توسعه برندآفرینی شهری با تکیه بر زیرساختهای گردشگری هوشمند: طراحی و اعتبارسنجی یک مدل ترکیبی
کلمات کلیدی:
هوش مصنوعی, رفتار مصرفکننده آنلاین, خردهفروشی هوشمند, روش آمیخته اکتشافی, نظریه دادهبنیادچکیده
هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی مدل ترکیبی توسعه برندآفرینی شهری مبتنی بر زیرساختهای گردشگری هوشمند و تبیین عوامل، راهبردها و پیامدهای مؤثر بر آن بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از نظریه دادهبنیاد و مصاحبههای نیمهساختاریافته با 15 نفر از مدیران و متخصصان حوزه گردشگری، ابعاد و مؤلفههای مؤثر بر برندآفرینی شهری شناسایی شد. سپس در بخش کمی، پرسشنامهای محققساخته بر اساس یافتههای کیفی طراحی و در میان 384 نفر از کارشناسان و متخصصان حوزه گردشگری و مدیریت شهری توزیع گردید. دادهها با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری و روش حداقل مربعات جزئی (PLS) تحلیل شدند. نتایج تحلیل مدل ساختاری نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش بسیار مطلوبی برخوردار است (GOF=0.739). یافتههای کیفی منجر به شناسایی شرایط علّی شامل هویت برند شهری، تغییر نگرش به برندسازی و ضرورت جهانیشدن گردشگری هوشمند؛ شرایط زمینهای شامل موقعیت راهبردی شهر، برندینگ شهری و انسجام ساختاری برند؛ و شرایط مداخلهگر شامل الگوی رفتاری گردشگران، عوامل محیطی و سرمایهگذاری شد. همچنین مقوله محوری شامل توجه به ذینفعان، بسترسازی گردشگری هوشمند و مدیریت یکپارچه برند شهری شناسایی گردید. نتایج کمی نیز روایی و پایایی مطلوب سازهها را تأیید کرد؛ بهطوریکه تمامی مقادیر پایایی ترکیبی بیش از 0.70 و مقادیر AVE بیش از 0.50 بودند. در نهایت، راهبردهای فرهنگسازی برند شهری، ارتقای سیستم تبلیغاتی شهری و طراحی برندسازی هوشمند، پیامدهایی شامل افزایش قدرت رقابتی برند شهری، توسعه کیفیت زندگی و تقویت سرمایه اجتماعی را به دنبال داشتند. یافتهها نشان داد که توسعه برندآفرینی شهری در عصر گردشگری هوشمند مستلزم رویکردی یکپارچه مبتنی بر هویت شهری، زیرساختهای هوشمند، مشارکت ذینفعان، مدیریت هماهنگ و بهرهگیری از فناوریهای نوین است. گردشگری هوشمند نهتنها ابزاری برای بهبود خدمات گردشگری، بلکه سازوکاری راهبردی برای خلق، تقویت و پایداری برند شهری محسوب میشود و میتواند زمینه ارتقای رقابتپذیری، کیفیت زندگی و سرمایه اجتماعی شهرها را فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Banerjee, S. (2019). Geomarketing and Situated Consumers: Opportunities and Challenges. Proceedings of the 3rd ACM SIGSPATIAL International Workshop on Location-Based Recommendations, Geosocial Networks and Geoadvertising,
Beiki, P., & Tardast, Z. (2018). Evaluating the Quality of Urban Tourism Destination Components in Terms of Destination Management: Case Study of Ferdowsi Tomb, Tous Town. journal of urban tourism, 5(1), 53-68.
Buhalis, D., & Amaranggana, A. (2013). Smart Tourism Destinations. In Information and Communication Technologies in Tourism 2014 (Vol. 5, pp. 553-564).
Chacón-García, J. (2017). Geomarketing Techniques to Locate Retail Companies in Regulated Markets. Australasian Marketing Journal (Amj), 25(3), 185-193.
Chand, T., Nair, V. S., Srinivasu, P. N., & Kumar, V. J. (2025). Prospects and Challenges in Decoding Consumer Behavior Using Neurotechnology. In Artificial Intelligence Applications for Brain-Computer Interfaces (pp. 161-182). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-824410-4.00009-5
Chen, D., Liu, Y., Guo, Y., & Zhang, Y. (2024). The Revolution of Generative Artificial Intelligence in Psychology: The Interweaving of Behavior, Consciousness, and Ethics. Acta Psychologica, 251, 104593. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2024.104593
Chourabi, H. (2012). Understanding Smart Cities: An Integrative Framework. 2012 45th Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS),
Ergun, M., Uyguçgil, H., & Atalik, Ö. (2020). Creating a Geodemographic Classification Model within Geo-Marketing: The Case of Eskişehir Province. Bulletin of Geography. Socio-economic Series, 47(47), 45-61.
Hermann, E., & Puntoni, S. (2024). Artificial Intelligence and Consumer Behavior: From Predictive to Generative AI. Journal of Business Research, 180, 114720. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2024.114720
Khan, S., Tomar, S., Fatima, M., & Khan, M. Z. (2022). Impact of Artificial Intelligence and Industry 4.0 Based Products on Consumer Behaviour Characteristics: A Meta-Analysis-Based Review. Sustainable Operations and Computers, 3, 218-225. https://doi.org/10.1016/j.susoc.2022.01.001
Li, T. G., Zhang, C. B., Chang, Y., & Zheng, W. (2024). The Impact of AI Identity Disclosure on Consumer Unethical Behavior: A Social Judgment Perspective. Journal of Retailing and Consumer Services, 76, 103606. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2023.103606
Masoudnia, A. (2014). Examining and Determining the Most Important Factors Affecting City Branding in Tehran and Providing an Appropriate Solution Payame Noor University, Faculty of Social and Economic Sciences].
Mohammadi, M., & Mirtaghian, S. M. (2016). Creative Tourism Product Modeling: Extending the 4P Model (People, Process, Place, and Product). 5(18), 179-201.
Molkami, A., & Shahmoradi Moghadam, F. (2015). Investigating the Effect of Innovation on Tehran City Tourism Attractions in Increasing Visitor Attraction. Second International Conference and Fifth National Conference on Tourism, Geography and Sustainable Environment,
Monavarian, A., Abouei Ardakan, M., Pourmousavi, S. M., & Rahimian, A. (2013). A Process Model of City Branding for Iranian Metropolises. Public Management Perspective, 13(5), 41-63.
Rather, R. A. (2025). Does Consumers' Reveal Engagement Behaviours in Artificial Intelligence (AI)-Based Technologies? The Dynamics of Perceived Value and Self-Congruence. International Journal of Hospitality Management, 126, 103989. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2025.103989
Zhang, Y., & Wang, S. (2023). The Influence of Anthropomorphic Appearance of Artificial Intelligence Products on Consumer Behavior and Brand Evaluation under Different Product Types. Journal of Retailing and Consumer Services, 74, 103432. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2023.103432
