یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 4 اردیبهشت ماه 1405 1405 02 01 Identifying the Components of a Model for Enhancing the Academic Performance of Upper Secondary Students in the Theoretical Branch in Golestan Province with Emphasis on Cognitive Variables شناسایی مؤلفه‌های مدلی جهت ارتقای عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان متوسطه دوم شاخه نظری استان گلستان با تأکید بر متغیرهای شناختی 1 29 FA مریم میرکبیر دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران محمد صالحی گروه مدیریت آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران مهسا غلامحسین زاده گروه مدیریت آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران Journal Article 1404 10 09 <p>This study aimed to identify the components and develop a model for enhancing the academic performance of upper secondary theoretical-branch students in Golestan Province with emphasis on cognitive variables. This applied qualitative study was conducted using grounded theory based on the systematic approach of Strauss and Corbin. Participants included experts in education and educational psychology, university faculty members, school principals, counselors, experienced teachers, an educational deputy, and an education specialist in Golestan Province. Participants were selected through purposive sampling, which continued until theoretical saturation was reached. A total of 15 individuals participated in the study. Data were collected through in-depth semi-structured interviews lasting approximately 45–60 minutes. Interviews were transcribed verbatim and analyzed through open, axial, and selective coding. MAXQDA software was used to organize and manage the qualitative data. Credibility, dependability, confirmability, and transferability were applied to establish the trustworthiness of the findings. Five causal categories were identified: strengthening cognitive skills, developing metacognitive strategies, strengthening motivation and cognitive beliefs, improving teaching-learning processes, and providing psychological-educational support. Six contextual categories emerged: family support, school educational and cultural climate, educational leadership and management, educational facilities and resources, teachers’ professional competencies, and social-cultural conditions. Six intervening categories included psychological and emotional challenges, family and economic barriers, educational-system challenges, adverse effects of digital media, individual and cognitive differences, and social-cultural factors. Six major strategies were identified: developing cognitive and metacognitive skills, improving teaching methods, empowering teachers, strengthening counseling services, expanding family participation, and creating a motivational and supportive educational environment. The consequences included improved learning quality, enhanced intellectual abilities, improved personal characteristics, stronger educational and social interactions, greater academic and career readiness, and increased school effectiveness. The core phenomenon was “students’ cognitive empowerment within a supportive learning environment for sustainable enhancement of academic performance.”</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌ها و تدوین مدلی برای ارتقای عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان متوسطه دوم شاخه نظری استان گلستان با تأکید بر متغیرهای شناختی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد مبتنی بر الگوی نظام‌مند استراوس و کوربین انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان تعلیم‌وتربیت و روان‌شناسی تربیتی، اعضای هیئت علمی، مدیران، مشاوران، معلمان باتجربه، معاون آموزشی و کارشناس آموزش استان گلستان بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، 15 نفر در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته 45 تا 60 دقیقه‌ای گردآوری و پس از پیاده‌سازی کامل، با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای سازمان‌دهی و مدیریت داده‌ها از نرم‌افزار MAXQDA استفاده شد و اعتبار یافته‌ها از طریق معیارهای مقبولیت، اطمینان‌پذیری، تأییدپذیری و قابلیت انتقال بررسی شد. تحلیل داده‌ها نشان داد شرایط علّی شامل پنج مقوله تقویت مهارت‌های شناختی، توسعه راهبردهای فراشناختی، تقویت انگیزش و باورهای شناختی، بهبود فرایندهای یاددهی ـ یادگیری و حمایت روانی ـ آموزشی بود. شرایط زمینه‌ای در شش مقوله بستر حمایتی خانواده، فضای آموزشی و فرهنگی مدرسه، مدیریت و رهبری آموزشی، امکانات و منابع آموزشی، شایستگی‌های حرفه‌ای معلمان و زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی دسته‌بندی شد. شرایط مداخله‌گر نیز شامل چالش‌های روان‌شناختی و هیجانی، موانع خانوادگی و اقتصادی، چالش‌های نظام آموزشی، آسیب‌های فضای مجازی، تفاوت‌های فردی و شناختی و عوامل اجتماعی و فرهنگی بود. شش راهبرد اصلی شامل توسعه مهارت‌های شناختی و فراشناختی، بهبود روش‌های تدریس، توانمندسازی معلمان، تقویت خدمات مشاوره‌ای، گسترش مشارکت خانواده و ایجاد محیط آموزشی انگیزشی و حمایتی استخراج شد. همچنین شش پیامد شامل ارتقای کیفیت یادگیری، رشد توانمندی‌های ذهنی، بهبود ویژگی‌های فردی، ارتقای تعاملات آموزشی و اجتماعی، افزایش آمادگی تحصیلی و شغلی و بهبود کارآمدی مدرسه شناسایی شد. پدیده محوری، «توانمندسازی شناختی دانش‌آموزان در بستر یادگیری حمایتی به‌منظور ارتقای پایدار عملکرد تحصیلی» بود.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/423/332