ارائه مدل انگیزش کارکنان دانشگاه‌‌های دولتی شهر تهران مبتنی بر هم‌پیوندی شغلی - ترکستانی, زهرا; ربیعی مندجین, محمد رضا; امیرکبیری, علی رضا; سهرابی, شهلا (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل انگیزش کارکنان دانشگاه‌های دولتی شهر تهران مبتنی بر هم‌پیوندی شغلی و شناسایی ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های مؤثر بر انگیزش کارکنان دانشگاهی بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون به شیوه براون و کلارک انجام شد. جامعه مورد مطالعه شامل اساتید دانشگاه با تخصص مدیریت دولتی و مدیریت منابع انسانی، اعضای علمی، اعضای اداری و مدیران عملیاتی و عالی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و اطلاعات‌محور انجام شد و پس از انجام 11 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، اشباع نظری حاصل گردید. داده‌ها در شش مرحله شامل آشنایی با داده‌ها، ایجاد کدهای اولیه، جستجوی تم‌ها، بازبینی تم‌ها، تعریف و نام‌گذاری تم‌ها و تهیه گزارش تحلیل شدند. فرایند تحلیل داده‌ها منجر به استخراج 184 کد اولیه، 9 تم فرعی و 5 تم اصلی گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که مدل انگیزش کارکنان دانشگاهی دارای ساختاری چندبعدی و متشکل از پنج تم اصلی شامل انگیزش و پاداش، رشد و توسعه شغلی، رهبری و مدیریت، تعلق و هویت‌سازمانی و محیط کاری و رفاه است. همچنین 9 تم فرعی شامل انگیزش شغلی، نظام پاداش و تشویق، فرصت‌های رشد و ارتقاء، فرهنگ و الگوهای سازمانی، ویژگی‌ها و نقش فردی در پیشرفت شغلی، سبک و رفتار مدیریتی، عدالت سازمانی، تعهد و تعلق سازمانی و شرایط و فضای کاری شناسایی شد. نتایج نشان داد که عواملی نظیر عدالت سازمانی، شایسته‌سالاری، سبک مدیریتی مشارکتی، نظام پاداش مبتنی بر عملکرد، احساس تعلق سازمانی، فرصت‌های ارتقاء شغلی، تعاملات انسانی مثبت و محیط کاری حمایتی نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقاء انگیزش کارکنان دارند. همچنین مشخص شد که هم‌پیوندی شغلی نقش واسطه‌ای مهمی در تقویت رابطه میان عوامل سازمانی و انگیزش کارکنان ایفا می‌کند. بر اساس نتایج پژوهش، انگیزش کارکنان دانشگاهی صرفاً وابسته به عوامل مالی نبوده و تحت تأثیر تعامل پیچیده‌ای از عوامل فردی، مدیریتی، سازمانی و محیطی قرار دارد. ایجاد نظام عادلانه پاداش، توجه به شایسته‌سالاری، توسعه فرهنگ سازمانی حمایتی، فراهم‌سازی مسیرهای روشن پیشرفت شغلی و بهبود شرایط رفاهی و محیط کار می‌تواند موجب تقویت هم‌پیوندی شغلی، افزایش انگیزش و کاهش تمایل به ترک خدمت در دانشگاه‌های دولتی شود. بنابراین، بهره‌گیری از مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کاربردی برای سیاست‌گذاری و مدیریت منابع انسانی در نظام آموزش عالی مورد استفاده قرار گیرد.