یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 3 اسفند ماه 1404 1404 12 01 Investigating Factors Affecting Electricity Consumption Behavior among Household Subscribers بررسی عوامل مؤثر بر رفتار مصرف انرژی برق در مشترکین خانگی 1 18 FA بهاره حیاتلو دکتری، گروه جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، واحد پیامبر اعظم، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران، ایران Journal Article 1404/07/15 <p>This study aims to identify and prioritize the key factors influencing household electricity consumption behavior using a behavioral economics approach. This applied study employed an exploratory field research design. The study population consisted of experts in the household electricity sector, from whom 15 participants were selected through non-probability convenience sampling. Data were collected using semi-structured interviews and a researcher-developed questionnaire whose validity was confirmed by experts and reliability verified with a Cronbach’s alpha of 0.79. Data analysis combined qualitative factor extraction with the ORESTE multi-criteria decision-making method, Shannon entropy weighting, and final ranking based on the Q index. The inferential results revealed 33 significant factors influencing household electricity consumption behavior. Ranking outcomes indicated that ownership type (Q = 1) ranked first, consumption habits (Q = 0.840) second, and household income level (Q = 0.740) third. Other influential factors included consumption culture, lifestyle, social status, consumer awareness, quality of life, technological development, mental norms, and energy policies, all of which demonstrated meaningful contributions to consumption patterns. The findings confirm that household electricity consumption behavior is shaped by a complex interaction of economic, social, cultural, and behavioral determinants, and that effective energy management policies must be designed based on a comprehensive behavioral understanding of these drivers.</p> <p>هدف این پژوهش شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر رفتار مصرف انرژی برق در مشترکین خانگی با رویکرد اقتصاد رفتاری است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اکتشافی و میدانی است. جامعه آماری شامل خبرگان صنعت برق در بخش خانگی بوده که با روش نمونه‌گیری غیرتصادفی در دسترس، 15 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامه محقق‌ساخته بود که روایی آن توسط خبرگان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0.79 محاسبه گردید. برای تحلیل داده‌ها از روش ترکیبی استخراج عوامل کیفی و تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره اورسته به همراه وزن‌دهی شاخص‌ها با روش انتروپی شانون استفاده شد و در نهایت رتبه‌بندی نهایی عوامل بر اساس شاخص Q انجام گرفت. یافته‌های تحلیلی نشان داد که در مجموع 33 عامل بر رفتار مصرف برق خانگی اثرگذار هستند. نتایج رتبه‌بندی نشان داد «نوع مالکیت» با مقدار Q=1 در رتبه نخست، «عادات مصرف» با Q=0.840 در رتبه دوم و «میزان درآمد» با Q=0.740 در رتبه سوم قرار دارند. سایر عوامل از جمله فرهنگ مصرف، سبک زندگی، پایگاه اجتماعی، آگاهی مصرف، کیفیت زندگی، توسعه فناوری، هنجارهای ذهنی و سیاست‌های انرژی در مراتب بعدی قرار گرفتند که همگی نقش معناداری در شکل‌دهی الگوی مصرف برق خانوار ایفا می‌کنند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که رفتار مصرف برق خانگی حاصل برهم‌کنش پیچیده عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و رفتاری است و سیاست‌های مدیریت مصرف زمانی اثربخش خواهند بود که مبتنی بر شناخت دقیق این عوامل و استفاده هدفمند از ابزارهای اقتصاد رفتاری طراحی شوند.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/79/61