یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 3 شهریور ماه 1404 2026 04 27 Identification of the Main Components of Development for Islamic Azad Universities شناسایی مؤلفه‌های اصلی توسعه دانشگاه‌های آزاد اسلامی FA سحر کریمی گروه مدیریت آموزشی ، واحد تهران شمال ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران یوسف محب زادگان استادیار گروه علوم تربیتی، وزارت علوم تحقیقات وفناوری، تهران، ایران عبدالرحیم نوه ابراهیم استاد ، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران جواد صادقی جعفری استادیار جامعه شناسی، گروه مدیریت فرهنگی و رسانه، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره، تهران، ایران Journal Article <p>The present study aimed to identify and prioritize the key components influencing the development of Islamic Azad Universities. This applied study employed a mixed-method (qualitative–quantitative) exploratory design, using grounded theory in the qualitative phase and a descriptive-survey approach in the quantitative phase; the qualitative sample included 13 experts selected purposively from a population of 20 specialists in higher education, while the quantitative sample consisted of 303 faculty members selected through stratified random sampling from a population of 1,422; data were collected using semi-structured interviews and a researcher-developed 94-item questionnaire, and analyzed using structural equation modeling. The results indicated that “educational and research quality” (β=0.939), “innovation and entrepreneurship” (β=0.930), and “financial independence and resource management” (β=0.894) were the most significant determinants of university development; furthermore, the combined effect of these components on development was statistically significant and moderately strong (β=0.569), explaining 32.4% of the variance. The development of Islamic Azad Universities requires an integrated approach that simultaneously enhances educational and research quality, strengthens innovation and entrepreneurship, and ensures sustainable financial independence.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های اصلی مؤثر بر توسعه دانشگاه‌های آزاد اسلامی است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش آمیخته (کیفی–کمی) از نوع اکتشافی بود که در بخش کیفی از روش گراندد تئوری و در بخش کمی از روش توصیفی–پیمایشی استفاده شد؛ جامعه آماری در بخش کیفی شامل 20 نفر از خبرگان حوزه آموزش عالی بود که 13 نفر به‌صورت هدفمند انتخاب شدند و در بخش کمی 1422 نفر از اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های آزاد اسلامی بودند که 303 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند؛ ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامه محقق‌ساخته 94 سؤالی بود و تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام گرفت. نتایج نشان داد که سه مؤلفه «کیفیت آموزشی و پژوهشی» (β=0.939)، «نوآوری و کارآفرینی» (β=0.930) و «استقلال مالی و مدیریت منابع» (β=0.894) مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر توسعه دانشگاه‌های آزاد اسلامی هستند؛ همچنین اثر کلی این مؤلفه‌ها بر توسعه دانشگاه‌ها معنادار و با شدت متوسط تا قوی (β=0.569) بوده و مدل تحقیق توانسته 32.4 درصد از واریانس توسعه را تبیین نماید. توسعه دانشگاه‌های آزاد اسلامی مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه مبتنی بر ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش، تقویت نوآوری و کارآفرینی، و دستیابی به استقلال مالی پایدار است.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/257/169