یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 در دست انتشار 1406 08 01 Structural Equation Modeling of the Effect of Servant Leadership on Employees’ Self-Regulation: The Mediating Role of Organizational Citizenship Behavior مدل‌یابی معادلات ساختاری تأثیر رهبری خدمت‌گزار بر خودنظم‌دهی کارکنان با نقش میانجی رفتار شهروندی سازمانی 1 19 FA جواد پورزمان دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران جهانگیر یاری حاج عطالو گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. صادق ملکی آوارسین گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. Journal Article 1404/11/06 <p>The present study aimed to investigate the effect of servant leadership on employees’ self-regulation and to examine the mediating role of organizational citizenship behavior among administrative staff of the West Azerbaijan Department of Education. This research was applied in purpose and descriptive-correlational in design using structural equation modeling. The statistical population consisted of 1,650 administrative employees of the Department of Education in West Azerbaijan Province. Based on stratified random sampling and Krejcie and Morgan’s table, 330 participants were selected, of whom 287 completed questionnaires were suitable for analysis. Data collection instruments included Patterson’s Servant Leadership Questionnaire (2004), Lee and Allen’s Organizational Citizenship Behavior Scale (2002), and Bouffard’s Self-Regulation Questionnaire (1995). Content and construct validity of the instruments were confirmed, and Cronbach’s alpha, composite reliability, and average variance extracted values demonstrated satisfactory reliability and validity. Data were analyzed using SPSS version 28 and SmartPLS version 3 through the partial least squares approach. The structural equation modeling results indicated that servant leadership had a significant direct effect on organizational citizenship behavior (β=0.78, p&lt;0.001) and employees’ self-regulation (β=0.23, p&lt;0.001). Organizational citizenship behavior also showed a significant positive effect on self-regulation (β=0.61, p&lt;0.001). Bootstrap analysis further revealed that organizational citizenship behavior significantly mediated the relationship between servant leadership and self-regulation (β=0.47, p&lt;0.001). In addition, model fit indices, including GOF=0.63 and Q²=0.49, confirmed the adequacy and strong explanatory power of the proposed model. The findings demonstrated that servant leadership can enhance employees’ self-regulation both directly and indirectly through the promotion of organizational citizenship behavior. These results highlight the importance of supportive and human-centered leadership approaches in educational organizations and suggest that strengthening servant leadership behaviors among managers can improve employees’ responsibility, commitment, and self-management capacities. Therefore, institutionalizing servant leadership principles within educational systems may contribute to improved organizational effectiveness and the development of human capital.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر رهبری خدمت‌گزار بر خودنظم‌دهی کارکنان و تبیین نقش میانجی رفتار شهروندی سازمانی در میان کارکنان اداری آموزش‌وپرورش استان آذربایجان غربی انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل 1650 نفر از کارکنان اداری آموزش‌وپرورش استان آذربایجان غربی بود که بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، 330 نفر انتخاب شدند که در نهایت 287 پرسشنامه قابل تحلیل بازگشت داده شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه رهبری خدمت‌گزار پترسون (2004)، رفتار شهروندی سازمانی لی و آلن (2002) و پرسشنامه خودنظم‌دهی بوفارد (1995) بود. روایی ابزارها از طریق روایی محتوا و سازه تأیید شد و ضرایب آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراج‌شده، مطلوب گزارش گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-28 و SmartPLS-3 و با بهره‌گیری از روش حداقل مربعات جزئی تحلیل شدند. نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که رهبری خدمت‌گزار تأثیر مستقیم و معناداری بر رفتار شهروندی سازمانی (β=0.78, p&lt;0.001) و خودنظم‌دهی کارکنان (β=0.23, p&lt;0.001) دارد. همچنین رفتار شهروندی سازمانی تأثیر مثبت و معناداری بر خودنظم‌دهی نشان داد (β=0.61, p&lt;0.001). نتایج آزمون بوت‌استرپینگ نیز حاکی از آن بود که رفتار شهروندی سازمانی نقش میانجی معناداری در رابطه بین رهبری خدمت‌گزار و خودنظم‌دهی ایفا می‌کند (β=0.47, p&lt;0.001). شاخص‌های برازش مدل از جمله GOF=0.63 و Q²=0.49، برازش مناسب مدل پیشنهادی را تأیید کردند. یافته‌های پژوهش نشان داد که رهبری خدمت‌گزار می‌تواند به‌طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق تقویت رفتار شهروندی سازمانی، خودنظم‌دهی کارکنان را ارتقا دهد. این نتایج اهمیت بهره‌گیری از سبک‌های رهبری انسان‌محور و حمایت‌گر را در سازمان‌های آموزشی برجسته می‌سازد و بیانگر آن است که توسعه رفتارهای خدمت‌گزارانه در مدیران می‌تواند موجب افزایش تعهد، مسئولیت‌پذیری و توان خودمدیریتی کارکنان شود. بر این اساس، توجه به آموزش و نهادینه‌سازی اصول رهبری خدمت‌گزار در نظام آموزش‌وپرورش می‌تواند زمینه‌ساز بهبود عملکرد سازمانی و ارتقای سرمایه انسانی گردد.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/292/258