کارکردهای حسابداری پانزی در بازار سرمایه ایران با رویکرد داده‌بنیاد - شفاخیبری نصیبه; هیراد علیرضا; عبدلی محمدرضا; ستوده رضا (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف این پژوهش شناسایی و تبیین کارکردهای حسابداری پانزی در شرکت‌های بازار سرمایه ایران با تأکید بر شرایط علّی، مداخله‌گر، زمینه‌ای، راهبردها و پیامدهای آن است. این پژوهش از نوع توسعه‌ای–اکتشافی بوده و با رویکرد ترکیبی مبتنی بر منطق استقرایی/قیاسی انجام شده است. داده‌ها در بخش کیفی از طریق مصاحبه‌های عمیق و بدون‌ساختار با 12 نفر از خبرگان شامل حسابداران رسمی، سیاست‌گذاران مالی و اعضای کمیته‌های استانداردگذاری گردآوری شد که با روش نمونه‌گیری نظری و گلوله‌برفی انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و مدل پارادایمی استراوس و کوربین (1998) در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت و اعتبار نتایج از طریق روش مثلث‌سازی بررسی شد . نتایج نشان داد که کارکردهای حسابداری پانزی تحت تأثیر شرایط علّی شامل فشارهای درون‌ساختاری و برون‌ساختاری شکل می‌گیرند. شرایط مداخله‌گر در قالب ضعف سیستم‌های فناوری اطلاعات و ضعف فرهنگ مسئولیت‌پذیری، و شرایط زمینه‌ای در قالب ناکارآمدی محیط تجاری و ضعف حاکمیت شرکتی عمل می‌کنند. راهبردهای اصلی شامل تحریف اطلاعات مالی و ایجاد عدم تقارن اطلاعاتی بوده و پیامدها در قالب کاهش مشروعیت حسابداری، افزایش ریسک‌های اعتباری و رقابتی تبیین شدند. پدیده پانزی در حسابداری بازتابی از نارسایی‌های ساختاری در نظام‌های مدیریتی، فرهنگی و نظارتی است که از طریق چرخه‌ای از تحریف اطلاعات، اعتماد بازار را تضعیف کرده و منجر به بی‌ثباتی مالی و آسیب به ذینفعان می‌شود.