طراحی و اعتباریابی مدل بهسازی منابع انسانی بر اساس قرآن کریم و نهجالبلاغه
کلمات کلیدی:
بهسازی, منابع انسانی, قرآن کریم و نهجالبلاغهچکیده
هدف این پژوهش طراحی و اعتباریابی یک مدل جامع بهسازی منابع انسانی مبتنی بر آموزههای قرآن کریم و نهجالبلاغه به منظور ارائه چارچوبی بومی، معنوی و چندبعدی برای ارتقای منابع انسانی سازمانها بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) و از نوع اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل مضمون و بهرهگیری از نرمافزار MAXQDA، مضامین مرتبط با بهسازی منابع انسانی از متون قرآن کریم و نهجالبلاغه استخراج گردید. در بخش کمی، مدل طراحیشده از طریق روش توصیفی–پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه محققساخته مورد ارزیابی قرار گرفت. جامعه آماری شامل 416 نفر از مدرسان دانشگاه علمیکاربردی استان کهگیلویه و بویراحمد در سال تحصیلی 1404–1403 بود که با روش نمونهگیری تصادفی ساده، 200 نفر انتخاب شدند. تحلیل دادهها با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و نرمافزار SmartPLS4 انجام شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد تمامی ابعاد مدل دارای بار عاملی معنادار (بیش از 0.7) و آماره t بزرگتر از 1.96 هستند که بیانگر اعتبار سازهها میباشد. همچنین شاخصهای پایایی ترکیبی، آلفای کرونباخ و میانگین واریانس استخراجشده (AVE) برای تمامی ابعاد بالاتر از مقادیر استاندارد گزارش شد. نتایج نشان داد که بهسازی منابع انسانی تحت تأثیر پنج عامل اصلی شامل بهسازی آموزشی، سازمانی، اجتماعی–فرهنگی، فردی و معنوی–اخلاقی قرار دارد. در میان این عوامل، بعد معنوی–اخلاقی (بار عاملی 0.892) و بعد اجتماعی–فرهنگی (0.890) بیشترین تأثیر را بر بهسازی منابع انسانی داشتند مدل ارائهشده دارای اعتبار علمی و تجربی مطلوب بوده و نشان میدهد بهسازی منابع انسانی نیازمند رویکردی جامع است که علاوه بر ابعاد آموزشی و سازمانی، بر ابعاد معنوی، اخلاقی و اجتماعی نیز تأکید داشته باشد. تمرکز همزمان بر این ابعاد موجب ارتقای کارایی، تعهد، رشد متوازن و توسعه پایدار منابع انسانی در سازمانها خواهد شد.
دانلودها
مراجع
Abdolrahimi, M. (2024). The relationship between prayer and spiritual health based on Qur'anic verses: A study of the compatibility of Qur'anic reports with spiritual health components. Insight and Islamic Education Journal, 21(70), 153-182. https://doi.org/10.22034/init.2024.104197
Afkaneh, M., & Jafari, Z. (2024). Design of a comprehensive human resource training and development model for Sina Bank. Human Resource Training and Development Quarterly, 11(41), 155-173.
Bahri, E. S. (2025). Competency-based Human Resource Development Strategy. International Journal of Strategic Studies, 2(1), 1-7. https://doi.org/10.59921/icestra.v2i1.50
Bigdeli, M., Davoudi, R., Kamali, N., & Entesar Foumani, G. H. (2018). Identification of dimensions and components of human resource improvement in education to present a conceptual model. Journal of Human Resource Management Research, Imam Hossein University, 10(2), 75-101.
Biron, M., De Cieri, H., Fulmer, I., Lin, C. H. V., Mayrhofer, W., Nyfoudi, M., & Sun, J. M. J. (2021). Structuring for innovative responses to human resource challenges: A skunk works approach. Human Resource Management Review, 31(2), 100768. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2020.100768
Blaga, P. (2020). The Importance of Human Resources in the Continuous Improvement of the Production Quality. Procedia Manufacturing, 46, 287-293. https://doi.org/10.1016/j.promfg.2020.03.042
Carlbäck, M., Nygren, T., & Hägglund, P. (2024). Human resource development in restaurants in Western Sweden-a human capital theory perspective. Journal of Human Resources in Hospitality & Tourism, 23(2), 289-314. https://doi.org/10.1080/15332845.2024.2282215
Fathi, N., Seyedjavadein, S. R., & Hasanqoli Pour, T. (2024). Design and validation of a knowledge-based human resource development model with a knowledge-oriented culture approach (Case study: Institute for Humanities and Cultural Studies). Cultural Sociology, 15(1), 1-51.
Febrian, W. D., & Solihin, A. (2024). Analysis of Improving Organizational Culture Through Employee Engagement, Talent Management, Training and Development Human Resources. Siber Journal of Advanced Multidisciplinary, 1(4), 185-195. https://doi.org/10.38035/sjam.v1i4.86
Kareem, M. A. (2019). The impact of human resource development on organizational effectiveness: An empirical study. Management Dynamics in the Knowledge Economy, 7(1), 29-50. https://doi.org/10.25019/mdke/7.1.02
Kaviani, H., & Mohammadzadeh, M. (2023). Analysis of theoretical and philosophical foundations of human resource theories and comparative analysis with Islamic teachings. Journal of Religious Human Studies, 20(50), 71-91.
Kazemi, S., Mohammadi, M., Yaghoubi, N., & Jarahi-Friz, J. (2020). Identification of components of human resource supply system based on knowledge-based organizational civilization in medical universities. Journal of Health Promotion Management, 10(1), 47-59.
Khodadadi Didani, H. R., Pourshahabi, V., & Sargolzaei, A. (2024). Design and validation of a human resource development model to achieve supply chain sustainability in the shipping industry. Supply Chain Management Journal, 26(83), 1-15.
Khudyakov, A., Ivanov, A., & Petrova, N. (2019). Factors influencing meritocracy: The role of experience, discourse criteria, acceptance of discourse, trust in colleagues, and socio-economic status. Journal of Organizational Studies, 25(4), 123-135.
Kong, S. C., & Wang, Y. Q. (2024). The impact of school support for professional development on teachers' adoption of student-centered pedagogy, students' cognitive learning and abilities: A three-level analysis. Computers & Education, 215, 105016. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2024.105016
Mas'ud, R., Hasid, Z., Suharto, R. B., & Lestari, D. (2024). The Influence of Human Resource Development on Inclusive Regional Economic Development: A Spatial Economic Assessment Approach. International Journal of Economics (Ijec), 3(1), 486-507. https://doi.org/10.55299/ijec.v3i1.821
Moradi, A., & Kordlou, M. (2023). Islamic philosophical anthropological foundations and their implications in developing the ideal human with emphasis on the Qur'an. Insight and Islamic Education Journal, 20(67), 9-37. https://doi.org/10.22034/init.2023.102597
Piwowar-Sulej, K. (2021). Human resources development as an element of sustainable HRM-with the focus on production engineers. Journal of Cleaner Production, 278, 124008. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124008
Piwowar-Sulej, K., Malik, S., Shobande, O. A., Singh, S., & Dagar, V. (2024). A contribution to sustainable human resource development in the era of the COVID-19 pandemic. Journal of Business Ethics, 191(2), 337-355. https://doi.org/10.1007/s10551-023-05456-3
Rasaei Fard, R. (2019). Comprehensive review of human resource development theory: Intellectual streams and applied lessons. Human Resource Training and Development, 6(21), 93-123.
Shah Moradi, M., Salajegheh, S., Amiri, A., Pourkiani, M., & Sheykhi, A. (2020). Identifying the Indicators and Components of Human Resource Management Based on Knowledge Management and Prioritizing Them in the Executive Organs of the City of Sari. Agricultural Marketing and Commercialization Journal, 4(1), 38-50.
Smith, J. A., & Brown, L. M. (2024). Exploring the implications of Mzlw theory in modern psychology. Journal of Contemporary Psychology, 56(3), 123-135.
Swanson, R. A. (2022). Foundations of human resource development. Berrett-Koehler Publishers.
Yavari, A., & Moghatteli, N. (2025). Effectiveness of Qur'anic teachings on positive thinking and interpersonal relationships among learners (Case study: Ansar al-Mahdi Educational Complex, Bushehr Police Command). Insight and Islamic Education Journal, 22(73). https://doi.org/10.22034/init.2025.1275070.1662
Yu, H., & Takahashi, Y. (2021). Knowledge-sharing mechanisms: human resource practices and trust. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance. https://doi.org/10.1108/JOEPP-12-2019-0114
Zamani, H., & Rafiei, M. (2021). Investigating the effects of emotional intelligence on social, psychological, and human resource development factors. Business Management Journal, 49(13), 304-331.
Zarkasyi, H. F., Mas'ud, F., Umam, K., Hidayatullah, R. A., & Khakim, U. (2025). Developing an Islamic Human Resource Development Mode (IHRD) to Strengthen the Organization's Sustainable Development Goals (SDGs). Journal of Lifestyle and SDGs Review, 5(1), e03289-e03289. https://doi.org/10.47172/2965-730X.SDGsReview.v5.n01.pe03289
Zhou, D. (2021). Role of green data center in human resources development model. Sustainable Computing: Informatics and Systems, 30, 100492. https://doi.org/10.1016/j.suscom.2020.100492
