اهداف برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی آموزش و پرورش ایران - مظاهری فروشانی الناز; سعادتمند زهره; قادری مصطفی (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف این پژوهش شناسایی، تبیین و اعتباریابی اهداف برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با بهره‌گیری از نظریه داده‌بنیاد کلاسیک و تکنیک دلفی انجام شد. جامعه پژوهش را متخصصان حوزه برنامه‌ریزی درسی، آموزش‌های مجازی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در سال تحصیلی 1403–1404 تشکیل دادند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت که در نهایت 25 نفر از خبرگان در مطالعه مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. به‌منظور تأمین روایی و اعتبار یافته‌ها، نتایج استخراج‌شده در اختیار مشارکت‌کنندگان قرار گرفت و همچنین از شاخص‌های CVR و CVI برای اعتباریابی ابعاد شناسایی‌شده استفاده شد. یافته‌های استنباطی نشان داد که اهداف برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی در شش بعد اصلی شامل اهداف فلسفی و ارزشی، اهداف شناختی، اهداف مهارتی، اهداف عاطفی و نگرشی، اهداف تربیتی و اجتماعی و اهداف فناوری آموزشی سازمان می‌یابد. نتایج اعتبارسنجی نیز تأییدکننده کفایت تمامی ابعاد شناسایی‌شده بود؛ به‌طوری‌که مقادیر CVR بین 0.60 تا 0.87 و مقادیر CVI بین 0.80 تا 0.93 قرار داشت و همه ابعاد مورد تأیید خبرگان واقع شدند. این یافته‌ها نشان داد که آموزش هوش مصنوعی در دوره ابتدایی باید فراتر از انتقال دانش فنی بوده و ابعاد شناختی، اخلاقی، اجتماعی و فناورانه را به‌صورت یکپارچه پوشش دهد. نتایج پژوهش نشان داد که برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی باید بر مبنای رویکردی جامع، متوازن و تربیت‌محور طراحی شود. توجه همزمان به ابعاد فلسفی، ارزشی، شناختی، مهارتی، نگرشی، اجتماعی و فناورانه می‌تواند زمینه‌ساز تربیت دانش‌آموزانی خلاق، مسئولیت‌پذیر، آگاه و توانمند در مواجهه با تحولات آینده فناوری باشد. همچنین یافته‌ها بر ضرورت تدوین چارچوب‌های بومی، تولید محتوای آموزشی مناسب، توانمندسازی معلمان و توسعه زیرساخت‌های لازم برای استقرار مؤثر آموزش هوش مصنوعی در نظام آموزش و پرورش کشور تأکید دارد.