سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در آموزش‌وپرورش ایران: تحلیل اسناد بالادستی و طراحی مدل مفهومی بومی - خسروی مقدم اسلام; مکوندی فواد; جمال منش آرش; چناری وحید; کیانی عزت‌اله (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف این پژوهش طراحی یک مدل بومی برای استقرار سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در نظام آموزش‌وپرورش ایران بر اساس تحلیل اسناد بالادستی بوده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه مورد بررسی شامل اسناد رسمی و بالادستی آموزش‌وپرورش ایران نظیر سند تحول بنیادین، سیاست‌های کلی نظام، قوانین مصوب، و مصوبات نهادهای سیاست‌گذار بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و بر اساس اهمیت و جایگاه سیاستی اسناد انجام گرفت. فرآیند تحلیل در سه مرحله شامل کدگذاری اولیه، دسته‌بندی مفهومی و استخراج مضامین اصلی صورت گرفت. برای افزایش اعتبار یافته‌ها، از کدگذاری مستقل توسط پژوهشگران، اجماع در تحلیل و تأیید خبرگان حوزه سیاست‌گذاری آموزشی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در اسناد رسمی آموزش‌وپرورش ایران با چالش‌های ساختاری و نهادی مواجه است. پنج مضمون اصلی شامل فقدان نهادهای واسط، گسست میان تدوین و اجرا، غلبه ملاحظات سیاسی، نبود نظام ارزیابی و بازخورد، و ضعف ظرفیت تحلیل سیاست استخراج شد. این مضامین بیانگر آن است که چرخه کامل سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد به‌صورت منسجم در نظام آموزشی کشور شکل نگرفته و کاربرد شواهد در سطح تصمیم‌سازی محدود باقی مانده است. بر اساس یافته‌ها، یک مدل شش‌بعدی شامل ابعاد ساختاری، مفهومی، حکمرانی، ارزیابی و بازخورد، منابع انسانی و فرهنگی–هنجاری ارائه شد. این مدل با هدف کاهش شکاف میان پژوهش و سیاست‌گذاری، تقویت ظرفیت نهادی و ارتقاء کاربست شواهد در تصمیم‌سازی طراحی شده و می‌تواند چارچوبی کاربردی برای بهبود کیفیت سیاست‌گذاری آموزشی در ایران فراهم آورد.