طراحی مدل رهبری کارآفرینانه در حوزه دیپلماتیک: رویکردی مبتنی بر نظریه دادهبنیاد
کلمات کلیدی:
رهبری کارآفرینانه, وزارت امور خارجه عراق, نظریه دادهبنیاد, دیپلمات–کارآفرین, مدل پارادایمی, عدالت سازمانیچکیده
هدف پژوهش حاضر طراحی و تبیین یک مدل مفهومی رهبری کارآفرینانه در وزارت امور خارجه عراق با تأکید بر شرایط شکلگیری، راهبردها و پیامدهای آن در محیطهای دیپلماتیک پیچیده بود. این پژوهش از نظر هدف بنیادی و از حیث روش، کیفی با رویکرد نظریه دادهبنیاد نظاممند اشتراوس و کوربین انجام شد. جامعه پژوهش شامل دیپلماتها، مدیران وزارت امور خارجه عراق و اساتید دانشگاه متخصص در حوزه رهبری بود که با نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با 11 خبره گردآوری گردید و تحلیل دادهها با روش مقایسه مستمر در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. فرایند نمونهگیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. برای تضمین اعتبار علمی یافتهها از معیارهای چهارگانه لینکلن و گوبا شامل اعتبارپذیری، انتقالپذیری، قابلیت اطمینان و تأییدپذیری استفاده شد. تحلیل دادهها با نرمافزار MAXQDA انجام و مدل پارادایمی نهایی استخراج گردید. نتایج نشان داد رهبری کارآفرینانه بهعنوان پدیده محوری در تعامل میان شرایط علّی، زمینهای و مداخلهگر شکل میگیرد. پیشرانهای اخلاقی، باورهای فردی رهبر و مهارتهای مدیریتی بهعنوان شرایط علّی عمل میکنند، در حالی که حمایتهای ساختاری، فرهنگ سازمانی و زیرساختهای فناورانه بستر تحقق آن را فراهم میسازند. راهبردهای کلیدی شامل توانمندسازی سرمایه انسانی، هدایت الگومدار، یادگیری سازمانی و مدیریت ریسک راهبردی شناسایی شد. اجرای این راهبردها به پیامدهایی چون ارتقای نوآوری سازمانی، افزایش قدرت چانهزنی بینالمللی، خلق ارزش راهبردی ملی و توسعه سرمایه انسانی دیپلماتیک منجر گردید. مدل نهایی نشان داد رهبری کارآفرینانه قابلیتی پویا، زمینهمند و چندسطحی است که از سطح فردی رهبر تا پیامدهای ملی امتداد مییابد. یافتهها بیانگر آن است که موفقیت دیپلماسی نوین مستلزم گذار از رهبری اداری سنتی به الگوی «دیپلمات–کارآفرین» است؛ الگویی که با تلفیق هوش موقعیتی، مشروعیت اخلاقی و کنشگری فرصتمحور میتواند نوآوری پایدار و مزیت راهبردی را در سازمانهای دولتی تحقق بخشد.
دانلودها
مراجع
Abanumay, R., Alalwani, E., & Dukhaykh, S. (2024). Unleashing employees' entrepreneurial potential in Saudi start-up companies: The role of psychological empowerment as a mediator between entrepreneurial leadership and employees' entrepreneurial behavior. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-4660902/v1
Abiyasa, A., & Utama, L. (2023). The Effect of Entrepreneurial Leadership on MSME Performance in Pasar Lama with Intermediate Variables of Innovation Management and Learning Orientation. International Journal of Application on Economics and Business, 3(1), 1-11. https://doi.org/10.24912/ijaeb.v1i1.172-180
Ahmed, M., & Lucianetti, L. (2024). Entrepreneurial leadership in online freelancing: bricolage and project success. Journal of Small Business and Enterprise Development, 31(1), 1-20. https://doi.org/10.1108/JSBED-01-2023-0007
Al-Sharif, A. M., Ali, M. H., Jaharuddin, N., & Abdulsamad, A. (2023). Effects of Innovation Capability and Environmental Dynamism on the Relationship between Entrepreneurial Leadership and Innovation Performance in the SMEs Service Industry. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 13(1), 1-16. https://doi.org/10.6007/IJARBSS/v13-i10/19011
Alkrdem, M. (2025). Academic leaders' role in developing entrepreneurship in postgraduate students of Saudi Arabia public universities. Cogent Education, 12(1), 2448886. https://doi.org/10.1080/2331186X.2024.2448886
Barua, B., Larios Arias, A. M., & Robinson, C. M. (2023). Women Social Entrepreneurs: A Conceptual Model Based on Collaborative and Authentic Leadership Styles. Entrepren Organiz Manag, 12, 440. https://www.researchgate.net/publication/378178894_Women_Social_Entrepreneurs_a_Conceptual_Model_Based_on_Collaborative_and_Authentic_Leadership_Styles
Campos, J. D. S. (2024). Micro Entrepreneurs' Leadership Skills and Employee Productivity: A Structural Equation Model Approach. Organization and Human Capital Development, 3(1), 31-42. https://doi.org/10.31098/orcadev.v3i1.1911
Chaniago, H. (2023). Investigation of Entrepreneurial Leadership and Digital Transformation: Achieving Business Success in Uncertain Economic Conditions. Journal of Technology Management & Innovation, 18(1), 1-12. https://doi.org/10.4067/S0718-27242023000200018
Chaves, M. M. (2024). Strategies of The Entrepreneurial Profile of Microentrepreneurs From the Perspective of Leadership Culture, Study Range Years 2017 - 2021. Revista De Gestão Social E Ambiental. https://search.proquest.com/openview/c105e8cd30979dd24a0d55292ba1a726/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2031968
Dar, N., & Rahman, W. (2024). Overqualification and innovative work behaviours: the role of entrepreneurial leadership. International Journal of Management Studies, 31(1), 209-234. https://doi.org/10.32890/ijms2024.31.1.8
Feng, Z. (2025). Entrepreneurial Leadership and Its Impact on Organizational Behaviour and Human Resource Management Effectiveness. https://www.researchgate.net/publication/387658397_Entrepreneurial_Leadership_and_Its_Impact_on_Organizational_Behaviour_and_Human_Resource_Management_Effectiveness
Maqbool, S., Parveen, Q., & Dahar, M. A. (2023). Developing women entrepreneurial leadership: From vision to practice. Russian Law Journal, 11(3), 3222-3235. https://cyberleninka.ru/article/n/developing-women-entrepreneurial-leadership-from-vision-to-practice
Maya, K. (2025). Entrepreneurial Leadership and Its Impact on Organizational Behaviour and Human Resource Management Effectiveness. https://www.researchgate.net/profile/Keqiang-Maya/publication/387658397_Entrepreneurial_Leadership_and_Its_Impact_on_Organizational_Behaviour_and_Human_Resource_Management_Effectiveness/links/67765969c1b013546508e0c6/Entrepreneurial-Leadership-and-Its-Impact-on-Organizational-Behaviour-and-Human-Resource-Management-Effectiveness.pdf
Mhlongo, T., & Daya, P. (2023). Challenges faced by small, medium and micro enterprises in Gauteng: A case for entrepreneurial leadership as an essential tool for success. The Southern African Journal of Entrepreneurship and Small Business Management, 15(1), 1-10. https://doi.org/10.4102/sajesbm.v15i1.591
Murad, M., Li, C., Javed, H., Hassan, H., & Islam, M. U. (2024). Unraveling the relationship between entrepreneurial networks and entrepreneurial ambidexterity: A mediation-moderation model. Heliyon, 10(1), e23537. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e32613
Ngailia, M., Lestari, D., Dharma, G., Ram, S. D., Ardianto, H., & Meyliana, H. (2024). The Dasavidha-Rājadhamma-Based Buddhist Leadership Approach: Its Influence on Organizational Citizenship Behavior. Journal of Economic, Religious, and Entrepreneurship (JoERE), 2(2), 57-65. https://doi.org/10.60046/joere.v2i2.156
Nyanabhadra, P. T., Darma, F., Elvinsia, E., Apriyono, D., Ginarsih, G., Mudjiarto, H., & Ardianto, H. (2024). Transformational Leadership and Organizational Citizenship Behavior: Insights from Buddhist Religious Organizations. Journal of Economic, Religious, and Entrepreneurship (JoERE), 2(2), 46-56. https://doi.org/10.60046/joere.v2i2.143
Pu, B., Ji, S., Sang, W., & Tang, Z. (2022). Entrepreneurial Leadership and Entrepreneurial Performance in Start-Ups: A Moderated Serial Mediation Model. Frontiers in psychology, 13, 838882. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.831555
Purnawirawan, O., Sutadji, E., Mariana, R. R., Elmunsyah, H., & Ichwanto, M. A. (2025). Development and Implementation of Entrepreneurship Learning Design Procedures Based on Digital Skills in Vocational High Schools to Support the Quality of Education in the Sustainable Development Goals (SDGs). Journal of Lifestyle and SDGs Review, 5(2), e03668-e03668. https://doi.org/10.47172/2965-730X.SDGsReview.v5.n02.pe03668
Rehman, A., & Alorifi, A. M. (2024). Shattering the glass ceiling: A study on the preferred leadership style of Saudi women entrepreneurs. Calitatea, 25(199), 279-290. https://doi.org/10.47750/QAS/25.199.31
Sari, P. O. (2024). Pengaruh Entrepreunerial Leadership, Entrepreneurial Orientation, Innovation Capacity Terhadap Competitive Advantage. CAPITAL: Jurnal Ekonomi dan Manajemen, 7(2), 292-303. https://doi.org/10.25273/capital.v7i2.19174
Shafique, A. (2025). Understanding the Dynamics of Entrepreneurship and Its Influence on Organizational Behaviour and HR Practices. Management Dynamics, 1-10. https://www.researchgate.net/profile/Aisha-Shafique-2/publication/387659814_Understanding_the_Dynamics_of_Entrepreneurship_and_Its_Influence_on_Organizational_Behaviour_and_HR_Practices/links/67767b15c1b0135465099cf1/Understanding-the-Dynamics-of-Entrepreneurship-and-Its-Influence-on-Organizational-Behaviour-and-HR-Practices.pdf
Sharma, R., & Arora, M. (2022). Communication as the Mainstay of Entrepreneurial Leadership: A Conceptual Framework. Management Dynamics, 22(1), 1-10. https://doi.org/10.57198/2583-4932.1086
Sinha, H., Mishra, P., Lakhanpal, P., & Gupta, S. K. (2022). Entrepreneur Preparedness to the Development of Probable Successors in Entrepreneurial Organization: Scale Development and Validation. AD ALTA: Journal of Interdisciplinary Research, 12(2), 1. https://doi.org/10.33543/1202186192
Strobl, A., Kallmuenzer, A., & Peters, M. (2023). Entrepreneurial Leadership in Austrian Family SMEs: A Configurational Approach. Journal of Family Business Management, 13(1), 1-17. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/02662426221084918
Subaei, F. A. (2023). Mapping the Landscape of Authentic Leadership: A Bibliometric Analysis of its Influence on Entrepreneurial Performance. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 13(1), 1-18. https://doi.org/10.6007/IJARBSS/v13-i10/18872
Suhendi, R., & Musa, S. (2022). Entrepreneurial Leadership, Entrepreneurial Orientation, Organizational Effectiveness and Their Relationships Towards Firm Performance. Emerging Markets: Business and Management Studies Journal, 9(2), 198-198. https://doi.org/10.33555/embm.v9i2.198
Susantinah, N., Jusman, I. A., & Ardi, M. (2023). Transformational Leadership Dynamics and Its Influence on Innovation in the Realm of Entrepreneurial Management. Journal of Contemporary Administration and Management (ADMAN), 1(1), 1-10. https://doi.org/10.61100/adman.v1i3.88
Taleb, T. S., Hashim, N., & Zakaria, N. (2023). Entrepreneurial leadership and entrepreneurial success: The mediating role of entrepreneurial opportunity recognition and innovation capability. Sustainability, 15(7), 5776-5776. https://doi.org/10.3390/su15075776
Valle, A. J. M. (2025). Endomarketing for Leadership and Optimisation of Results in Human Talent Management. Journal of Business and Entrepreneurial Studies, 9(1), 1-16. https://doi.org/10.37956/jbes.v9i1.382
Yang, X., & Entebang, H. (2024). Unveiling the Dynamics of Entrepreneurial Leadership and Radical Innovation Performance of China Internet SMEs: Resource-based View. Journal of Internet Services and Information Security, 14(4), 67-85. https://doi.org/10.58346/JISIS.2024.I4.004
Zaharuddin, Z., Wahyuningsih, S., Sutarman, A., & Hikam, I. N. (2024). Understanding purposeful leadership in entrepreneurial contexts: A bibliometric analysis. Aptisi Transactions on Technopreneurship (ATT), 6(2), 213-230. https://doi.org/10.34306/att.v6i2.412
