یادگیری هوشمند و تحول مدیریت 3115-8900 در دست انتشار 1405 12 01 Developing and Validating a Transformational University Governance Model in Islamic Azad Universities of Mazandaran Province ارائه مدل حکمرانی دانشگاهی با رویکرد تحول‌گرا در دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان مازندران 1 24 FA مریم روشنایی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران مریم تقوایی یزدی گروه مدیریت آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران سید رضا یوسفی سعید آبادی گروه علوم تربیتی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران Journal Article 1404/12/02 <p>The present study aimed to design and validate a transformational university governance model in Islamic Azad Universities of Mazandaran Province. This applied research employed an exploratory sequential mixed-methods design. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with 18 higher education experts and university administrators and analyzed using the systematic grounded theory approach. Open, axial, and selective coding procedures were conducted to extract key dimensions and components of transformational governance. Based on qualitative findings, a researcher-made questionnaire was developed for the quantitative phase. After establishing face and content validity, the questionnaire was administered to a sample of 285 faculty members selected through proportionate stratified random sampling. Data were analyzed using SPSS-24 and SmartPLS-3 through Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Reliability was assessed via Cronbach’s alpha and composite reliability, while construct validity was evaluated using confirmatory factor analysis. Results indicated that transformational university governance consists of eight key components: institutional innovation and organizational learning, stakeholder participation in governance, transformational organizational culture, data-driven governance, managerial coherence and coordination, structural and legal flexibility, organizational transparency and accountability, and transformational vision and orientation. Path analysis revealed that institutional innovation and organizational learning had the strongest explanatory effect on transformational governance, followed by stakeholder participation and transformational organizational culture. All structural relationships were statistically significant, and model fit indices confirmed adequate reliability, convergent validity, discriminant validity, and strong predictive capability. Transformational university governance represents a multidimensional and dynamic construct whose effectiveness relies primarily on operational, learning-oriented, and participatory mechanisms rather than purely strategic orientations. Strengthening institutional innovation, organizational learning systems, and stakeholder engagement can significantly enhance university transformation, governance effectiveness, and higher education performance.</p> <p>هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتباریابی مدل حکمرانی دانشگاهی مبتنی بر رویکرد تحول‌گرا در دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان مازندران بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش‌شناسی، آمیخته اکتشافی متوالی (کیفی–کمّی) بود. در مرحله کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 18 نفر از خبرگان حوزه آموزش عالی و مدیران دانشگاهی گردآوری و با استفاده از نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند تحلیل شد. فرآیند تحلیل شامل کدگذاری باز، محوری و گزینشی بود که منجر به استخراج ابعاد و مؤلفه‌های حکمرانی تحول‌گرا گردید. در مرحله کمّی، بر اساس یافته‌های کیفی، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته طراحی و پس از تأیید روایی صوری و محتوایی، در میان نمونه‌ای 285 نفری از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های آزاد اسلامی استان مازندران توزیع شد. نمونه‌گیری به روش تصادفی طبقه‌ای متناسب با مرتبه علمی انجام گرفت. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS-24 و SmartPLS-3 و با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی صورت پذیرفت. پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی و روایی سازه با تحلیل عاملی تأییدی بررسی شد. نتایج نشان داد مدل حکمرانی دانشگاهی تحول‌گرا شامل هشت مؤلفه اصلی است: نوآوری نهادی و یادگیری سازمانی، مشارکت ذی‌نفعان در حکمرانی، فرهنگ سازمانی تحول‌پذیر، حکمرانی داده‌محور، انسجام و هماهنگی مدیریتی، انعطاف‌پذیری ساختاری و قانونی، شفافیت و پاسخگویی سازمانی و چشم‌انداز و جهت‌گیری تحول‌گرا. تحلیل مسیر بیانگر آن بود که نوآوری نهادی و یادگیری سازمانی بیشترین اثر تبیینی را بر حکمرانی تحول‌گرا داشت، پس از آن مشارکت ذی‌نفعان و فرهنگ سازمانی تحول‌پذیر در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. تمامی ضرایب مسیر معنادار بودند و شاخص‌های برازش مدل، پایایی و روایی سازه‌ها را تأیید کردند. همچنین مدل از توان پیش‌بینی مطلوب و انسجام ساختاری مناسب برخوردار بود. حکمرانی دانشگاهی تحول‌گرا ساختاری چندبعدی و پویا است که تحقق آن بیش از عوامل صرفاً راهبردی به مؤلفه‌های عملیاتی، یادگیرنده و مشارکتی وابسته است. تمرکز بر نوآوری نهادی، یادگیری سازمانی و مشارکت فعال ذی‌نفعان می‌تواند مسیر تحول دانشگاهی، ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری و افزایش کارآمدی نظام آموزش عالی را تسهیل نماید.</p> https://jilmt.com/index.php/jilmt/article/download/165/243