یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 4 شهریور ماه 1405 1405 06 01 Improving the Quality of the Learning Process Through Optimizing the Interior Design of Educational Spaces with an Environmental Psychology Approach ارتقای کیفیت فرآیند یادگیری از طریق بهینه‌سازی طراحی داخلی فضاهای آموزشی با رویکرد روان‌شناسی محیط 1 19 FA مهسا نادریان دانشجوی کارشناسی ارشد رشته معماری، دانشگاه آزاد خوراسگان (اصفهان)، اصفهان، ایران Journal Article 1404/12/02 <p>This study aimed to identify and prioritize the optimal components of interior design in educational spaces based on environmental psychology principles to enhance the quality of the learning process. This applied qualitative study was conducted using documentary content analysis and a systematic review of valid Persian and English sources. The research population included scholarly articles, specialized books, and credible documents related to environmental psychology, architectural design of educational spaces, lighting, color, and spatial arrangement from 1991 to 2023. Purposeful sampling was used, and only sources directly related to the main research variables were included. Data were collected through systematic note-taking and analyzed using thematic analysis. The inferential findings indicated that the components affecting learning quality can be classified into three main categories: lighting, color, and spatial arrangement with spatial proportions. Natural light had the highest frequency of emphasis in the reviewed sources, accounting for 28%, and was identified as the most important component. Stimulating colors ranked second with 22%, followed by flexible spatial arrangement with 18%. Uniform and indirect artificial lighting, human-scale proportions, anthropometrically appropriate furniture, and open and semi-open spaces were also identified as influential factors. The results further indicated that the indirect effects of these components on psychological variables, including sense of belonging, motivation, psychological calmness, and self-efficacy, are more important for improving learning quality than their direct effects on academic performance. Simultaneous optimization of lighting, color, spatial arrangement, spatial proportions, and educational furniture can transform learning environments from merely physical settings into psychologically supportive, motivational, and learning-oriented spaces. Applying these principles in the design and redesign of educational spaces in Iran can improve learning quality, enhance participation, reduce environmental stress, and strengthen students’ sense of belonging.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های بهینه طراحی داخلی فضاهای آموزشی بر اساس اصول روان‌شناسی محیط به‌منظور ارتقای کیفیت فرآیند یادگیری بود. این پژوهش از نوع کاربردی و کیفی بود و با رویکرد تحلیل محتوای اسنادی و مرور نظام‌مند منابع معتبر فارسی و انگلیسی انجام شد. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی، کتاب‌های تخصصی و اسناد معتبر در حوزه روان‌شناسی محیط، طراحی معماری فضاهای آموزشی، نور، رنگ و چیدمان فضایی در بازه زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۲ بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و منابعی وارد مطالعه شدند که ارتباط مستقیم با متغیرهای اصلی پژوهش داشتند. داده‌ها از طریق فیش‌برداری نظام‌مند گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون بررسی شدند. یافته‌های استنباطی نشان داد مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت یادگیری در سه محور اصلی نور، رنگ و چیدمان همراه با تناسبات فضایی قابل طبقه‌بندی هستند. نور طبیعی با ۲۸ درصد بیشترین میزان تأکید را در منابع داشت و به‌عنوان مهم‌ترین عامل شناسایی شد. رنگ‌های نشاط‌آور با ۲۲ درصد و انعطاف‌پذیری چیدمان با ۱۸ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. نور مصنوعی یکنواخت و غیرمستقیم، تناسبات و مقیاس انسانی، مبلمان متناسب با آنتروپومتری کاربران و فضاهای باز و نیمه‌باز نیز به‌ترتیب از دیگر مؤلفه‌های اثرگذار بودند. همچنین نتایج نشان داد اثر غیرمستقیم این مؤلفه‌ها بر حس تعلق، انگیزه، آرامش روانی و خودکارآمدی، در ارتقای کیفیت یادگیری اهمیت بیشتری از اثر مستقیم آن‌ها بر عملکرد تحصیلی دارد.بهینه‌سازی همزمان نور، رنگ، چیدمان، تناسبات فضایی و مبلمان آموزشی می‌تواند محیط‌های یادگیری را از فضاهایی صرفاً کالبدی به محیط‌هایی روان‌شناختی، انگیزشی و یادگیری‌محور تبدیل کند. رعایت این اصول در طراحی و بازطراحی فضاهای آموزشی ایران می‌تواند به بهبود کیفیت یادگیری، افزایش مشارکت، کاهش تنش محیطی و تقویت حس تعلق دانش‌آموزان منجر شود.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/330/225