یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 در دست انتشار 1405 10 01 A Pathological Analysis of Grade-Oriented and Entrance Examination Culture: Developing a Well-Being-Oriented Curriculum Model Based on Positive Psychology and the Foundations of Transcendent Wisdom واکاوی آسیب‌شناختی فرهنگ «نمره‌محوری» و کنکور ارائه مدل برنامه درسی سلامت‌محور مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌گرا و مبانی حکمت متعالیه 1 21 FA نسرین محدث دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران مهدی اکبرزاده سقای دکترای تخصصی برنامه‌ریزی درسی، گروه مطالعات تربیتی و برنامه‌ریزی درسی، پردیس علامه امینی، دانشگاه فرهنگیان، تبریز، ایران مریم اشرفی  دانشجوی دکتری مطالعات تربیتی و برنامه‌ریزی درسی، واحد تبریز دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران پریسا مسعودیان گروه علوم تربیتی، واحد بهبهان، دانشگاه آزاد اسلامی، بهبهان، ایران Journal Article 1404/12/09 <p>This study aimed to investigate the psychological, educational, and social consequences of grade-oriented and examination-centered culture and to develop and validate a well-being-oriented curriculum model grounded in positive psychology and the philosophical foundations of Transcendent Wisdom. The study employed an exploratory sequential mixed-methods design. In the qualitative phase, 18 experts in curriculum studies, educational psychology, positive psychology, and Islamic philosophy of education were selected through purposive sampling, and data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis. In the quantitative phase, 384 teachers, educational administrators, school counselors, and curriculum specialists from Tehran were selected through multistage cluster sampling. A researcher-developed questionnaire based on the qualitative findings was used for data collection. Data were analyzed using SPSS-27 and AMOS-26 through confirmatory factor analysis and structural equation modeling. The results indicated that grade-oriented culture had a significant positive effect on academic burnout (β=0.71, p&lt;0.001) and performance anxiety (β=0.68, p&lt;0.001). Examination pressure significantly reduced psychological well-being (β=-0.63, p&lt;0.001) and academic meaningfulness (β=-0.58, p&lt;0.001). Positive psychology components (β=0.82, p&lt;0.001) and Transcendent Wisdom components (β=0.77, p&lt;0.001) significantly contributed to the development of the well-being-oriented curriculum model. Furthermore, the proposed curriculum model significantly enhanced psychological well-being (β=0.85, p&lt;0.001) and reduced the negative consequences of grade-oriented and examination-centered educational culture (β=-0.79, p&lt;0.001). Model fit indices demonstrated satisfactory fit (RMSEA=0.058, CFI=0.95). The findings suggest that grade-oriented and examination-centered educational culture are major contributors to psychological distress and diminished learning quality among students. In contrast, integrating positive psychology principles with the philosophical foundations of Transcendent Wisdom provides a comprehensive framework for designing curricula that promote balanced development, meaningful learning, personal flourishing, and psychological well-being.</p> <p>هدف این پژوهش واکاوی آسیب‌های تربیتی، روان‌شناختی و اجتماعی فرهنگ نمره‌محوری و کنکور و ارائه و اعتبارسنجی یک مدل برنامه درسی سلامت‌محور مبتنی بر روان‌شناسی مثبت‌گرا و مبانی حکمت متعالیه بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی (کیفی–کمی) انجام شد. در مرحله کیفی، 18 نفر از متخصصان برنامه‌ریزی درسی، روان‌شناسی تربیتی، روان‌شناسی مثبت‌گرا و فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. در مرحله کمی، 384 نفر از معلمان، مدیران آموزشی، مشاوران مدارس و متخصصان برنامه‌ریزی درسی شهر تهران به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر یافته‌های بخش کیفی بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-27 و AMOS-26 و از طریق تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد فرهنگ نمره‌محوری اثر مثبت و معناداری بر فرسودگی تحصیلی (β=0.71، p&lt;0.001) و اضطراب عملکرد (β=0.68، p&lt;0.001) دارد. همچنین فشار کنکورمحوری موجب کاهش بهزیستی روان‌شناختی (β=-0.63، p&lt;0.001) و معناگرایی تحصیلی (β=-0.58، p&lt;0.001) شد. مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا (β=0.82، p&lt;0.001) و مؤلفه‌های حکمت متعالیه (β=0.77، p&lt;0.001) تأثیر مثبت و معناداری بر شکل‌گیری برنامه درسی سلامت‌محور داشتند. افزون بر این، برنامه درسی سلامت‌محور موجب ارتقای بهزیستی روان‌شناختی (β=0.85، p&lt;0.001) و کاهش پیامدهای نمره‌محوری و کنکورمحوری (β=-0.79، p&lt;0.001) شد. شاخص‌های برازش مدل نیز مطلوب گزارش گردیدند (RMSEA=0.058، CFI=0.95). یافته‌ها نشان دادند که فرهنگ نمره‌محوری و کنکورمحوری از عوامل اصلی تضعیف سلامت روان و کیفیت تجربه یادگیری دانش‌آموزان هستند.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/355/238