یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 در دست انتشار 1406 04 01 Entrepreneurship in Knowledge and Information Science: A Systematic Review of Research in the Last Decade with Emphasis on Employment Generation, Self-Reliance, and Enhancing the Status of the Discipline کارآفرینی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی: مرور نظام‌مند پژوهش‌های یک دهه اخیر با تأکید بر اشتغال‌زایی، خوداتکایی و ارتقای جایگاه رشته 1 29 FA زهرا بهار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نجلا حریری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران زهرا اباذری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمد حسن زاده استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 1405 03 13 <p>This study aimed to systematically review and critically synthesize research on entrepreneurship in Knowledge and Information Science from 2015 to 2025, with particular emphasis on employment generation, self-reliance, influential factors, theoretical frameworks, methodological approaches, and major research gaps. A systematic review was conducted according to the Kitchenham protocol and PRISMA guidelines. Scopus, Web of Science, Noormags, SID, Google Scholar, Cochrane Library, and Magiran were searched for studies published between 2015 and 2025. Of 1,996 initially identified records, 40 articles met the eligibility criteria and were included in the final synthesis. Study quality was assessed using a five-criterion Q1–Q5 instrument. Inter-rater reliability was high (Cohen’s κ = 0.85), with 34 studies classified as high quality and six as moderate quality. Quantitative evidence was synthesized using frequencies and percentages, whereas qualitative evidence was examined through open, axial, and selective coding and weighted-frequency word-cloud analysis. The synthesis indicated that the literature was predominantly oriented toward academic and educational entrepreneurship and employment opportunities, whereas self-reliance remained largely unexplored as an independent construct. The absence of an explicit theoretical framework in 45% of studies, together with the predominance of cross-sectional, single-country, and largely theoretical investigations, demonstrated substantial theoretical and methodological fragmentation. Six interconnected domains emerged as determinants of entrepreneurship: educational and curricular, supportive and environmental, individual and psychological, structural and organizational, technological, and demographic/contextual factors. Particularly important gaps involved the limited consideration of artificial intelligence, gender-sensitive analysis, comparative research, and practice-oriented investigation; notably, all reviewed Iranian studies lacked AI-related themes. Despite increasing scholarly attention, entrepreneurship research in Knowledge and Information Science lacks sufficient theoretical and methodological coherence. Future research should move from descriptive toward explanatory designs, from cross-sectional toward longitudinal approaches, and from unidimensional toward integrated context-specific models. Curriculum reform, entrepreneurial infrastructure, financial and legal support, and independent conceptualization and measurement of self-reliance are also required to strengthen the discipline’s entrepreneurial capacity.</p> <p>هدف این پژوهش، مرور نظام‌مند و تحلیل انتقادی پژوهش‌های کارآفرینی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی طی سال‌های 2015 تا 2025 با تمرکز بر اشتغال‌زایی، خوداتکایی، عوامل مؤثر، چارچوب‌های نظری، رویکردهای روش‌شناختی و شکاف‌های پژوهشی این حوزه بود. پژوهش با روش مرور نظام‌مند و بر مبنای پروتکل Kitchenham و دستورالعمل PRISMA انجام شد. جستجو در پایگاه‌های Scopus، Web of Science، Noormags و SID و منابع مکمل Google Scholar، Cochrane Library و Magiran برای مطالعات منتشرشده در فاصله 2015 تا 2025 صورت گرفت. از میان 1,996 رکورد اولیه، 40 مقاله پس از غربالگری وارد تحلیل نهایی شدند. کیفیت مطالعات با ابزار پنج‌معیاری Q1–Q5 ارزیابی شد و ضریب کاپای کوهن 0.85، توافق بالای ارزیابان را نشان داد؛ 34 مقاله دارای کیفیت بالا و 6 مقاله دارای کیفیت متوسط بودند. داده‌ها با آمار توصیفی، کدگذاری سه‌سطحی و تحلیل ابرواژگان ترکیب و تحلیل شدند. ترکیب شواهد نشان داد تمرکز ادبیات عمدتاً بر کارآفرینی دانشگاهی و آموزشی و اشتغال‌زایی قرار داشته، در حالی که خوداتکایی به‌عنوان سازه‌ای مستقل تقریباً مغفول مانده است. فقدان چارچوب نظری در 45% مطالعات و شیوع بیشتر آن در پژوهش‌های ایرانی، همراه با غلبه مطالعات مقطعی، تک‌کشوری و عمدتاً نظری، نشان‌دهنده ضعف انسجام نظری و روش‌شناختی حوزه بود. شش دسته عامل آموزشی و برنامه‌درسی، حمایتی و محیطی، فردی و روان‌شناختی، ساختاری و سازمانی، فناورانه و زمینه‌ای به‌عنوان عوامل محوری کارآفرینی شناسایی شدند. همچنین، پوشش بسیار محدود هوش مصنوعی و فقدان موضوعات مرتبط با آن در مطالعات ایرانی، شکاف فناورانه برجسته‌ای را آشکار کرد. ادبیات کارآفرینی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی، باوجود رشد کمّی، همچنان از پراکندگی نظری، غلبه طرح‌های مقطعی و کمبود مطالعات فناورانه و کاربردی رنج می‌برد. پیشرفت این حوزه مستلزم حرکت از مطالعات توصیفی به مدل‌های تبیینی، طولی، چندبعدی و بومی، بازنگری برنامه‌های درسی، توسعه زیرساخت‌های کارآفرینی و تعریف و سنجش مستقل خوداتکایی است.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/456/335