یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 در دست انتشار 1406 12 01 Identification and Prioritization of the Components and Indicators of the Accountability System in Islamic Azad University شناسایی و اولویت‌بندی مولفه‌ها و شاخص‌های نظام پاسخگویی در دانشگاه آزاد اسلامی 1 26 FA محمدرضا هاشمی گروه مدیریت دولتی ، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان،ایران. رستم قره داغی گروه مدیریت دولتی، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی ، میانه، ایران رضا تقوایی گروه مدیریت، واحد تویسرکان، دانشگاه آزاد اسلامی ، تویسرکان، ایران بهروز بیات گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی ، همدان، ایران. Journal Article 1404/12/01 <p>The present study aimed to identify and prioritize the components and indicators affecting the accountability system in Islamic Azad University based on contextual, structural, and content-related dimensions. This study was applied in terms of purpose and descriptive–analytical and survey-based in terms of methodology. The participants consisted of experts in public administration and higher education selected through purposive sampling. Data were collected using a researcher-made questionnaire designed based on the Delphi technique, and several rounds were conducted until expert consensus was achieved. The validity of the instrument was confirmed using the KMO and Bartlett’s sphericity tests, indicating the adequacy of the sample and suitability of the data for analysis. The Analytic Hierarchy Process (AHP) was employed to prioritize the identified indicators. Contextual, structural, and content-related factors were examined as the major dimensions of the accountability system. The findings demonstrated that contextual factors had the greatest impact on the accountability system with 54.1% of the total effect, while structural and content-related factors accounted for 30.6% and 15.3%, respectively. Among the studied indicators, centralization ranked first with a score of 0.090. In addition, indicators such as legal and extra-legal gaps, lack of trust, organizational power structure, inefficiency in accountability processes, and inappropriate organizational culture were identified as the most influential factors. Delphi results further indicated that experts emphasized the importance of transparency, organizational accountability, performance evaluation systems, and strengthening managerial structures. The results suggest that establishing an effective accountability system in Islamic Azad University requires reforming managerial structures, reducing centralization, improving transparency, strengthening organizational culture, and revising legal and executive procedures. Furthermore, addressing stakeholders’ needs and expectations, improving monitoring and evaluation mechanisms, and promoting institutional accountability can enhance managerial effectiveness and increase public trust in the higher education system.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌ها و شاخص‌های مؤثر بر نظام پاسخگویی در دانشگاه آزاد اسلامی بر اساس ابعاد زمینه‌ای، ساختاری و محتوایی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی و پیمایشی بود. جامعه پژوهش شامل خبرگان حوزه مدیریت دولتی و آموزش عالی بود که با روش هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر تکنیک دلفی گردآوری شد و در چند مرحله تا دستیابی به اجماع خبرگان ادامه یافت. به منظور بررسی روایی ابزار از آزمون‌های KMO و کرویت بارتلت استفاده شد که نتایج نشان‌دهنده کفایت نمونه‌گیری و مناسب بودن داده‌ها برای تحلیل بود. همچنین برای اولویت‌بندی شاخص‌ها از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) استفاده شد. در این پژوهش، عوامل زمینه‌ای، ساختاری و محتوایی به عنوان ابعاد اصلی نظام پاسخگویی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که عامل زمینه‌ای با 54.1 درصد بیشترین تأثیر را بر نظام پاسخگویی داشته است، در حالی که عامل ساختاری 30.6 درصد و عامل محتوایی 15.3 درصد از تأثیر کل را به خود اختصاص دادند. در میان شاخص‌های مورد بررسی، تمرکزگرایی با امتیاز 0.090 در رتبه نخست قرار گرفت. همچنین شاخص‌هایی نظیر خلأ قانونی و فرا قانونی، عدم اعتماد، ساختار قدرت در سازمان، ناکارآمدی فرایند پاسخگویی و فرهنگ سازمانی نامناسب از مهم‌ترین عوامل اثرگذار شناسایی شدند. نتایج دلفی نشان داد که خبرگان بر اهمیت شفافیت، پاسخگویی سازمانی، بهبود نظام ارزیابی عملکرد و تقویت ساختارهای مدیریتی تأکید ویژه دارند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که استقرار نظام پاسخگویی مؤثر در دانشگاه آزاد اسلامی مستلزم اصلاح ساختارهای مدیریتی، کاهش تمرکزگرایی، ارتقای شفافیت، تقویت فرهنگ سازمانی و بازنگری در قوانین و فرایندهای اجرایی است. همچنین توجه به نیازها و مطالبات ذی‌نفعان، بهبود سازوکارهای نظارت و ارزیابی و توسعه پاسخگویی نهادی می‌تواند زمینه ارتقای کارآمدی مدیریتی و افزایش اعتماد عمومی به نظام آموزش عالی را فراهم سازد.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/312/246