طراحی الگوی تطبیقی مدیریت منابع انسانی در مواجهه با چالش‌های همگرایی/واگرایی با رویکرد آمیخته اکتشافی - بابایی‌نژاد عباس; مختاری نژاد محمد; هیجوئی اکبر; اميرمحمدي پور معصومه (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی الگوی تطبیقی مدیریت منابع انسانی در مواجهه با چالش‌های همگرایی و واگرایی در سازمان‌های فعال در محیط‌های پیچیده و پویا است. این پژوهش از نظر هدف توسعه‌ای–کاربردی و از نظر روش‌شناسی مبتنی بر رویکرد آمیخته اکتشافی در چارچوب پارادایم پراگماتیسم انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از راهبرد نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند، داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۸ نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران ارشد منابع انسانی و مشاوران حرفه‌ای جمع‌آوری و با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. در فاز کمی، الگوی استخراج‌شده از طریق پیمایش و توزیع پرسشنامه محقق‌ساخته میان ۳۸۴ نفر از مدیران و متخصصان منابع انسانی در سازمان‌های چندملیتی، دانش‌بنیان و دولتی مورد آزمون قرار گرفت. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و رویکرد حداقل مربعات جزئی انجام شد. نتایج نشان داد که فشارهای همگرا تأثیر مثبت و معناداری بر راهبردهای تطبیقی منابع انسانی دارند (β=0.41, t=6.82)، و فشارهای واگرا نیز به‌طور معناداری راهبردهای تطبیقی را تقویت می‌کنند (β=0.36, t=5.94). همچنین، تنش همگرایی/واگرایی تأثیر مثبت و معناداری بر راهبردهای تطبیقی دارد (β=0.44, t=7.31). راهبردهای تطبیقی تأثیر مثبت و معناداری بر سیستم‌های دوگانه منابع انسانی دارند (β=0.62, t=11.47)، و این سیستم‌ها نیز تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد سازمانی نشان دادند (β=0.58, t=10.36). علاوه بر این، راهبردهای تطبیقی به‌طور مستقیم عملکرد سازمانی را بهبود می‌بخشند (β=0.39, t=7.04). نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مدیریت مؤثر چالش‌های همگرایی و واگرایی از طریق اتخاذ راهبردهای تطبیقی و طراحی سیستم‌های دوگانه منابع انسانی امکان‌پذیر است، و این رویکرد نقش مهمی در بهبود عملکرد سازمانی و افزایش انعطاف‌پذیری و مزیت رقابتی سازمان‌ها ایفا می‌کند.