پارادایم کیفی پیشرانهای گردشگری خانوادگی با رویکرد گردشگری ورزشی
کلمات کلیدی:
گردشگری خانوادگی, گردشگری ورزشی, پیشرانهای گردشگری, سلامت و تندرستی, امکانات ورزشی, عوامل اجتماعی فرهنگیچکیده
هدف این پژوهش طراحی و تبیین پارادایم کیفی پیشرانهای گردشگری خانوادگی با رویکرد گردشگری ورزشی و شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه این نوع گردشگری در بستر خانواده بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شد. جامعه پژوهش را متخصصان حوزه گردشگری ورزشی شامل اعضای هیئت علمی دانشگاهها، پژوهشگران و لیدرهای تورهای گردشگری ورزشی تشکیل دادند. نمونهگیری بهصورت هدفمند انجام شد و فرایند مصاحبههای نیمهساختاریافته تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت که در نهایت 12 مصاحبه انجام شد. دادهها با استفاده از نرمافزار MAXQDA تحلیل شدند و فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی برای استخراج مضامین اصلی و فرعی به کار گرفته شد. در مجموع 114 کد اولیه، 12 مفهوم ثانویه و 5 مقوله اصلی شناسایی و سازماندهی شدند. نتایج تحلیل تماتیک نشان داد که پیشرانهای گردشگری خانوادگی با رویکرد گردشگری ورزشی در قالب پنج مقوله اصلی شامل ویژگیهای زیرساختی اقتصادی، فناوری و پتانسیلهای موجود ورزشی، عوامل اجتماعی ـ فرهنگی، امکانات ورزشی، و سلامت و تندرستی قابل تبیین هستند. در بعد زیرساختی اقتصادی، دو مضمون محوری «اقتصاد و تأثیرات اقتصادی» و «برنامهریزی و مدیریت سفر» استخراج شد. در بعد فناوری و پتانسیلهای ورزشی، مضامین «جاذبهها و فعالیتها» و «تکنولوژی و رسانهها» شناسایی شدند. عوامل اجتماعی ـ فرهنگی شامل چهار مضمون محوری «فرهنگ و هویت»، «جاذبههای فرهنگی ورزشی»، «تجربه و یادگیری» و «تعاملات اجتماعی» بود. همچنین در بخش امکانات ورزشی، مضامین «تنوع فعالیتهای ورزشی» و «دسترسی به امکانات ورزشی» و در حوزه سلامت و تندرستی، مضامین «تفریح و سرگرمی» و «سلامت جسمی» به عنوان مهمترین مؤلفههای اثرگذار بر توسعه گردشگری خانوادگی مبتنی بر ورزش شناخته شدند. یافتههای پژوهش نشان داد که توسعه گردشگری خانوادگی مبتنی بر ورزش مستلزم توجه همزمان به زیرساختهای اقتصادی، ظرفیتهای فناورانه، عوامل اجتماعی و فرهنگی، امکانات ورزشی و مؤلفههای سلامتمحور است. تعامل این عوامل میتواند ضمن تقویت مشارکت خانوادگی در فعالیتهای ورزشی و تفریحی، به ارتقای سلامت جسمی و روانی، تحکیم روابط خانوادگی، افزایش کیفیت اوقات فراغت و توسعه پایدار گردشگری کمک کند. ازاینرو، سیاستگذاران حوزه ورزش و گردشگری میتوانند با سرمایهگذاری هدفمند در این ابعاد، زمینه گسترش گردشگری خانوادگی و افزایش مشارکت اجتماعی خانوادهها را فراهم سازند.
دانلودها
مراجع
Dong, E., Fu, B., Li, Y., Jin, J., Hu, H., Ma, Y., Zhang, Z., Xu, Q., & Cheng, Z. (2022). Hainan Sport Tourism Development: A SWOT Analysis. Sustainability, 14(19), 12653. https://doi.org/10.3390/su141912653
Farzipor, A., Ershadi, R., Hemati, J., & Hashemi, B. I. (2025). The role of 4E dimensions in the development of water sports and recreation tourism resources on Kish Island. Sports Marketing Studies, 6(3), 86-105.
Ferranti, E., Andres, L., Denoon-Stevens, S. P., Melgaço, L., Oberling, D., & Quinn, A. (2020). Operational Challenges and Mega Sporting Events Legacy: The Case of BRT Systems in the Global South. Sustainability, 12(4), 1609. https://doi.org/10.3390/su12041609
Gibson, H. (2017). Sport Tourism and Theory and Other Developments: Some Reflections. Journal of Sport & Tourism, 21(2), 153-158. https://doi.org/10.1080/14775085.2017.1319514
Hua, K. P., Mohd Nor, S. W., Radzuwan, R., Othman, N., & Mohd Kassim, A. F. (2022). Challenges in Family Sports Tourism Development at Pulau Langkawi: Perceptions of Sports Tourists. Jurnal Intelek, 17(1), 43. https://doi.org/10.24191/ji.v17i1.15850
Humagain, P., & Singleton, P. A. (2021). Exploring Tourists' Motivations, Constraints, and Negotiations Regarding Outdoor Recreation Trips during COVID-19 through a Focus Group Study. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 36, 100447. https://doi.org/10.1016/j.jort.2021.100447
Li, J., Li, F., & Zhou, X. (2025). The impact of social media on university students' revisit intention in sports tourism: A hybrid method based on SEM and ANN. PLoS One, 20(4), e0321999. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0321999
Li, M., Lin, G., & Feng, X. (2021). An Interactive Family Tourism Decision Model. Journal of Travel Research, 62(1), 121-134. https://doi.org/10.1177/00472875211056682
Lima, J., Eusébio, C., & Varum, C. A. (2023). Family Tourism Effects for Low-Income Families: Past Reality for Future Insights. Family and Consumer Sciences Research Journal, 51(4), 277-295. https://doi.org/10.1111/fcsr.12474
Mirehie, M., Gibson, H. J., Buning, R. J., Coble, C., & Flaherty, M. (2021). Towards an Understanding of Family Travel Decision-Making Processes in the Context of Youth Sport Tourism. Journal of Destination Marketing & Management, 21, 100644. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2021.100644
Qiao, G., Cao, Y., Chen, Q., & Jia, Q. (2022). Understanding Family Tourism: A Perspective of Bibliometric Review. Frontiers in psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.937312
Ramkissoon, H. (2023). Perceived Social Impacts of Tourism and Quality-of-Life: A New Conceptual Model. Journal of Sustainable Tourism, 31(2), 442-459. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1858091
Rangkuti, Y. A., Setyawati, H., Hartono, M., & Hidayah, T. (2024). New Model of Sports Tourism with Sustainable Tourism Development to Increase Tourist Arrivals in Central Aceh Regency, Indonesia. Frontiers in Sports and Active Living, 6. https://doi.org/10.3389/fspor.2024.1421363
Schiopu, A. F., Hornoiu, R. I., Padurean, M. A., & Nica, A.-M. (2021). Virus Tinged? Exploring the Facets of Virtual Reality Use in Tourism as a Result of the COVID-19 Pandemic. Telematics and Informatics, 60, 101575. https://doi.org/10.1016/j.tele.2021.101575
Sobaih, A. E. E., Elshaer, I., Hasanein, A. M., & Abdelaziz, A. S. (2021). Responses to COVID-19: The Role of Performance in the Relationship between Small Hospitality Enterprises' Resilience and Sustainable Tourism Development. International Journal of Hospitality Management, 94, 102824. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2020.102824
Song, J., Jung, M., Park, K., & Yu, H. Y. (2022). Water Sport Tourists' Hesitation in Decision-Making during the COVID-19 Pandemic: The Moderating Effect of Destination Image. Sustainability, 14(8), 4414. https://doi.org/10.3390/su14084414
