یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 در دست انتشار 1406 06 01 Identifying Influential and Inhibiting Factors for Institutionalizing Total Quality Management in Sama Schools in Hormozgan Province شناسایی عوامل اثرگذار و بازدارنده جهت نهادینه کردن مدیریت کیفیت جامع در مدارس سما استان هرمزگان 1 30 FA سیما سلمانی بستانوئی گروه علمی حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. کلثوم نامی گروه علمی حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی ، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. مهدی باقری گروه مدیریت، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامي، بندرعباس، ايران. Journal Article 1404 11 07 <p>This study aimed to identify the influential and inhibiting factors affecting the institutionalization of Total Quality Management (TQM) in Sama schools in Hormozgan Province and to develop an indigenous model for educational excellence. The study was conducted using a qualitative approach and qualitative content analysis (thematic analysis). The statistical population consisted of university faculty members, Sama school principals, vice principals, and educational experts in Hormozgan Province who were selected through purposive sampling. Sampling continued until theoretical saturation was achieved, resulting in the participation of 21 experts. Data were collected through semi-structured interviews based on an 11-question interview protocol. The data were analyzed through open, axial, and selective coding processes. To ensure trustworthiness, techniques such as member checking and peer review were employed. The findings revealed that 101 open codes were extracted regarding influential factors, which were organized into seven core categories including “Strategic Leadership and Quality Management,” “Organizational Culture and Human Capital,” “Motivational System and Performance Management,” “Resource and Infrastructure Management,” “Processes and Standards,” “Participation and Networking,” and “Institutional and Environmental Support.” In contrast, 94 open codes were identified for inhibiting factors, with the most significant barriers including managerial instability, resistance to change, structural centralization, administrative bureaucracy, financial constraints, outdated equipment, weak motivational systems, exam-oriented approaches, and the conflict between short-term profitability and long-term quality investment. The final analysis led to the development of the “SAMA Excellence-Oriented Pentahedral Model (SAMA-PEM),” which explains the major dimensions of quality institutionalization. The results indicated that institutionalizing TQM in Sama schools is not merely a technical or administrative initiative, but rather requires cultural transformation, strategic leadership, human resource empowerment, and reform of traditional management structures. The success of this process depends on managerial stability, the development of a quality-oriented culture, enhancement of technological infrastructure, active stakeholder participation, and the reduction of administrative centralization. The proposed model can serve as a scientific and indigenous roadmap for improving educational quality and achieving sustainable excellence in Sama schools and similar educational institutions.</p> <p>این پژوهش با هدف شناسایی عوامل اثرگذار و بازدارنده در نهادینه‌سازی مدیریت کیفیت جامع (TQM) در مدارس سما استان هرمزگان و ارائه یک الگوی بومی برای تعالی آموزشی انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی (تحلیل مضمون) انجام شد. جامعه آماری شامل اعضای هیئت علمی، مدیران مدارس سما، معاونان و کارشناسان آموزشی استان هرمزگان بود که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. فرآیند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت ۲۱ نفر در پژوهش مشارکت کردند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بود که بر اساس پروتکل ۱۱ سؤالی تدوین شد. داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و برای اطمینان از اعتبار داده‌ها از روش‌هایی نظیر بازبینی مشارکت‌کنندگان و بازبینی همکاران استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد که در بخش عوامل اثرگذار، ۱۰۱ کد باز استخراج شد که در قالب ۷ مقوله هسته‌ای شامل «رهبری و مدیریت راهبردی کیفیت»، «فرهنگ سازمانی و سرمایه انسانی»، «نظام انگیزشی و مدیریت عملکرد»، «مدیریت منابع و زیرساخت‌ها»، «فرایندها و استانداردها»، «مشارکت و شبکه‌سازی» و «حمایت‌های نهادی و محیطی» سازماندهی شدند. در مقابل، در بخش عوامل بازدارنده، ۹۴ کد باز شناسایی گردید که مهم‌ترین موانع شامل بی‌ثباتی مدیریتی، مقاومت در برابر تغییر، تمرکزگرایی ساختاری، بروکراسی اداری، محدودیت منابع مالی، فرسودگی تجهیزات، ضعف نظام انگیزشی، کنکورمحوری و تعارض میان سودآوری کوتاه‌مدت و سرمایه‌گذاری بلندمدت در کیفیت بود. تحلیل نهایی به طراحی «مدل پنج‌ضلعی تعالی‌محور سما (SAMA-PEM)» منجر شد که ابعاد کلیدی نهادینه‌سازی کیفیت را تبیین می‌کند. نتایج پژوهش نشان داد که نهادینه‌سازی مدیریت کیفیت جامع در مدارس سما صرفاً یک اقدام فنی یا اداری نیست، بلکه مستلزم تحول فرهنگی، رهبری راهبردی، توانمندسازی منابع انسانی و اصلاح ساختارهای سنتی مدیریتی است. موفقیت این فرآیند در گرو ایجاد ثبات مدیریتی، توسعه فرهنگ کیفیت، تقویت زیرساخت‌های فناورانه، مشارکت فعال ذی‌نفعان و کاهش تمرکزگرایی اداری می‌باشد. مدل ارائه‌شده می‌تواند به عنوان نقشه راهی بومی و علمی برای ارتقای کیفیت آموزشی و دستیابی به تعالی پایدار در مدارس سما و سایر مراکز آموزشی مشابه مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/266/197