اعتباریابی مدل ارتقای پاسخگویی اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران

پروین   قشلاقی; مقصود فراستخواه; کامران محمدخانی

نویسندگان

پروین قشلاقی دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0008-2440-5826
مقصود فراستخواه استاد گروه برنامه‌ریزی آموزش عالی، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران، ایران. نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-7535-6074
کامران محمدخانی گروه علوم تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-0842-9605

کلمات کلیدی:

پاسخگویی اجتماعی, دانشگاه آزاد اسلامی, حکمرانی دانشگاهی, مسئولیت اجتماعی دانشگاه, مدل‌سازی معادلات ساختاری, اعتبارسنجی مدل

چکیده

هدف پژوهش حاضر اعتباریابی مدل ارتقای پاسخگویی اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی و از نوع توصیفی ـ پیمایشی و همبستگی بود که با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه پاسخگویی اجتماعی دانشگاه بود که شش سازه اصلی شامل شرایط علی، پدیده محوری، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها را اندازه‌گیری می‌کرد. روایی ابزار از طریق روایی محتوایی و سازه و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بررسی شد. داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی، مدل‌سازی معادلات ساختاری و آزمون تی تک‌نمونه‌ای تحلیل شدند. نتایج نشان داد شرایط علی با پدیده محوری رابطه مثبت و معناداری داشتند و ساختار حکمرانی دانشگاهی و سیاست‌گذاری و رویکرد ارزش‌محور به‌ترتیب با ضرایب مسیر 0.648 و 0.661 پدیده محوری را پیش‌بینی کردند. پدیده محوری نیز با ضریب مسیر 0.693 بر راهبردها اثر معناداری داشت. شرایط مداخله‌گر با ضریب 0.731 و شرایط زمینه‌ای با ضریب 0.713 به‌طور معناداری راهبردها را پیش‌بینی کردند. قوی‌ترین رابطه مربوط به اثر راهبردها بر پیامدها با ضریب مسیر 0.762 بود. مدل توانست 65.2 درصد از واریانس پدیده محوری، 66.1 درصد از واریانس راهبردها و 58 درصد از واریانس پیامدها را تبیین کند. شاخص‌های برازش کلی مدل شامل GOF برابر با 0.537، Q² برابر با 0.239 و NFI برابر با 0.975 بود که از برازش مطلوب مدل حمایت کرد. اعتبار درونی و بیرونی مدل نیز به‌طور معناداری تأیید شد. یافته‌ها نشان داد ارتقای پاسخگویی اجتماعی دانشگاه نیازمند تعامل نظام‌مند میان حکمرانی دانشگاهی، سیاست‌گذاری ارزش‌محور، ظرفیت‌های سازمانی، شرایط زمینه‌ای و راهبردهای اجرایی است و مدل ارائه‌شده می‌تواند چارچوبی معتبر برای برنامه‌ریزی، ارزیابی و بهبود پاسخگویی اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران فراهم کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ahmadi, M., Karimi, H., & Sadeghi, A. (2025). The Relationship between University Social Responsibility and Professional Motivation of Faculty Members. Iranian Higher Education Research Letter, 17(2), 81-105.

Alhazmi, A., & Alzahrani, M. (2024). Social Accountability Practices in Private Universities: Evidence from the UAE. International Journal of Educational Management, 38(1), 56-70.

Ali, M., Mustapha, I., Osman, S., & Hassan, U. (2021). University Social Responsibility: A Review of Conceptual Evolution and Its Thematic Analysis. Journal of Cleaner Production, 286, 124931. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124931

Amani, D. (2022). Internal Corporate Social Responsibility and University Brand Legitimacy: An Employee Perspective in the Higher Education Sector in Tanzania. Social Responsibility Journal. https://doi.org/10.1108/SRJ-12-2021-0540

Anarinejad, A., & Mohammadi, M. (2020). The Practical Indicators for Evaluation of E-Learning in Higher Education in Iran. Interdisciplinary Journal of Virtual Learning in Medical Sciences, 5(1), 11-25.

Aversano, N., Nicolò, G., Sannino, G., & Tartaglia Polcini, P. (2022). Corporate Social Responsibility, Stakeholder Engagement, and Universities. Administrative Sciences, 12(3), 79. https://doi.org/10.3390/admsci12030079

Barber, C., Van der Vleuten, C., Leppink, J., & Chahine, S. (2020). Social Accountability Frameworks and Their Implications for Medical Education and Program Evaluation: A Narrative Review. Academic Medicine, 95(12), 1945-1954. https://doi.org/10.1097/ACM.0000000000003731

Camoletto, S., Corazza, L., Pizzi, S., & Santini, E. (2022). Corporate Social Responsibility Due Diligence Among European Companies. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 29(1), 223-232. https://doi.org/10.1002/csr.2258

Carroll, A. B., & Brown, J. A. (2018). Corporate Social Responsibility: A Review of Current Concepts, Research, and Issues. In. https://doi.org/10.1108/S2514-175920180000002002

Carroll, A. B., & Brown, J. A. (2021). Corporate Social Responsibility: A Chronicle and Review of Concept Development. Routledge.

Chatzopoulou, E. C., Manolopoulos, D., & Agapitou, V. (2022). Corporate Social Responsibility and Employee Outcomes. Journal of Business Ethics, 179(3), 795-817. https://doi.org/10.1007/s10551-021-04872-7

Chavoshi, A., & Hamidi, H. (2019). Factors Influencing Mobile Learning Acceptance in Higher Education: A Case from Iran. Telematics and Informatics, 38, 133-165. https://doi.org/10.1016/j.tele.2018.09.007

Cheng, X., Wang, H. H., & Wang, X. (2022). Common Institutional Ownership and Corporate Social Responsibility. Journal of Banking & Finance, 136, 106218. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2021.106218

Crawford, J., & Cifuentes-Faura, J. (2022). Sustainability in Higher Education During COVID-19: A Systematic Review. Sustainability, 14(3), 1879. https://doi.org/10.3390/su14031879

Daniel, T. L., Shek, R., & Hollister, M. (2017). University Social Responsibility and Quality of Life. Springer.

David, S. A. (2016). Social Responsiveness of Higher Education: Access, Equity and Social Justice. Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities, 8(4), 181-193. https://doi.org/10.21659/rupkatha.v8n4.20

Getele, G. K., Li, T., & Arrive, T. J. (2020). Corporate Culture in SMEs: Application of Corporate Social Responsibility Theory. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 27(2), 897-908. https://doi.org/10.1002/csr.1853

Gillan, S. L., Koch, A., & Starks, L. T. (2021). Firms and Social Responsibility: A Review of ESG and CSR Research in Corporate Finance. Journal of Corporate Finance, 66, 101889. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2021.101889

Huang, Y. F., & Do, M. H. (2021). Review of Empirical Research on University Social Responsibility. International Journal of Educational Management. https://doi.org/10.1108/IJEM-10-2020-0449

Larrán Jorge, M., & Andrades Peña, F. J. (2017). Analysing the Literature on University Social Responsibility. Higher Education Quarterly, 71(4), 302-319. https://doi.org/10.1111/hequ.12122

Meseguer-Sánchez, V., Abad-Segura, E., Belmonte-Ureña, L. J., & Molina-Moreno, V. (2020). Research Evolution on University Social Responsibility. International journal of environmental research and public health, 17(13), 4729. https://doi.org/10.3390/ijerph17134729

Michalos, A. C. (2022). Corporate Social Responsibility in Universities and Sustainable Development. In (The DOI indicates a chapter-level record; host book title, editors, and page range were not suppli ed.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-77532-2_4

Mohammadi, A. R., Daraei, M., & Toolabi, Z. (2022). Testing the Pattern of Social Responsibility as a Component of Educational Ethics. International Journal of Ethics and Society, 4(1), 47. https://doi.org/10.52547/ijethics.4.1.47

Norouzi, Z. (2026). Investigating organizational pride and employees' social responsibility in the Ardabil education department Islamic Azad University, Ardabil Branch, Faculty of Humanities].

Santos, G., & Almeida, L. (2025). University Social Responsibility and Faculty Engagement in Higher Education. Journal of Higher Education Policy and Management, 47(1), 1-15.

Shakeri Ardakani, M. S., Arefmanesh, Z., & Bozorg, M. M. (2025). The effect of corporate social responsibility on financial performance: The moderating role of investor sentiment. Accounting Advances, Shiraz University, 17(88), 225-261.