طراحی الگوی منتورینگ مدیران مدارس در نظام آموزش و پرورش - محمدی, مسعود; داودی, رسول; کمالی, نقی (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف این پژوهش تبیین فرایند منتورینگ مدیران مدارس و طراحی الگوی مفهومی آن بر اساس تجارب زیسته مشارکت‌کنندگان بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش شامل مدیران مدارس، معاونان، کارشناسان آموزشی و منتورهای باسابقه بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند و نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق ۱۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها به‌صورت هم‌زمان با گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. در مرحله کدگذاری باز ۱۲۰ مفهوم اولیه استخراج و سپس در قالب ۴۳ مقوله محوری سازمان‌دهی شدند. در نهایت، مدل پارادایمی شامل شرایط علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها تدوین گردید. یافته‌ها نشان داد منتورینگ مدیران مدارس یک فرایند چندبعدی، تعاملی و تحول‌آفرین است که تحت تأثیر عواملی همچون نیاز به راهنما، تجربه‌محوری، اعتماد متقابل و ساختار حمایتی شکل می‌گیرد. راهبردهایی نظیر بازخورد تأملی، یادگیری دوطرفه، منتور حمایتی و یادگیری از خطا نقش کلیدی در اثربخشی آن دارند. همچنین، شرایط مداخله‌گری مانند مقاومت فرهنگی، ضعف نظام پاداش و نبود ساختار رسمی می‌توانند این فرایند را تسهیل یا محدود کنند. در نهایت، منتورینگ به پیامدهایی همچون رشد حرفه‌ای، خودکارآمدی مدیریتی، تاب‌آوری و بهبود فرهنگ سازمانی منجر می‌شود. منتورینگ به‌عنوان یک سازوکار توسعه‌محور، رابطه‌ای و تجربه‌محور می‌تواند نقش مؤثری در توانمندسازی مدیران مدارس ایفا کند و به‌کارگیری آن در قالب یک الگوی بومی، زمینه ارتقای کیفیت مدیریت آموزشی را فراهم می‌سازد.