واکاوی آسیبشناختی فرهنگ «نمرهمحوری» و کنکور ارائه مدل برنامه درسی سلامتمحور مبتنی بر روانشناسی مثبتگرا و مبانی حکمت متعالیه
کلمات کلیدی:
نمرهمحوری, کنکورمحوری, برنامه درسی سلامتمحور, روانشناسی مثبتگرا, حکمت متعالیه, بهزیستی روانشناختی, شکوفایی فردیچکیده
هدف این پژوهش واکاوی آسیبهای تربیتی، روانشناختی و اجتماعی فرهنگ نمرهمحوری و کنکور و ارائه و اعتبارسنجی یک مدل برنامه درسی سلامتمحور مبتنی بر روانشناسی مثبتگرا و مبانی حکمت متعالیه بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی (کیفی–کمی) انجام شد. در مرحله کیفی، 18 نفر از متخصصان برنامهریزی درسی، روانشناسی تربیتی، روانشناسی مثبتگرا و فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. در مرحله کمی، 384 نفر از معلمان، مدیران آموزشی، مشاوران مدارس و متخصصان برنامهریزی درسی شهر تهران به روش خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته مبتنی بر یافتههای بخش کیفی بود. دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS-27 و AMOS-26 و از طریق تحلیل عاملی تأییدی و مدلسازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد فرهنگ نمرهمحوری اثر مثبت و معناداری بر فرسودگی تحصیلی (β=0.71، p<0.001) و اضطراب عملکرد (β=0.68، p<0.001) دارد. همچنین فشار کنکورمحوری موجب کاهش بهزیستی روانشناختی (β=-0.63، p<0.001) و معناگرایی تحصیلی (β=-0.58، p<0.001) شد. مؤلفههای روانشناسی مثبتگرا (β=0.82، p<0.001) و مؤلفههای حکمت متعالیه (β=0.77، p<0.001) تأثیر مثبت و معناداری بر شکلگیری برنامه درسی سلامتمحور داشتند. افزون بر این، برنامه درسی سلامتمحور موجب ارتقای بهزیستی روانشناختی (β=0.85، p<0.001) و کاهش پیامدهای نمرهمحوری و کنکورمحوری (β=-0.79، p<0.001) شد. شاخصهای برازش مدل نیز مطلوب گزارش گردیدند (RMSEA=0.058، CFI=0.95). یافتهها نشان دادند که فرهنگ نمرهمحوری و کنکورمحوری از عوامل اصلی تضعیف سلامت روان و کیفیت تجربه یادگیری دانشآموزان هستند.
دانلودها
مراجع
Almulla, K., & Abbasi, M. K. (2024). The Concept of Hope in Islamic Traditional Ideology: A Discussion on Imam Al-Ghazali’s Thoughts. International Journal of Religion, 5(11), 1087-1095. https://doi.org/10.61707/86ktk557
Amarini, I., Marsitiningsih, M., & Kartikawati, R. (2023). Mediator Judge in Court: Approach to Local Wisdom in Banyumas Community. Yudisia Jurnal Pemikiran Hukum Dan Hukum Islam, 14(1), 19. https://doi.org/10.21043/yudisia.v14i1.18066
Amril, A., Fata, A. K., & Nor, M. R. M. (2023). The EPISTEMOLOGY OF ISLAMIC PHILOSOPHY: A Chronological Review. Ulul Albab Jurnal Studi Islam, 24(1), 65-88. https://doi.org/10.18860/ua.v24i1.19858
Boyraz, E. Z. (2023). Teaching Critical Thinking in the Ottoman Empire. Sosyal Bilimler Ve Eğitim Dergisi, 6(Education Special Issue), 64-85. https://doi.org/10.53047/josse.1354713
Chamadi, M. R., Kuntarto, K., Musmuallim, M., & Baedowi, M. (2023). The Phenomenon of Religious Activities in the Digital Era: Studies on Indonesia Students. Al-Balagh Jurnal Dakwah Dan Komunikasi, 8(1), 169-194. https://doi.org/10.22515/albalagh.v8i1.6215
Chamankhah, L. (2024). Iran and Her Ethicists: A Critical Perspective. The Muslim World, 114(3-4), 140-175. https://doi.org/10.1111/muwo.12497
Erdt, A. (2022). The Possibility of the Nobler (Imkān Al-Ashraf) in Ṣadrā’s Philosophy and Its Historical Origins. Oriens, 50(1-2), 173-205. https://doi.org/10.1163/18778372-12340011
Faiq, M., & Farhan, I. (2023). Mullā Ṣadrā’s Ontology: The Fundamentality of Existence Over Essence. Kaca (Karunia Cahaya Allah) Jurnal Dialogis Ilmu Ushuluddin, 13(2), 169-182. https://doi.org/10.36781/kaca.v13i2.476
Faishal, M. (2023). The Legacy of Philosophy and Education by Ibn Sina: The Integration of Knowledge and Values in Islam. Tawazun Jurnal Pendidikan Islam, 16(3), 459-470. https://doi.org/10.32832/tawazun.v16i3.15395
Hamzah, H., Soleh, A. K., & Wardani, A. P. A. (2024). Islamic Rationalism. Jurnal Penelitian Keislaman, 20(1), 94-108. https://doi.org/10.20414/jpk.v20i1.10347
Hasnah, Y., Ginting, P., Supiatman, L., Kharisma, A. J., & Siahaan, H. S. (2023). How Do Locally Produced EFL Textbooks Endorse Critical Thinking Skills in Indonesia? A Content Analysis. Journal of Language Teaching and Research, 15(1), 190-200. https://doi.org/10.17507/jltr.1501.21
Hikmat, H. (2022). The Readiness of Education in Indonesia in Facing the Society Era 5.0. Jurnal Basicedu, 6(2), 2953-2961. https://doi.org/10.31004/basicedu.v6i2.2526
Kang, Y. (2024). Not to Study, but to Experience: Parental Aspirations, Children's Happiness and Alternative Pathways to Going Global in South Korea. Global Networks, 24(4). https://doi.org/10.1111/glob.12493
Li, J. (2026). Attitudes Toward Aging and Happiness Among Chinese Older Adults: Spirituality as a Mediator. Psychology of Religion and Spirituality, 18(1), 90-102. https://doi.org/10.1037/rel0000583
Liu, T. H., & Sun, H. (2025). Evaluating the Impact of an Integrated KIPP and Positive Psychology Course on University Students’ Psychological Well-Being in China: A Mixed-Methods Study. Frontiers in psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1599216
Mavlyanov, U. (2022). About “The Art Academy of Baysunkur”. European International Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 02(06), 133-138. https://doi.org/10.55640/eijmrms-02-06-25
Morshedi, A. (2025). Theoretical Perspectives on Ṭabāṭabāʾī’s Constructional Conceptions: Islamic Tradition and Modernity in the Iranian Context. Critical Research on Religion. https://doi.org/10.1177/20503032251381307
Mukti, A., Drajat, A., & Mourssi Abbas Mourssi Hassan, K. (2021). Moral Education According to Ibn Miskawayh and Al-Ghazali. Jurnal Tarbiyah, 28(1), 56. https://doi.org/10.30829/tar.v28i1.972
Namini, D. J. (2023). Reciprocity of Wisdom and Love in Molana’s Literary Works. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 10(5), 404. https://doi.org/10.18415/ijmmu.v10i5.4721
Ningrum, W., & Nuzulia, S. (2023). Behavioral Manifestations of Dark Personality Narcissism: An Indigenous Study on Indonesian Workers. Journal of Social and Industrial Psychology, 12(1), 9-24. https://doi.org/10.15294/sip.v12i1.68844
Noble, M. (2023). The Entanglement of Philosophy, Politics and the Occult: The Hidden Secret of Early Post-Avicennan Thought in the Islamic East. Entangled Religions, 14(3). https://doi.org/10.46586/er.14.2023.10439
Panev, V. (2020). Theoretical Basis and Models for Developing Students’ Values in Primary Education. International Journal of Cognitive Research in Science Engineering and Education, 8(1), 81-91. https://doi.org/10.5937/ijcrsee2001081p
Paramitha, S. T., Hasan, M. F., Anggraeni, L., Ilsya, M. N. F., Ramadhan, M. G., Rustandi, A. M., & Kodrat, H. (2021). Analysis and Evaluation of Law Number 12 of 2012 Concerning Higher Education Based on Sports Needs for Students. Jurnal Civics Media Kajian Kewarganegaraan, 18(2), 191-199. https://doi.org/10.21831/jc.v18i2.42249
Qoriah, H., & Khair, N. (2020). The Concept of Spiritual Humanism in Mulia Sadra’s Philosophi: An Analysis Study of the Existence of Modern Humans. Proceeding International Conference on Science and Engineering, 3, 697-704. https://doi.org/10.14421/icse.v3.588
RazaTahir, A., & Shah, M. I. (2023). Allama Iqbal’s Epistemological Approach Towards Religious Ontology. Al-Nasr, 127-138. https://doi.org/10.53762/alnasr.02.03.e09
Shadmanov, K. B., Davlatova, M., Fayzulloyevna, M., Kholova, M., Nematilloyeva, F. M., & Khajiyeva, M. G. (2024). The Integration of Computer Science in the Study of Central Asian Scientific-Spiritual Heritage and Eastern Peripatetic Philosophy. S Reports, 1(7). https://doi.org/10.69848/sreports.v1i7.5096
Syafawati, Z. L., & Nasiwan, N. (2022). Islamisasi Ilmu Pengetahuan Dan Relevansinya Dengan Pendidikan Pancasila Dan Kewarganegaraan. Kodifikasia, 16(1), 151-168. https://doi.org/10.21154/kodifikasia.v16i1.3484
Tellez, M. A. V., Mendoza, M. P., & Álvarez, M. C. C. (2023). "Formación Del Profesorado en Psicología Positiva Como Parte De La Internacionalización Del Currículo. Internacionalización Del Currículo. Un Estudio Etnográfico.". Face Revista De La Facultad De Ciencias Económicas Y Empresariales, 23(1), 18-36. https://doi.org/10.24054/face.v23i1.2440
Toroghi, A. R., & Shahrudi, S. M. H. (2020). Mullā Ṣadrā’s Political Legacy: Ṣadrā’s Theory of Justice and the Religio-Political Authority in Post-Revolutionary Iran. Ilahiyat Studies, 11(2), 253-294. https://doi.org/10.12730/13091719.2020.112.210
Walid, K. A., Darmawan, D., Ni'mah Umm Hani, D. B., & Norman, N. A. (2023). Al-'Ilm Al-Ḫudhūri: Philosophical Epistemology and Sufism Common Ground. Jurnal Fuaduna Jurnal Kajian Keagamaan Dan Kemasyarakatan, 7(2), 111. https://doi.org/10.30983/fuaduna.v7i2.7348
Warno, N. (2023). Study Comparison on Knowledge by Presence in the Views of Ibn Sīnā, Suhrawardī, and Mullā Ṣadrā. Kanz Philosophia a Journal for Islamic Philosophy and Mysticism, 9(2). https://doi.org/10.20871/kpjipm.v9i2.291
Wiranto, E. B., Suranto, S., Sule, M. M., & Gafoordeen, N. (2023). The Baseline of Multicultural Education: An Examination From Islamic and Buddhist Standpoints. Mier, 1(2), 96-108. https://doi.org/10.23917/mier.v1i2.2895
Yusna, D. (2020). The Interaction of Suluk/Khalwat and Local Culture. Majalah Ilmiah Tabuah Ta`limat Budaya Agama Dan Humaniora, 24(1), 39-52. https://doi.org/10.37108/tabuah.v24i1.275
Yusuf, Z. (2020). Trans-Substantial Motion (Al-Harakah Al-Jawhariyyah) Toward a Holistic Evolutionary Theory Traditional Contribution to Islamic Philosophy of Science. Konfrontasi Jurnal Kultural Ekonomi Dan Perubahan Sosial, 1(2), 8-23. https://doi.org/10.33258/konfrontasi2.v1i2.77
Бегалинова, К. К., Ashilova, M. S., & Begalinov, A. S. (2021). Features of Spiritual and Moral Teaching of Nizami Gyanjevi. Turkology, 108(4), 77-89. https://doi.org/10.47526/2021-4/2664-3162.05
