شناسایی عوامل پیشایندی و پسایندی تأثیر هوش مصنوعی بر توسعه منابع انسانی - حیدر وحید, علی البویحی; موسوی, سید نجم الدین; نظرپوری, امیرهوشنگ; وحدتی, حجت الله (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‌بندی عوامل پیشایندی و پسایندی تأثیر هوش مصنوعی بر توسعه منابع انسانی با استفاده از رویکرد کیفی و دلفی فازی بود. پژوهش حاضر از نظر هدف توسعه‌ای، از نظر ماهیت توصیفی ـ اکتشافی و از نظر نوع داده‌ها کیفی بود. جامعه پژوهش شامل مدیران بیمارستان‌ها، کارشناسان حوزه انفورماتیک و فناوری اطلاعات و اساتید دانشگاه در رشته‌های مرتبط با منابع انسانی بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای استقرایی تحلیل شدند. پس از استخراج عوامل اولیه، پرسشنامه دلفی فازی طراحی و در سه دور میان 11 نفر از خبرگان توزیع شد. برای تحلیل داده‌ها از اعداد فازی مثلثی، میانگین فازی، روش غیرفازی‌سازی و ضریب کندال استفاده شد. نتایج تحلیل دلفی فازی نشان داد که «زیرساخت و یکپارچه‌سازی فناوری» با عدد قطعی فازی 4.969 مهم‌ترین عامل پیشایندی تأثیر هوش مصنوعی بر توسعه منابع انسانی است. همچنین «عوامل انسانی و آمادگی سازمانی» با عدد قطعی 4.965 و «نحوه سازمان‌دهی و عوامل فرایندی» با عدد قطعی 4.114 در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. ضریب کندال از 0.38 در دور اول به 0.64 در دور سوم افزایش یافت که بیانگر بهبود سطح توافق خبرگان و دستیابی به اجماع قابل قبول بود. یافته‌ها همچنین نشان داد که هوش مصنوعی موجب بهبود تصمیم‌گیری، ارتقای بهره‌وری، توسعه مهارت‌ها، بهینه‌سازی فرایندهای منابع انسانی و شخصی‌سازی آموزش کارکنان می‌شود. نتایج پژوهش نشان داد که موفقیت هوش مصنوعی در توسعه منابع انسانی وابسته به وجود زیرساخت‌های فناورانه، آمادگی انسانی، فرهنگ سازمانی مناسب و هماهنگی میان فناوری و مدیریت منابع انسانی است. همچنین، هوش مصنوعی می‌تواند با بهبود فرایندهای مدیریتی و توسعه قابلیت‌های کارکنان، نقش مؤثری در تحول و چابکی سازمان ایفا کند؛ با این حال، توجه به ملاحظات اخلاقی، شفافیت و اعتماد سازمانی برای بهره‌برداری پایدار از این فناوری ضروری است.