-32. https://doi.org/10.31920/3050-2330/2025/v2n1a1
Oubrahim, I., Sefini, N., & Happonen, A. (2023). The influence of digital transformation and supply chain integration on overall sustainable supply chain performance: An empirical analysis from manufacturing companies in Morocco. Energies, 16(2), 1004. https://doi.org/10.3390/en16021004
Putra, T. W. A., & Baharum, A. (2025). Systematic Literature Review : Analysis of the Impact of Supply Chain Automation on Worker Welfare in the Sustainable Industrial Sector. SLRJ, 1(1), 01-11. https://doi.org/10.70062/slrj.v1i1.51
Rashid, A., Baloch, N., Rasheed, R., & Ngah, A. H. (2025). Big data analytics-artificial intelligence and sustainable performance through green supply chain practices in manufacturing firms of a developing country. Journal of Science and Technology Policy Management, 16(1), 42-67. https://doi.org/10.1108/JSTPM-04-2023-0050
Sadeghian, S. H. R., & Mahdavi Molayemi, H. (2022). Application of a Hybrid Model Based on Fuzzy Delphi, Fuzzy DEMATEL, and Fuzzy ANP for Supplier Selection in a LARG Supply Chain (Case Study: Khuzestan Steel Company). Interdisciplinary Studies in Management and Engineering, 5(4), 2302-2311. https://civilica.com/doc/1507413/
Saini, N., Malik, K., & Sharma, S. (2023). Transformation of supply chain management to green supply chain management: Certain investigations for research and application. Journal of Cleaner Production, 7, 100172. https://doi.org/10.1016/j.clema.2023.100172
Shahabi, E., Kordnaiej, A., & Khodadad Hosseini, S. H. (2021). Explaining the Critical Success Factors in the Supply Chain of Top Iranian Pharmaceutical Distribution Companies Using a Mixed Method. Journal of Management Research, 40(25), 159-180. https://mri.modares.ac.ir/article_577.html
Shekarian, S., Amin, S. H., Shah, B., & Tosarkani, B. M. (2020). Design and optimisation of a soybean supply chain network under uncertainty. International Journal of Business Performance and Supply Chain Management, 11, 176202. https://doi.org/10.1504/IJBPSCM.2020.109205
Suksanchananun, W., Kot, S., Chaiyasoonthorn, W., & Chaveesuk, S. (2024). The model of White Supply Chain Management for sustainable performance in the food industry. Equilibrium. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, 19(4), 1405-1448. https://doi.org/10.24136/eq.3328
Sultan, M., Mujtaba, M. A., Imran, S., Hasan, M., Akhtar, M. S., Uzair, A. H. M., & Salman, C. A. (2022). Blockchain adoption for sustainable supply chain management: Economic, environmental, and social perspectives. Frontiers in Energy Research, 10, 899632. https://doi.org/10.3389/fenrg.2022.899632
Wang, L., Cheng, Y., & Wang, Z. (2022). Risk management in sustainable supply chain: A knowledge map towards intellectual structure, logic diagram, and conceptual model. Environmental Science and Pollution Research, 29, 66041-66067. https://doi.org/10.1007/s11356-022-22255-x
Zarei, Y. (2022). Supply Chain Management and Its Driving Factors in the Company. Journal of Supply Chain Management and Its Driving Factors, 19(13), 25-37. https://civilica.com/doc/1544217/
Zhou, W., & Masi, D. (2025). Sustainable Supply Chain Finance: A Multiple Case Study. Sustainability, 17(11), 4862. https://doi.org/10.3390/su17114862
