یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 در دست انتشار 1406 02 01 Identifying the Dimensions and Components of Enhancing Teachers’ Social Responsibility through an Empowerment Approach in Girls’ Technical and Vocational Schools in Mashhad تعیین ابعاد و مؤلفه‌های افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی معلمان با رویکرد توانمندسازی در هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای دخترانه شهر مشهد 1 24 FA رویا نوری گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. نازیا سادات ناصری گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران فریده هاشمیان نژاد گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. Journal Article 1405/02/02 <p>This study aimed to identify and explain the dimensions and components of enhancing teachers’ social responsibility through a job empowerment approach in girls’ technical and vocational schools in Mashhad. This qualitative study was conducted within an interpretive paradigm using a case study strategy. The participants were 15 university professors and experts in educational management and educational sciences with relevant scholarly and research experience in job empowerment, social responsibility, educational leadership, and school management. They were selected through purposive sampling, and data collection continued until theoretical saturation was achieved. Data were gathered through semi-structured interviews addressing participation in decision-making, empowerment opportunities, empowering leadership, and teachers’ intrinsic motivation. The interviews were transcribed verbatim and analyzed using thematic network analysis. The analytical process involved open coding, extraction of basic themes, organization of conceptually related themes into broader categories, and development of an overarching conceptual framework. The trustworthiness of the findings was assessed according to Lincoln and Guba’s criteria of credibility, dependability, and confirmability. The analysis indicated that teachers’ social responsibility is enhanced through the interaction of three interrelated dimensions of job empowerment: organizational, individual, and attitudinal. The organizational dimension, encompassing organizational trust, transparency and justice, participation in decision-making, delegation of authority, managerial support, collaborative culture, recognition, professional development, collective responsibility, and continuity of empowerment programs, emerged as the most influential foundation for responsible behavior. The individual dimension strengthened social responsibility by improving self-efficacy, professional confidence, communication, decision-making, problem-solving, personal resource management, creativity, self-assessment, and intrinsic motivation. The attitudinal dimension promoted professional and social commitment through meaningful work, perceived personal influence, ethical orientation, openness to feedback and change, teamwork, growth orientation, and commitment to individual and collective success. Teachers’ social responsibility is the outcome of a continuous, balanced, and multidimensional empowerment process. It develops most effectively when supportive organizational structures, individual competencies, and positive professional attitudes are strengthened simultaneously.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین ابعاد و مؤلفه‌های افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی معلمان بر مبنای رویکرد توانمندسازی شغلی در هنرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای دخترانه شهر مشهد انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی، پارادایم تفسیرگرایی و استراتژی مطالعه موردی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 15 نفر از استادان و صاحب‌نظران مدیریت آموزشی و علوم تربیتی دارای تجربه علمی و پژوهشی در زمینه توانمندسازی شغلی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، رهبری آموزشی و مدیریت مدرسه بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌های حاصل پس از پیاده‌سازی کامل، با استفاده از تحلیل شبکه مضامین و طی مراحل کدگذاری باز، تشکیل مضامین پایه، سازمان‌دهی مضامین و استخراج مضمون فراگیر تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها نیز بر اساس معیارهای قابلیت اعتبار، قابلیت اعتماد و تأییدپذیری لینکلن و گوبا بررسی شد. تحلیل داده‌ها نشان داد که افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی معلمان از تعامل سه بعد سازمانی، فردی و نگرشی توانمندسازی شغلی ناشی می‌شود. بعد سازمانی، شامل اعتماد سازمانی، شفافیت و عدالت، مشارکت در تصمیم‌گیری، تفویض اختیار، حمایت سازمانی، فرهنگ همکاری، ارزش‌گذاری فردی، توسعه مهارت‌ها، فرهنگ مسئولیت‌پذیری و پایداری برنامه‌های توانمندسازی، مهم‌ترین بستر شکل‌گیری رفتارهای مسئولانه شناخته شد. بعد فردی از طریق تقویت خودکارآمدی، اعتمادبه‌نفس، مهارت‌های ارتباطی، تصمیم‌گیری، حل مسئله، مدیریت منابع فردی، خلاقیت و خودانگیزی، مشارکت فعال معلمان را ارتقا می‌دهد. همچنین، بعد نگرشی با معنابخشی به کار، باور به تأثیرگذاری، نگرش اخلاقی، پذیرش تغییر و جهت‌گیری موفقیت‌محور، تعهد اجتماعی و حرفه‌ای معلمان را تقویت می‌کند. مسئولیت‌پذیری اجتماعی معلمان پیامد یک فرایند مستمر، متوازن و چندبعدی توانمندسازی است و زمانی توسعه می‌یابد که حمایت سازمانی، توانایی‌های فردی و نگرش‌های حرفه‌ای به‌صورت هم‌زمان تقویت شوند.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/392/281