اهداف برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی آموزش و پرورش ایران

نویسندگان

    الناز مظاهری فروشانی دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی درسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
    زهره سعادتمند * گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران saadatmand@iau.ac.ir
    مصطفی قادری دانشیار، گروه مطالعات برنامه درسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

کلمات کلیدی:

اهداف برنامه درسی, هوش مصنوعی, آموزش ابتدایی, برنامه‌ریزی درسی, فناوری آموزشی, آموزش و پرورش ایران

چکیده

هدف این پژوهش شناسایی، تبیین و اعتباریابی اهداف برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با بهره‌گیری از نظریه داده‌بنیاد کلاسیک و تکنیک دلفی انجام شد. جامعه پژوهش را متخصصان حوزه برنامه‌ریزی درسی، آموزش‌های مجازی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در سال تحصیلی 1403–1404 تشکیل دادند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت که در نهایت 25 نفر از خبرگان در مطالعه مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. به‌منظور تأمین روایی و اعتبار یافته‌ها، نتایج استخراج‌شده در اختیار مشارکت‌کنندگان قرار گرفت و همچنین از شاخص‌های CVR و CVI برای اعتباریابی ابعاد شناسایی‌شده استفاده شد. یافته‌های استنباطی نشان داد که اهداف برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی در شش بعد اصلی شامل اهداف فلسفی و ارزشی، اهداف شناختی، اهداف مهارتی، اهداف عاطفی و نگرشی، اهداف تربیتی و اجتماعی و اهداف فناوری آموزشی سازمان می‌یابد. نتایج اعتبارسنجی نیز تأییدکننده کفایت تمامی ابعاد شناسایی‌شده بود؛ به‌طوری‌که مقادیر CVR بین 0.60 تا 0.87 و مقادیر CVI بین 0.80 تا 0.93 قرار داشت و همه ابعاد مورد تأیید خبرگان واقع شدند. این یافته‌ها نشان داد که آموزش هوش مصنوعی در دوره ابتدایی باید فراتر از انتقال دانش فنی بوده و ابعاد شناختی، اخلاقی، اجتماعی و فناورانه را به‌صورت یکپارچه پوشش دهد. نتایج پژوهش نشان داد که برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی باید بر مبنای رویکردی جامع، متوازن و تربیت‌محور طراحی شود. توجه همزمان به ابعاد فلسفی، ارزشی، شناختی، مهارتی، نگرشی، اجتماعی و فناورانه می‌تواند زمینه‌ساز تربیت دانش‌آموزانی خلاق، مسئولیت‌پذیر، آگاه و توانمند در مواجهه با تحولات آینده فناوری باشد. همچنین یافته‌ها بر ضرورت تدوین چارچوب‌های بومی، تولید محتوای آموزشی مناسب، توانمندسازی معلمان و توسعه زیرساخت‌های لازم برای استقرار مؤثر آموزش هوش مصنوعی در نظام آموزش و پرورش کشور تأکید دارد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Cardona, M. A., Rodríguez, R. J., & Ishmael, K. (2023). Artificial Intelligence and the Future of Teaching and Learning: Insights and Recommendations.

Díaz, B., & Nussbaum, M. (2024). Artificial Intelligence for Teaching and Learning in Schools: The Need for Pedagogical Intelligence. Computers & Education, 105071.

Fitria, T. N. (2021, 2021-12). Artificial Intelligence (AI) in Education: Using AI Tools for Teaching and Learning Process. Prosiding Seminar Nasional & Call for Paper STIE AAS,

Guo, S., Zheng, Y., & Zhai, X. (2024). Artificial Intelligence in Education Research during 2013-2023: A Review Based on Bibliometric Analysis. Education and Information Technologies, 1-23.

Huapaya, E. S. R., Chucos, G. L., Sosa, E. P., & Meza, M. I. (2025). Disruptive Technologies in the University Curriculum: Use of Artificial Intelligence. International Journal of Evaluation and Research in Education (Ijere), 14(1), 671. https://doi.org/10.11591/ijere.v14i1.30450

Iravani, M. H., Mir, A., & Saadatmand Monshadi, D. (2023). A Systematic Review of the Impact of Artificial Intelligence on the World's Educational Systems. Journal of New Advances in Psychology, Educational Sciences and Education, 6(69), 74-87.

James, D. C., & Maldonado‐Molina, M. M. (2025). Artificial Intelligence in the Curriculum: Development and Implementation of a Professional Training Program to Promote Literacy Among Health Education College Majors. Pedagogy in Health Promotion. https://doi.org/10.1177/23733799251335628

Mahmoud, Q. H., Kishawy, H. A., Davis, K., Piliounis, A., James, E. J., Bassyouni, Z., & Thursby, L. (2025). Thriving in the Age of AI: A Model Curriculum for Developing Competencies in Artificial Intelligence for K-12. Proceedings of the Canadian Engineering Education Association (Ceea). https://doi.org/10.24908/pceea.2025.19712

Namdar, R., Alizadeh Risani, K., Khani, Z., Aghajani Kovis, M., & Najdi, M. (2023). The Role of New Technologies and Artificial Intelligence in Improving the Quality of Education and Teachers' Teaching. Journal of Sexual and Psychological Disorders, 1(4), 1-12.

Rahsepar, Z., Hakimzadeh, R., Javadipour, M., Zolfagharezadeh Kermani, M. M., & Nili Ahmadabadi, M. (2025). Integrating artificial intelligence into the elementary education curriculum: Trends, challenges, and opportunities. Educational Innovations, e227085. https://doi.org/10.22034/jei.2025.498600.3125

Rajabi, M. (2024). The Role of Artificial Intelligence in Changing Teaching and Learning Methods. First National Conference on New Attitudes in Educational Issues,

Ramazanzadeh, Z., Abbaspour, S., Nikfarjam, S., & Nouri, L. (2023). The Effect of Artificial Intelligence in Education. Tenth National Conference on Interdisciplinary Research in Management and Humanities,

Rezaei, F., & Faqih Abdollahi, A. (2023). Examining the Application of Artificial Intelligence in the Education System. Eighth National Conference on New Approaches in Education and Research,

Rospigliosi, P. A. (2023). Artificial Intelligence in Teaching and Learning: What Questions Should We Ask of ChatGPT? Interactive Learning Environments, 31(1), 1-3.

Rostamzadeh, F., Mohammadvand, Z., & Zarei, R. (2024). Examining the Role of Artificial Intelligence and Flexible Curriculum in the Fundamental Transformation Document of Education Using the Research Synthesis Method. Strategic Research in Teaching and Education(19), 483-503.

Safari, M. J. (2024). The Importance of Artificial Intelligence for Students' Learning. First National Conference on Humanities with a New Approach,

Sun, Z., Anbarasan, M., & Praveen Kumar, D. J. C. I. (2021). Design of Online Intelligent English Teaching Platform Based on Artificial Intelligence Techniques. Computational Intelligence, 37(3), 1166-1180.

Taheri, F., & Taheri, M. (2024). The Effect of Artificial Intelligence on the Development of Specialized Skills in Students. First National Conference on New Attitudes in Educational Issues,

Tavakol, M., Zeinalpour Aghdam Shandi, F., & Tavakol, M. (2024). The Importance of Artificial Intelligence in Advancing Students' Learning in Schools. First National Conference on Humanities with a New Approach,

Vahedi, S. S., & Nowzari, N. (2024). Examining the Developments, Opportunities, and Challenges of Using Artificial Intelligence in Education. Psychology and Behavioral Sciences: Proceedings of the Fifth International Conference and Eighth Conference,

Yazdanpanah, Z., Alizadeh, F., Yazdanpanah, S., & Mohammadi, Y. (2022). Designing and Developing an Artificial Intelligence-Based Curriculum. First International Conference and Fourteenth National Conference on Education,

Zhang, F. (2022). [Retracted] Design and Application of Artificial Intelligence Technology-Driven Education and Teaching System in Universities. Computational and Mathematical Methods in Medicine, 2022(1), 8503239.

Zhu, X. (2024). Curriculum System Reform for Application-Oriented Undergraduate Course of Visual Communication Design Major in the Era of Artificial Intelligence. https://doi.org/10.4108/eai.24-11-2023.2343564

دانلودها

چاپ شده

1405-10-01

ارسال

1404-11-27

بازنگری

1405-03-13

پذیرش

1405-03-20

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

مظاهری فروشانی ا. .، سعادتمند ز.، و قادری م. . (1405). اهداف برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی آموزش و پرورش ایران. یادگیری هوشمند و تحول مدیریت، 1-17. https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/view/347

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.