یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 3 تیر ماه 1404 1404 04 01 Reproduction of Gender Stereotypes in Instagram Pop Psychology Content: A Thematic Analysis بازتولید کلیشه‌های جنسیتی در محتوای روانشناسی زرد اینستاگرام: یک تحلیل مضمون 1 18 FA فاطمه علی احمدی گروه مدیریت رسانه، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. ‌شادی ضابط گروه علوم ارتباطات، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. ماریه دهقان منشادی گروه روانشناسی و مشاوره، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران Journal Article 1404/01/10 <p>This study aimed to critically examine the mechanisms through which gender stereotypes are reproduced in Persian-language pop psychology content on Instagram. This qualitative study employed reflexive thematic analysis based on Braun and Clarke’s framework. The population consisted of Persian-language Instagram pages focused on pop psychology. Using purposive sampling, three pages with over 120,000 followers were selected. Data included more than 100 posts and captions collected over a six-month period and analyzed using MAXQDA 2020. The analytical process followed six phases: familiarization, initial coding, theme generation, review, definition, and reporting. Trustworthiness was ensured through peer debriefing, triangulation, thick description, and inter-coder reliability assessment, yielding a Cohen’s kappa coefficient of 0.85. The findings revealed that Instagram pop psychology content systematically reproduces gender stereotypes. Four major themes emerged: naturalization of men’s economic roles, reinforcement of gendered personality dualities, emphasis on women’s biological and normative constraints, and legitimization of gendered division of labor. These patterns operate through mechanisms such as normalization, norm-setting, and media framing, ultimately reinforcing gender inequalities. The results indicate that pop psychology content on Instagram actively contributes to the persistence and reinforcement of gender stereotypes. This highlights the need for media literacy interventions, critical awareness, and policy measures to counter stereotypical representations.</p> <p>هدف این پژوهش، واکاوی عمیق سازوکارهای بازتولید کلیشه‌های جنسیتی در محتوای «روانشناسی زرد» منتشرشده در اینستاگرام فارسی‌زبان بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون بازتابنده بر اساس الگوی براون و کلارک انجام شد. جامعه آماری شامل صفحات فارسی‌زبان فعال در حوزه روانشناسی زرد در اینستاگرام بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند، سه صفحه با بیش از 120 هزار دنبال‌کننده انتخاب شدند. داده‌ها شامل بیش از 100 پست و کپشن مرتبط در بازه زمانی شش‌ماهه بود که گردآوری و با نرم‌افزار MAXQDA 2020 تحلیل شدند. فرآیند تحلیل در شش مرحله شامل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، استخراج مضامین، بازبینی، تعریف و نام‌گذاری مضامین و نگارش گزارش انجام شد. برای تضمین اعتبار یافته‌ها از راهبردهایی مانند بازبینی همکار، مثلث‌سازی، توصیف غنی و محاسبه ضریب کاپای کوهن استفاده شد که مقدار 0.85 به دست آمد. نتایج نشان داد که محتوای روانشناسی زرد اینستاگرام به‌طور نظام‌مند به بازتولید کلیشه‌های جنسیتی می‌پردازد. چهار مضمون اصلی شامل طبیعی‌سازی نقش اقتصادی مردان، تقویت دوگانگی‌های شخصیتی جنسیتی، تأکید بر محدودیت‌های زیستی و هنجاری زنان، و تثبیت تقسیم کار جنسیتی استخراج شد. این مضامین از طریق مکانیزم‌هایی نظیر طبیعی‌سازی، هنجارسازی و چارچوب‌بندی رسانه‌ای موجب تثبیت نابرابری‌های جنسیتی و محدودسازی نقش‌های اجتماعی دو جنس می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که روانشناسی زرد در اینستاگرام نه‌تنها بازتاب‌دهنده کلیشه‌های جنسیتی است، بلکه به‌صورت فعال در تقویت و تداوم آن‌ها نقش دارد. این امر ضرورت مداخلات آموزشی، ارتقای سواد رسانه‌ای و سیاست‌گذاری فرهنگی برای مقابله با پیام‌های کلیشه‌ای را برجسته می‌سازد.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/264/170