شناسایی شکاف‌های اجرایی در فرآیندهای پیاده‌سازی سیاست‌های مرتبط با حقوق دانش‌آموزان در مدارس

فریبا  اکبری; الهام کاویانی; زهره  سبزیان پور; فرانک  موسوی

نویسندگان

فریبا اکبری دانشجوی دکتری، گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-2917-0559
الهام کاویانی گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-4298-4621
زهره سبزیان پور گروه مدیریت آموزشی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-0150-0168
فرانک موسوی گروه مدیریت آموزشی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0006-7969-2477

کلمات کلیدی:

حقوق دانش‌آموزان, شکاف اجرایی, موانع فرهنگی, مدیریت تسهیل‌گر, منشور حقوقی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین شکاف‌های اجرایی و عوامل مؤثر بر پیاده‌سازی سیاست‌های مرتبط با حقوق دانش‌آموزان و تحقق منشور حقوق دانش‌آموزان در مدارس استان کرمانشاه انجام شد. این پژوهش با رویکرد آمیخته و طرح اکتشافی متوالی انجام شد؛ به‌گونه‌ای که ابتدا مرحله کیفی با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی و سپس مرحله کمی اجرا گردید. در بخش کیفی، ۲۸ نفر از ذی‌نفعان کلیدی شامل مدیران مدارس، معلمان، کارشناسان آموزش و پرورش و دانش‌آموزان با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با تحلیل محتوای نظام‌مند بررسی شدند. در مرحله کمی، داده‌های ۳۸۴ مدیر، معلم و دانش‌آموز شهر کرمانشاه که با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شده بودند، با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته پنج‌درجه‌ای لیکرت جمع‌آوری شد. روایی ابزار با روایی صوری و محتوایی و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ بررسی گردید. برای تحلیل استنباطی داده‌ها از تحلیل واریانس یک‌راهه، آزمون تعقیبی توکی، رگرسیون خطی چندگانه و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. نتایج تحلیل واریانس یک‌راهه نشان داد که میان مدیران، معلمان و دانش‌آموزان از نظر ادراک میزان تحقق حقوق دانش‌آموزان تفاوت معناداری وجود داشت (F=12.45, p=.001) و آزمون توکی نشان داد مدیران بیشترین و دانش‌آموزان کمترین میزان تحقق حقوق را گزارش کردند. مدل رگرسیون چندگانه ۶۴ درصد از واریانس تحقق حقوق دانش‌آموزان را تبیین کرد (R²=.64). موانع فرهنگی-نگرشی قوی‌ترین پیش‌بین نامطلوب تحقق حقوق بودند (β=.42, p=.001) و پس از آن موانع ساختاری-سیاستی (β=.31, p=.001) و مدیریتی-نظارتی (β=.21, p=.032) قرار گرفتند؛ درحالی‌که اثر موانع منابع و زیرساخت‌ها معنادار نبود (β=.08, p=.261). همچنین، بین موانع فرهنگی-نگرشی و مدیریتی-نظارتی رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد (r=.58). یافته‌ها نشان می‌دهد که شکاف اجرایی حقوق دانش‌آموزان بیش از کمبود منابع، با نگرش‌های اقتدارگرایانه، ساختارهای کنترلی و ضعف نظام‌های نظارتی ارتباط دارد؛ بنابراین، تغییر فرهنگ سازمانی مدارس، گذار از مدیریت کنترلی به مدیریت تسهیل‌گر، توانمندسازی کارکنان و ایجاد سازوکارهای نظارتی مستقل می‌تواند زمینه تحقق مؤثرتر حقوق دانش‌آموزان را فراهم سازد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abahussain, G. A. (2024). Unveiling Obstacles: Principals' and Teachers' Perspectives on Barriers to Implementing the UNCRC in Primary Education in Saudi Arabia. 125(2), 99-158. https://doi.org/10.21608/maed.2024.373410

Acosta Castellanos, P. M., & Queiruga-Dios, A. (2022). From Environmental Education to Education for Sustainable Development in Higher Education: A Systematic Review. International Journal of Sustainability in Higher Education, 23(3), 622-644. https://doi.org/10.1108/IJSHE-04-2021-0167

de Ruyter, D. J., Oades, L., Waghid, Y., Ehrenfeld, J., Gilead, T., & Singh, N. (2022). Education for Flourishing and Flourishing in Education. In Reimagining Education: The International Science and Evidence Based Assessment (pp. 73-110). https://doi.org/10.56383/XBXZ7711

Eghbali Shamsabadi, S. (2024). A Deep and Comprehensive Understanding of School Principals' Narratives in Dezful County Regarding Student Rights and How to Create the Conditions for Observing Them: A Phenomenographic Study Shahid Chamran University of Ahvaz, Faculty of Education and Psychology].

Fantinelli, S., Cortini, M., Di Fiore, T., Iervese, S., & Galanti, T. (2024). Bridging the Gap Between Theoretical Learning and Practical Application: A Qualitative Study in the Italian Educational Context. Education Sciences, 14(2), 198. https://doi.org/10.3390/educsci14020198

Farmahini Farahani, M., Maleki, M., & Fazel Allaf, A. (2014). Identifying and Developing the Components of the Student Ethics Charter. Ethics in Behavioral Sciences, 9(3).

Fedders, B. A. (2021). The End of School Policing. Cal. L. Rev., 109, 1443.

Flanagan, C. J., & Wong, K. K. (2025). The Administrative Presidency and PK-12 Education Policy: Student Rights and Oversight During the Trump and Biden Era. 85(4), 1173-1186. https://doi.org/10.1111/puar.13939

Gay, M. R. (2019). Perceptions of Inequality of Funding and Resources in Minority Charter Schools: A Qualitative Case Study University of Phoenix].

Kleindienst, P. (2024). The Role of Education on Human Dignity: Fostering Peace and Diminishing Violence. Religions, 15(1), 66. https://doi.org/10.3390/rel15010066

Leithwood, K. (2021). A Review of Evidence About Equitable School Leadership. Education Sciences, 11(8), 377. https://doi.org/10.3390/educsci11080377

Loh, D. (2024). Teaching First-Generation Newcomers in Charter High Schools: Teachers' Perceptions of Students' Barriers, Teaching Practices and Strategies, and Teaching Supports Pepperdine University].

Longkumer, W., & Langstieh, M. (2024). Right to Education Act: Examining Elementary Schools of Tuensang District, Nagaland, Northeast India. Asian Journal of Education and Social Studies, 50(3), 247-256. https://doi.org/10.9734/ajess/2024/v50i31301

Mazzola, D. (2024). Introduction: Theorizing Citizenship in Critical Times. In Freedom and Borders: A Theory of Citizenship for the Age of Globalization (pp. 1-10). Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/978-1-80117-990-420241001

Popov, N., Wolhuter, C., De Beer, L., Hilton, G., Ogunleye, J., Achinewhu-Nworgu, E., & Niemczyk, E. (2021). New Challenges to Education: Lessons from Around the World BCES Conference Books, Bulgaria. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED613922.pdf

Quintana Susarte, S. P. (2022). Experiencias del Profesorado Chileno en la Implementación del Plan de Formación Ciudadana: Estudio de Casos Múltiples. Perspectiva Educacional, 61(3), 56-79. https://doi.org/10.4151/07189729-Vol.61-Iss.3-Art.1306

Rónay, Z., & Niemczyk, E. K. (2021). A Worldwide Pandemic and Academic Freedom: Challenges of the Changing Landscape. In New Challenges to Education: Lessons from Around the World (pp. 10-16).

Schweisfurth, M. (2011). Learner-Centred Education in Developing Country Contexts: From Solution to Problem? International Journal of Educational Development, 31(5), 425-432. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2011.03.005

Sirem, Ö., & Çatal, T. (2023). An Analysis of Classroom Teachers' Awareness of Inclusive Education. European Journal of Special Needs Education, 38(2), 203-217. https://doi.org/10.1080/08856257.2022.2050971

Stavrou, V., Brouzos, A., Vassilopoulos, S. P., & Koutras, V. (2024). Evaluating the Impact of Human Rights Education on the Adjustment of Greek Primary School Students. 59(2), 235-245. https://doi.org/10.1002/ijop.12937

Struthers, A. E. (2019). Teaching Human Rights in Primary Schools: Overcoming the Barriers to Effective Practice. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315201719

Thompson, D. L., & Thompson, S. (2018). Educational Equity and Quality in K-12 Schools: Meeting the Needs of All Students. Journal for the Advancement of Educational Research International, 12(1), 34-46.

Todres, J., & Alexander, C. S. (2024). Bringing the Right to Education into the 21st Century. Berkeley J. Int'l L., 42, 65. https://doi.org/10.2139/ssrn.4391829

Wolfenden, L., Nathan, N. K., Sutherland, R., Yoong, S. L., Hodder, R. K., Wyse, R. J., & Williams, C. M. (2017). Strategies for Enhancing the Implementation of School-Based Policies or Practices Targeting Risk Factors for Chronic Disease. Cochrane Database of Systematic Reviews(11). https://doi.org/10.1002/14651858.CD011677.pub2