یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 3 اسفند ماه 1404 1404 12 01 Leveling the Components of a Skill-Oriented Curriculum Model in Lower Secondary Education Using Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC Analysis سطح‌بندی مؤلفه‌های الگوی برنامه درسی مهارت‌محور در دوره متوسطه اول با استفاده از مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) و تحلیل MICMAC 1 29 FA محمد بیات گروه برنامه ریزی درسی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران حمید رضا رضازاده بهادران گروه تربیت و مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نادر برزگر گروه علوم تربیتی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران عباس خورشیدی گروه مدیریت آموزشی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران بهارک شیرزاد کبریا گروه مدیریت آموزشی و آموزش عالی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404 09 23 <p>This study aimed to identify and explain the structural relationships, hierarchical levels, driving power, and dependence of the components of a curriculum model designed for skill-oriented human resource development in lower secondary education. This applied study adopted an exploratory mixed-methods approach. In the qualitative phase, a meta-synthesis and systematic review of relevant domestic and international studies were conducted to identify factors associated with a skill-oriented curriculum. Following content analysis and expert validation, conceptually overlapping factors were integrated into 12 major components. In the quantitative phase, 15 experts in curriculum planning, skill-oriented education, and educational management were purposively recruited to form the expert panel. Data were collected using a pairwise structural-relationship questionnaire. A Structural Self-Interaction Matrix and final reachability matrix were constructed, after which Interpretive Structural Modeling was applied to determine the hierarchical positioning of the components. MICMAC analysis was subsequently employed to classify the components according to their driving power and dependence. ISM revealed a five-level hierarchical structure. Skill-oriented curriculum objectives, educational policymaking and management, skill-oriented learning culture, and teachers’ professional development occupied the most fundamental level and exhibited the strongest driving role. Flexible and practical content and learning environment and infrastructure were positioned at Level 4, while active teaching–learning strategies and project- and problem-based learning constituted Level 3. Learner empowerment and new literacies were located at Level 2. Competency-based assessment and skill-related outcomes formed Level 1 and represented the most dependent outcomes of the model. MICMAC analysis classified the foundational components as key driving variables, structural and instructional-process components as linkage variables, and learner empowerment, new literacies, competency-based assessment, and skill-related outcomes as dependent variables. No autonomous component was identified. Effective implementation of a skill-oriented curriculum should begin with reforms in its foundational drivers, particularly educational policymaking, skill-oriented learning culture, and teachers’ professional development, followed by coordinated strengthening of structural and instructional processes. Sustainable learner competencies and skill-related outcomes therefore depend on systematic alignment across all layers of the curriculum model.</p> <p>هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین روابط ساختاری، تعیین سطوح سلسله‌مراتبی و تحلیل قدرت نفوذ و وابستگی مؤلفه‌های الگوی برنامه درسی مبتنی بر تربیت نیروی انسانی مهارت‌محور در دوره متوسطه اول بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، آمیخته اکتشافی بود. در مرحله کیفی، با استفاده از فراترکیب و مرور نظام‌مند منابع علمی داخلی و خارجی، عوامل مرتبط با برنامه درسی مهارت‌محور شناسایی و پس از تحلیل محتوایی و اعتبارسنجی خبرگانی، عوامل هم‌پوشان در قالب 12 مؤلفه اصلی تلفیق شدند. در مرحله کمی، 15 نفر از متخصصان برنامه‌ریزی درسی، آموزش مهارت‌محور و مدیریت آموزشی به روش هدفمند در پانل خبرگان مشارکت کردند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه روابط ساختاری زوجی گردآوری شد. برای تعیین روابط میان مؤلفه‌ها، ماتریس خودتعاملی ساختاری و ماتریس دستیابی تشکیل و سپس مدل‌سازی ساختاری تفسیری برای سطح‌بندی مؤلفه‌ها و تحلیل MICMAC برای تعیین قدرت نفوذ و وابستگی آن‌ها به کار گرفته شد. نتایج ISM ساختاری پنج‌سطحی را نشان داد. اهداف برنامه درسی مهارت‌محور، سیاست‌گذاری و مدیریت آموزشی، فرهنگ یادگیری مهارت‌محور و توسعه حرفه‌ای معلمان در بنیادی‌ترین سطح قرار گرفتند و بیشترین نقش پیشران را داشتند. محتوای منعطف و کاربردی و محیط و زیرساخت یادگیری در سطح چهارم، راهبردهای فعال یاددهی–یادگیری و یادگیری مبتنی بر پروژه و مسئله در سطح سوم، و توانمندسازی یادگیرنده و سوادهای نوین در سطح دوم قرار گرفتند. ارزشیابی شایستگی‌محور و پیامدهای مهارتی در سطح نخست و به‌عنوان وابسته‌ترین بروندادهای مدل شناسایی شدند. تحلیل MICMAC نیز مؤلفه‌های بنیادین را در خوشه مستقل/پیشران، مؤلفه‌های ساختاری و فرایندی را در خوشه پیوندی، و مؤلفه‌های مربوط به توانمندسازی، ارزشیابی و پیامدهای مهارتی را در خوشه وابسته قرار داد؛ هیچ متغیر خودمختاری شناسایی نشد. استقرار اثربخش برنامه درسی مهارت‌محور مستلزم آغاز اصلاحات از مؤلفه‌های بنیادین، به‌ویژه سیاست‌گذاری آموزشی، فرهنگ مهارت‌محور و توسعه حرفه‌ای معلمان، و سپس تقویت مؤلفه‌های ساختاری و فرایندی است؛ زیرا تحقق توانمندی‌های یادگیرندگان، ارزشیابی شایستگی‌محور و پیامدهای مهارتی به عملکرد منسجم این لایه‌های زیربنایی وابسته است.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/434/321