یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 در دست انتشار 1405 12 01 Management Strategies in Promoting Mathematical Thinking: A Qualitative Study in Elementary Schools راهبردهای مدیریتی در ارتقای تفکر ریاضی: مطالعه‌ای کیفی در بستر مدارس ابتدایی 1 29 10.61838/jilmt.239 FA نجمه حسینیه فراهانی دانشجوی دکتری، گروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران کیوان صالحی دانشیار، گروه روشها و برنامه های آموزشی‌و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران معصومه سادات ابطحی گروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مهدی عاشوری استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان،تهران، ایران Journal Article <p>Developing mathematical thinking in primary education provides a context in which problem-solving, reasoning, visualization, and mathematical communication skills are formed in interaction with mental and emotional processes. The present study aimed at management strategies in promoting mathematical thinking in the context of primary schools. The research method is Qualitative multi-method. In the documentary section, a systematic review of scientific resources in reputable databases was conducted during the years 1990 to 2024 and in accordance with the PRISMA guidelines. After applying the entry and exit criteria, 58 studies were finally eligible for qualitative analysis. In the qualitative section, the grounded theory method was implemented using purposive-theoretical sampling. The participants included 16 mathematics education specialists, elementary curriculum, mathematics lesson planners, and elementary school teachers, whose data from semi-structured interviews were analyzed through manual coding. The findings showed that the process of developing mathematical thinking takes place in a vast network of interconnected components and mechanisms. The final data analysis resulted in the extraction of 598 open codes, 219 subcategories, and 42 categories. These categories were categorized into seven basic dimensions of mathematical thinking: problem solving, understanding basic concepts, logical and argumentative thinking, spatial visualization and imagination, mathematical communicative thinking, cognitive flexibility, and understanding symbols and representations. The results showed that the use of educational strategies such as problem-based learning, strengthening argumentative thinking, developing mathematical dialogue, using multiple representations, strategic questioning, error-based learning, and designing open learning situations not only enables the realization of the seven dimensions of mathematical thinking but also has multidimensional consequences; consequences that are manifested in the cognitive-mental, academic-educational, psychological-emotional, social-life, and long-term areas. It can be concluded that the development of mathematical thinking in elementary school is the result of a systematic interaction between cognitive, educational, emotional, and environmental factors. The placement of "meaning-making" at the center of this process and the determining role of the teacher, curriculum, and learning environment highlight the need to review educational policies and design programs based on the activation of mathematical thinking. This model can provide a valid framework for improving the quality of mathematical learning and developing advanced thinking in the foundational years of education.</p> <p> </p> <p> </p> <p>پرورش تفکر ریاضی در آموزش ابتدایی بستری فراهم می‌کند که طی آن، مهارت‌های حل مسئله، استدلال، تجسم و ارتباطات ریاضی در تعامل با فرایندهای ذهنی و عاطفی شکل می‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و معرفی راهبردهای مدیریتی در ارتقای تفکر ریاضی در بستر مدارس ابتدایی مبتنی بر پژوهش چندروشی کیفی انجام شد. در بخش اسنادی، مرور نظام‌مند منابع علمی در پایگاه‌های معتبر طی سال‌های 1990 تا 2024 و مطابق دستورالعمل PRISMA صورت گرفت. که پس از اعمال ملاک‌های ورود و خروج نهایتاً 58 مطالعه واجد شرایط تحلیل کیفی شدند. در بخش میدانی، روش نظریه برخاسته از داده‌ها با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند–نظری اجرا شد. مشارکت‌کنندگان شامل 16 نفر از متخصصان آموزش ریاضی، برنامه‌درسی ابتدایی، برنامه‌ریزان درس ریاضی و معلمان دوره ابتدایی بودند که داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته آنان از طریق کدگذاری دستی تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد فرایند پرورش تفکر ریاضی در یک شبکه گسترده از مؤلفه‌ها و سازوکارهای درهم‌تنیده انجام می‌شود. تحلیل نهایی داده‌ها <span style="text-decoration: line-through;">منجر</span> به شناسایی و استخراج 598  کد باز، 219 زیرمقوله و 42 مقوله منجر شد. این مقوله‌ها در هفت بُعد اساسی تفکر ریاضی شامل حل مسئله، درک مفاهیم پایه، تفکر منطقی و استدلالی، تجسم و تصور فضایی، تفکر ارتباطی ریاضی، انعطاف‌پذیری شناختی، و درک نمادها و بازنمایی‌ها دسته‌بندی شدند. نتایج نشان می‌دهد بهره‌گیری از راهبردهای آموزشی نظیر آموزش مسئله‌محور، تقویت تفکر استدلالی، توسعه گفت‌وگوی ریاضی، استفاده از بازنمایی‌های چندگانه، پرسش‌گری راهبردی، یادگیری مبتنی بر خطا و طراحی موقعیت‌های باز یادگیری، نه‌تنها تحقق ابعاد هفت‌گانه تفکر ریاضی را امکان‌پذیر می‌سازد، بلکه پیامدهایی چندبعدی به همراه دارد؛ پیامدهایی که در ساحت‌های شناختی ـ ذهنی، تحصیلی ـ آموزشی، روان‌شناختی ـ عاطفی، اجتماعی ـ زندگی و بلندمدت نمایان می‌شود. می‌توان نتیجه گیری کرد پرورش تفکر ریاضی در دوره ابتدایی حاصل تعامل نظام‌مند میان عوامل شناختی، آموزشی، عاطفی و محیطی است. قرار گرفتن «معناسازی» در کانون این فرایند و نقش تعیین‌کننده معلم، برنامه درسی و محیط یادگیری، ضرورت بازنگری در سیاست‌های آموزشی و طراحی برنامه‌های مبتنی بر فعال‌سازی تفکر ریاضی را برجسته می‌سازد. این الگو می‌تواند چارچوبی روا و معتبر برای ارتقای کیفیت یادگیری ریاضی و توسعه تفکر پیشرفته در سال‌های بنیادین آموزش فراهم کند.</p> <p> </p> <p><strong> </strong></p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/239/163