یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 4 شهریور ماه 1405 1405 06 01 Examining the Relationship Between Audience-Centered Media Literacy and the Participation and Interaction of Radio Iran Audiences بررسی رابطه سواد رسانه‌ای مخاطب‌محور با میزان مشارکت و تعامل مخاطبان رادیو ایران 1 21 FA سمانه حیدر زاده گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران. علی محمد مزیدی شرف آبادی گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران. سعید اسلامی گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. Journal Article 1404/09/02 <p>The present study aimed to investigate the relationship between audience-centered media literacy and the levels of audience participation and interaction with Radio Iran, as well as to determine the contribution of cognitive, skill–critical, and action–productive dimensions of media literacy in enhancing audience engagement. This applied study employed a quantitative, descriptive-correlational survey design. The statistical population consisted of Radio Iran audiences, from whom 200 participants were selected through convenience sampling. Data were collected using a researcher-developed questionnaire. Content validity was confirmed by communication and media experts, while reliability was established using Cronbach’s alpha coefficients. Data analysis was conducted through Structural Equation Modeling (SEM) using SmartPLS 3 software. The SEM results revealed that the cognitive dimension of media literacy had a significant positive effect on audience interaction (β = 0.205, t = 3.094, p = 0.002), whereas its effect on audience participation was not significant (β = -0.088, t = 1.36, p = 0.170). The skill–critical dimension significantly predicted both interaction (β = 0.385, t = 6.15, p &lt; 0.001) and participation (β = 0.498, t = 6.31, p &lt; 0.001). Similarly, the action–productive dimension exerted significant positive effects on interaction (β = 0.269, t = 3.60, p &lt; 0.001) and participation (β = 0.439, t = 4.55, p &lt; 0.001). Overall, the skill–critical dimension emerged as the strongest predictor of audience participation and interaction. The findings indicate that increasing audience participation and interaction with Radio Iran depends less on merely expanding media-related knowledge and more on strengthening audiences’ analytical, critical, action-oriented, and content-production competencies. Therefore, moving from a one-way communication model toward an audience-centered and interactive broadcasting approach can foster active audience engagement and enhance the effectiveness of radio communication.</p> <p>هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه سواد رسانه‌ای مخاطب‌محور و ابعاد آن با میزان مشارکت و تعامل مخاطبان رادیو ایران و تبیین نقش هر یک از مؤلفه‌های شناختی، مهارتی–انتقادی و کنشی–تولیدی در ارتقای ارتباط مخاطبان با این رسانه بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی، توصیفی–همبستگی و از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری شامل مخاطبان رادیو ایران بود که 200 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد. روایی ابزار از طریق نظر خبرگان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید گردید. برای تحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار SmartPLS 3 استفاده شد. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که بعد شناختی سواد رسانه‌ای بر تعامل مخاطبان تأثیر مثبت و معناداری داشت (β=0.205، t=3.094، p=0.002)، اما تأثیر آن بر مشارکت مخاطبان معنادار نبود (β=-0.088، t=1.36، p=0.170). بعد مهارتی و انتقادی بر تعامل (β=0.385، t=6.15، p&lt;0.001) و مشارکت (β=0.498، t=6.31، p&lt;0.001) اثر مثبت و معناداری نشان داد. همچنین بعد کنشی و تولیدی بر تعامل (β=0.269، t=3.60، p&lt;0.001) و مشارکت (β=0.439، t=4.55، p&lt;0.001) تأثیر مثبت و معناداری داشت. در مجموع، بعد مهارتی و انتقادی قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده مشارکت و تعامل مخاطبان شناخته شد. یافته‌ها نشان داد که ارتقای مشارکت و تعامل مخاطبان رادیو ایران بیش از آنکه وابسته به افزایش دانش رسانه‌ای باشد، نیازمند تقویت مهارت‌های تحلیلی، انتقادی، کنشی و تولیدی مخاطبان است. بنابراین، حرکت از الگوی ارتباطی یک‌سویه به سمت رسانه‌ای مخاطب‌محور و تعاملی می‌تواند زمینه کنشگری فعال‌تر مخاطبان را فراهم ساخته و اثربخشی ارتباطات رادیویی را افزایش دهد.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/341/235