یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 3 اردیبهشت ماه 1404 1404 02 01 Designing a Model for Sustaining Tourism Development Businesses with a Data-Driven and Quantitative Approach طراحی مدل ماندگارسازی کسب‌وکارهای توسعه گردشگری با رویکرد داده‌بنیاد و کمی 1 24 FA بهجت ابراهیمی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران حسنعلی آقاجانی استاد، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران حامد فاضلی کبریا استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1403/10/10 <p>The present study aimed to design a model for sustaining tourism development businesses using a grounded-data and quantitative approach in order to identify the key factors influencing the continuity and sustainability of tourism businesses in Iran, Turkey, and Oman. This study was conducted based on an inductive–deductive paradigm using an exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, meta-synthesis and the DEMATEL technique were employed to identify and analyze the causal relationships among factors affecting the sustainability of tourism development businesses. The qualitative population included scientific articles, theses, and valid research documents published between 2008 and 2024. Additionally, 10 to 15 tourism and business experts participated in the DEMATEL phase. In the quantitative phase, the statistical population consisted of managers, entrepreneurs, and decision-makers in tourism development businesses across Iran, Turkey, and Oman, selected through multi-stage cluster random sampling. Data were analyzed using SPSS, Smart-PLS, and structural equation modeling techniques. The validity and reliability of the instruments were confirmed using Cronbach’s alpha, composite reliability, AVE, and the Fornell–Larcker criterion. The meta-synthesis findings revealed that the factors influencing the sustainability of tourism businesses were categorized into six major dimensions, including physical infrastructure, marketing factors, socio-cultural and perceptual factors, governance and management, technology and innovation, and sustainability and social responsibility. The DEMATEL results indicated that “place identity and memory-making” had the highest centrality value (5.7400), making it the most influential and central factor within the network of relationships, while “environmental sustainability” with a causal value of 0.1312 was identified as the strongest driving factor. Confirmatory factor analysis demonstrated that all factor loadings exceeded 0.50 and all t-values were greater than 1.96, confirming the adequacy of the measurement model. Comparative analysis across Iran, Oman, and Turkey showed that all components, including pricing, marketing, cultural attractions, psychological security, host community participation, smartization, environmental sustainability, economic sustainability, and social responsibility, had significance levels below 0.01, indicating their statistically significant effects on the sustainability of tourism businesses. The findings demonstrated that sustaining tourism development businesses requires an integrated combination of cultural, technological, managerial, economic, and social factors. Among these, security enhancement, strengthening place identity, promoting cultural attractions, improving service quality, and implementing smart technologies play critical roles in increasing tourist loyalty and ensuring business continuity. Furthermore, environmental sustainability and social responsibility were identified as key drivers capable of fostering sustainable development and long-term competitiveness in tourism destinations. These findings provide practical implications for policymakers, tourism managers, and stakeholders in designing sustainable tourism development strategies.</p> <p>هدف پژوهش حاضر طراحی مدل ماندگارسازی کسب‌وکارهای توسعه گردشگری با بهره‌گیری از رویکرد داده‌بنیاد و روش‌های کمی و کیفی به‌منظور شناسایی عوامل مؤثر بر تداوم و پایداری این کسب‌وکارها در کشورهای ایران، ترکیه و عمان بود. پژوهش حاضر با استفاده از پارادایم استقرایی–قیاسی و روش آمیخته اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، از روش فراترکیب و تکنیک دیمتل برای شناسایی و تحلیل روابط علّی میان عوامل مؤثر بر ماندگارسازی کسب‌وکارهای گردشگری استفاده گردید. جامعه آماری در این مرحله شامل مقالات، پایان‌نامه‌ها و اسناد علمی معتبر منتشرشده بین سال‌های 2008 تا 2024 بود. همچنین 10 تا 15 نفر از خبرگان حوزه گردشگری و کسب‌وکار در مرحله دیمتل مشارکت داشتند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل مدیران، فعالان و تصمیم‌گیرندگان کسب‌وکارهای توسعه گردشگری در ایران، ترکیه و عمان بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS، Smart-PLS و روش مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد. روایی و پایایی ابزارها نیز با شاخص‌هایی نظیر آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی، AVE و روش فورنل و لارکر تأیید شد. نتایج تحلیل فراترکیب نشان داد که عوامل مؤثر بر ماندگارسازی کسب‌وکارهای گردشگری در شش بُعد اصلی شامل زیرساخت‌های کالبدی، عوامل بازاریابی، عوامل فرهنگی–اجتماعی و ادراکی، حکمرانی و مدیریت، فناوری و نوآوری، و پایداری و مسئولیت اجتماعی طبقه‌بندی می‌شوند. یافته‌های تکنیک دیمتل نشان داد که «هویت مکانی و خاطره‌سازی» با مقدار مرکزیت 5.7400 مهم‌ترین و مرکزی‌ترین عامل در شبکه روابط بوده و «پایداری زیست‌محیطی» با مقدار 0.1312 به‌عنوان اثرگذارترین عامل علّی شناخته شد. همچنین نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که تمامی بارهای عاملی بالاتر از 0.50 و مقادیر t بیشتر از 1.96 بوده و مدل از برازش مطلوب برخوردار است. در مطالعه تطبیقی سه کشور ایران، عمان و ترکیه، برای تمامی مؤلفه‌ها شامل قیمت‌گذاری، بازارگردانی، جاذبه‌های فرهنگی، امنیت روانی، مشارکت جامعه میزبان، هوشمندسازی، پایداری زیست‌محیطی، پایداری اقتصادی و مسئولیت اجتماعی، سطح معناداری کمتر از 0.01 گزارش شد که نشان‌دهنده تأثیر معنادار این عوامل بر ماندگاری کسب‌وکارهای گردشگری است. نتایج پژوهش نشان داد که ماندگارسازی کسب‌وکارهای توسعه گردشگری نیازمند تلفیقی از عوامل فرهنگی، فناورانه، مدیریتی، اقتصادی و اجتماعی است. در این میان، ایجاد امنیت، تقویت هویت مکانی، توسعه جاذبه‌های فرهنگی، بهبود کیفیت خدمات و استفاده از فناوری‌های هوشمند نقش اساسی در افزایش وفاداری گردشگران و تداوم فعالیت کسب‌وکارهای گردشگری دارند. همچنین پایداری زیست‌محیطی و مسئولیت اجتماعی به‌عنوان پیشران‌های کلیدی می‌توانند زمینه توسعه پایدار و رقابت‌پذیری بلندمدت مقاصد گردشگری را فراهم سازند. این یافته‌ها می‌تواند راهنمایی مؤثر برای سیاست‌گذاران، مدیران و فعالان حوزه گردشگری در جهت طراحی راهبردهای پایدار توسعه گردشگری باشد.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/287/220