طراحی مدل حکمرانی علوی در سطح ملی با رویکرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد - شریف نیا صادق; قاسمی حمیدرضا; خطیرپاشا کیومرث (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف این پژوهش طراحی و تبیین یک مدل بومی حکمرانی علوی در سطح ملی مبتنی بر تحلیل نظام‌مند متون دینی و تجارب خبرگان، با هدف ارائه چارچوبی کاربردی برای ارتقای کیفیت حکمرانی و پاسخ به چالش‌های نظام اداری کشور بود. این پژوهش از نوع تحقیقات کیفی با رویکرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای متون دینی، به‌ویژه نهج‌البلاغه، و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان حوزه حکمرانی گردآوری شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و مبتنی بر معیارهای تخصصی، علمی و تجربی انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA 2020 تحلیل و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مقولات اصلی و روابط میان آنها استخراج شد. برای سنجش پایایی کدگذاری، شاخص کاپا محاسبه شد که مقدار 0.837 نشان‌دهنده اعتبار مطلوب یافته‌ها بود. همچنین برای افزایش اعتبار پژوهش، از روش زاویه‌بندی پژوهشگر استفاده شد. یافته‌های تحلیل نشان داد که دینداری و تقوای مدیران به عنوان شرط علّی بنیادی در شکل‌گیری حکمرانی علوی نقش کلیدی دارد. مقوله محوری مدل شامل سه عنصر قانون‌گرایی، پاسخگویی صریح و قابلیت اعتماد مدیران بود. شرایط زمینه‌ای شامل زیرساخت‌های فرهنگی، اثربخشی فرآیندهای سازمانی و سرمایه‌گذاری آموزشی شناسایی شد، در حالی که مهارت‌های شناختی و اخلاق‌مداری مدیران به عنوان شرایط مداخله‌گر عمل کردند. راهبردهای اصلی شامل عدالت‌محوری، مدیریت مشارکتی و هم‌سوسازی اهداف فردی و سازمانی بودند. اجرای این راهبردها منجر به پیامدهای مهمی از جمله کاهش فساد اداری، بهبود رضایتمندی جامعه، استقرار شایسته‌سالاری، تحول نظام اداری و افزایش رضایت منابع انسانی شد. نتایج نشان داد که مدل حکمرانی علوی یک چارچوب جامع، چندبعدی و بومی برای حکمرانی اثربخش است که با تلفیق اصول اخلاقی، دینی و مدیریتی می‌تواند نقش مهمی در ارتقای شفافیت، پاسخگویی، عدالت سازمانی و کارآمدی نظام اداری ایفا کند و به عنوان الگویی راهبردی برای اصلاح و بهبود حکمرانی در سازمان‌های عمومی مورد استفاده قرار گیرد.